II OZ 1044/15
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2015-11-03
Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okoliczność, że sędzia wielokrotnie orzekał w sprawach strony, które zakończyły się dla niej niepomyślnie, stanowi podstawę do wyłączenia sędziego z uwagi na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności?Ratio decidendi
Okoliczność, że sędzia wielokrotnie orzekał w sprawach strony, które zakończyły się dla niej niepomyślnie, nie stanowi samoistnej podstawy do wyłączenia sędziego z uwagi na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Wątpliwość taka musi mieć charakter obiektywny i wynikać z realnych okoliczności, a nie subiektywnego odczucia strony. Uchybienia proceduralne lub merytoryczne w poprzednich orzeczeniach, jeśli nie wynikają z osobistego nastawienia do strony, nie świadczą o braku bezstronności. Konieczne jest powiązanie przedmiotowe i podmiotowe spraw, w których sędzia został wyłączony, z aktualnie rozpoznawaną sprawą, aby uzasadnić wątpliwości co do jego bezstronności.Stan faktyczny
Strona J. W. wniosła o wyłączenie sędziego WSA Małgorzaty Roleder od orzekania w sprawie dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Jako podstawę wniosku wskazała wieloletnie, niekorzystne dla niej orzeczenia wydawane przez tę sędzię w innych sprawach, zarzucając jej wadliwe procedowanie i brak bezstronności. WSA w Białymstoku oddalił wniosek, uznając brak obiektywnych podstaw do wyłączenia sędziego. NSA rozpoznał zażalenie strony na postanowienie WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie J. W. na postanowienie WSA w Białymstoku o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 03 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 09 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 1251/14 oddalające wniosek J. W. o wyłączenie sędziego WSA Małgorzaty Roleder w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2014 r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie
Postanowieniem z dnia 9 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 1251/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek J. W. o wyłączenie sędziego WSA Małgorzaty Roleder od orzekania w sprawie ze skargi J. W. na decyzję na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2014 r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd mając na uwadze treść art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wskazał, że zgodnie z poglądami prezentowanymi w orzecznictwie okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama wątpliwość strony w tym zakresie, bądź wyłącznie utrata zaufania co do bezstronności sędziego. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania sprawy. Uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia również prowadzenie przez niego rozprawy z naruszeniem przepisów postępowania, czy też niewłaściwa postawa sędziego oraz wadliwe prowadzenie rozprawy w innej sprawie. Nie jest też dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność i prawidłowość rozstrzygnięć podejmowanych z udziałem sędziego objętego wnioskiem.
Sąd stwierdził, że argumentacja wniosku skarżącej nie wskazuje na istnienie po stronie sędziego referenta okoliczności mogącej budzić wątpliwości co do jego bezstronności w tej konkretnej sprawie. Podniesienie zarzutów o, zdaniem strony, wadliwym procesowo postępowaniu w innych sprawach, czy wydaniu kilku lub nawet kilkunastu nieuwzględniających zarzutów skargi orzeczeń, ewentualnie o błędnych decyzjach co do kwalifikacji pism procesowych - nie może być podstawą twierdzenia, że mamy do czynienia z iudex suspectus.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Zatem sędziowie podejmują rozstrzygnięcia w sposób niezawisły, działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem i wewnętrznym przekonaniem oraz w sposób wolny od jakiegokolwiek nacisku z zewnątrz. Sposobem kwestionowania niekorzystnych, w odbiorze strony, rozstrzygnięć, jest uruchomienie kontroli instancyjnej i w ten sposób poddanie orzeczenia ocenie sądu wyższej instancji. Natomiast nawet fakt wielokrotnego wydania niekorzystnych dla strony rozstrzygnięć przez tego samego sędziego – nie oznacza, że utracił on przymiot bezstronności. Sąd w kontekście wątpliwości co do bezstronności sędziego podobnie ocenił podważenie przez stronę prawidłowości sposobu procedowania, przygotowywania sprawy do rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Z zarzutów rozpoznawanego wniosku wynikało, że nieakceptowane przez skarżącą działanie sędzi Małgorzaty Roleder w postępowaniach o sygnaturach II SAB/Bk 44/11, II SAB/Bk 28/11, II SAB/Bk 11/10, II SA/Bk 410-411/12, II SA/Bk 647/08 polegało na, jak twierdzi strona, nieprawidłowym procedowaniu, nieprawidłowej ocenie przedmiotu sprawy przez sędziego, naruszeniu art. 153 P.p.s.a. czy niewłaściwej ocenie posiadania przez wnioskodawczynię interesu prawnego w sprawie. Sąd wskazał, że są to zarzuty dotyczące naruszenia przepisów obowiązujących przy rozpoznawaniu sprawy sądowoadministracyjnej i mogą stanowić przedmiot skargi kasacyjnej (strona takie skargi w wymienionych sprawach wnosiła), natomiast zarzuty te w ogóle nie dotyczą jakiegokolwiek kierunkowego nastawienia sędziego do strony.
Sąd zaznaczył, że nie można utożsamiać nawet wielu błędów popełnianych przez sędziego w procedowaniu, z brakiem po jego stronie bezstronności w sprawie. W żadnym miejscu wniosku o wyłączenie sędziego wnioskodawczyni nie powołała się na inne okoliczności niż nieprawidłowości formalne (procesowe), mogące być interpretowane jako wykluczające czy wywołujące wątpliwość co do bezstronności sędzi M. Roleder.
Sąd zwrócił uwagę, że sędzia referent złożyła oświadczenie o braku po jej stronie okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności, któremu to oświadczeniu przynależy walor wiarygodności. Tego waloru wniosek nie podważył.
Podkreślono, że skład rozpoznający przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziego nie stwierdził również z urzędu istnienia w kontrolowanym postępowaniu okoliczności ustawowych uzasadniających wyłączenie sędziego na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 – 7 P.p.s.a. (iudex inhabilis), w tym okoliczności wskazanych w art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. Sąd wskazał, że podziela pogląd tutejszego sądu wyrażony w postanowieniu z dnia 3 marca 2015 r. wydanym w sprawie niniejszej, odpowiadający aktualnej linii orzeczniczej, iż przepis art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. nie dotyczy sytuacji, w której sędzia orzekał wcześniej w sprawie z udziałem tego samego organu i stron, ale gdy była w niej kwestionowana bezczynność (vide postanowienie NSA z dnia 20 lipca 2011 r., I OZ 531/11, CBOSA). Wyłączenie sędziego M. Roleder od rozpoznania sprawy niniejszej na podstawie wskazanego przepisu tylko dlatego, że orzekała wcześniej w wymienionych we wniosku sprawach ze skargi na bezczynność i były to sprawy z udziałem skarżącej oraz miały związek ze sprawą niniejszą nie powoduje konieczności wyłączenia sędziego. Sąd przeanalizował przedmiot spraw wskazanych we wniosku o wyłączenie i doszedł do wniosku, że przedmiot niniejszej sprawy jest odmienny od wcześniej rozpatrywanych spraw w których brała udział sędzia referent. Sąd zaznaczył, że w sprawie niniejszej mamy do czynienia przede wszystkim z zaskarżeniem konkretnej decyzji a nie niewykonaniem wyroku jak w sprawie II SA/Bk 647/08. Nadto mamy do czynienia z decyzją wydaną w postępowaniu nadzwyczajnym o wznowienie i odmawiającą w tym postępowaniu uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] listopada 2011 r., którą również uchylono w trybie art. 36a ust. 2 prawa budowlanego decyzję z dnia [...] listopada 2004 r. w części dotyczącej budowy zamkniętego zbiornika na działce nr [...] we wsi I., gm. N. Przedstawiony stan procesowy nie pozwalał Sądowi I instancji uznać, że orzekająca w sprawie II SA/Bk 647/08 sędzia Małgorzata Roleder rozpoznając sprawę niniejszą orzekałaby w tej samej sprawie w rozumieniu art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie J. W. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W jej ocenie znowelizowane brzmienie art. 19 P.p.s.a. (na skutek wyroku TK z dnia 13 grudnia 2005 r. SK 53/04, OTK-A 2005 nr 11 poz. 134), chroni ją przed "tego rodzaju orzecznictwem sądowym" które wykazała w złożonym wniosku o wyłączenie sędziego WSA Małgorzaty Roleder z dnia 3 marca 2015 r. W zaskarżonym postanowieniu Sąd nie dostrzegł celu wyroku TK, a co za tym idzie zmiany brzmienia art. 19 P.p.s.a., co wskazuje na nierespektowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Zdaniem skarżącej, Sąd I instancji pominął fakty wymienione w jej wniosku o wyłączenie sędziego, że sprawa II SAB/Bk 44/11, II SAB/Bk 28/11, II SAB/Bk 11/10, II SAB/Bk 35/11, II SA/Bk 647/08 dotyczyła Wojewody Podlaskiego. Tego samego organu dotyczy niniejsza sprawa. Stwierdziła, że bezpodstawne oddalenie skarg doprowadziło do rozpatrywania spraw przez lata. Podniosła, że w sprawie II SA/Bk 647/08 kwestionowana sędzia zmieniła przedmiot zaskarżenia bez jej zgody. Wyrok nie został zaskarżony na skutek wydania wadliwej opinii o niedopuszczalności skargi kasacyjnej.
Jej brak zaufania do sędziego wynika z tego, że lekceważy on wyroki NSA. W niniejszej sprawie posiada przymiot strony na podstawie wyroków WSA w Warszawie ze względu na wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r. II OSK 208/06, w którym uznano jej interes prawny w postępowaniu o pozwolenie na budowę.
Zdaniem skarżącej niesprawiedliwe orzeczenia zapadłe w sprawach wskazanych w jej wniosku doprowadziły do tego, że przez ponad 10 lat Wojewoda Podlaski nie stwierdził nieważności decyzji Starosty H. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na budowę, która z mocy prawa jest nieważna. Skarżąca zarzuciła, że Sąd I instancji akceptuje bylejakość orzekania, odwołując się do możliwości zaskarżenia sposobu stosowania przepisów procesowych i materialnych przez Sąd. Jej zdaniem postawa ta narusza art. 45 Konstytucji RP oraz obowiązek wydania przez sędziego sprawiedliwego orzeczenia.
Odnośnie do składanego przez sędziego oświadczenia na okoliczność istnienia podstaw do jego wyłączenia skarżąca wskazała, że na kilkadziesiąt złożonych przez nią wniosków o wyłączenie żaden sędzia nie wskazał by zaistniały podstawy do jego wyłączenia.
Skarżąca podniosła, że żywi obawę, że sędziemu rozpoznającemu niniejszą sprawę, jak to miało miejsce w poprzednio rozpatrywanych przez niego sprawach (wskazanych we wniosku o wyłączenie) może zabraknąć obiektywizmu i prawidłowej oceny sprawy wywołanej jej skargą.
Skarżąca uznała za pozbawiony logicznego uzasadnienia pogląd, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być realna, a nie potencjalna a nadto powinna mieć charakter obiektywny a nie opierać się na subiektywnym odczuciu strony. Przywołując postanowienie NSA z 8 stycznia 2013 r. sygn. akt II OZ 1157/12 oraz postanowienie NSA z 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II OZ 559/12 wskazała, że w oparciu o wskazany wcześniej wyrok TK zajęto tam stanowisko odmienne do prezentowanego poglądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa wymienionymi w art. 18 P.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 19 P.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie w stosunku do sędziego WSA Małgorzaty Roleder brak jest podstaw do wyłączenia jej na zasadzie określonej w art. 19 P.p.s.a. Słusznie Sąd I instancji zauważył, że istnienie okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi mieć charakter obiektywny. Okoliczność, że sędzia wydawała zgodne z literą prawa orzeczenia, które okazały się dla strony postępowania niekorzystne nie świadczy o braku jego bezstronności. Wręcz przeciwnie wskazuje na to, że sędzia kierując się przepisami prawa potwierdził, że zasada praworządności została w pełni zrealizowana. Poczucie niesprawiedliwości, pokrzywdzenia zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem jest subiektywnym postrzeganiem przez stronę takiego rozstrzygnięcia i nie ma nic wspólnego z obiektywną oceną działań sędziego. Osoba, która pomimo wielu prowadzonych postępowań nie osiąga zamierzonego celu skłonna jest twierdzić, że winę za taki obrót spraw ponosi sędzia biorący udział w wydaniu orzeczenia. Nie ma to jednak nic wspólnego z brakiem obiektywizmu takiego sędziego. Nie można zatem na podstawie wielu niepomyślnie dla strony zakończonych postępowań twierdzić, że skład orzekający okazał się stronniczy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarżąca mając na uwadze fakt, że sędzia Małgorzata Roleder orzekała w wielu sprawach, których skarżąca była inicjatorem, zakończonych dla niej niepomyślnie, doszła do niczym nieuzasadnionego przekonania, że w każdej innej sprawie rozpatrywanej przez tego sędziego skarżąca nie może liczyć na sprawiedliwe orzeczenie. Jest to ewidentnie subiektywne przekonanie skarżącej.
Jak słusznie wskazał Sąd I instancji tylko realnie istniejące, obiektywne okoliczności wskazujące na możliwość powstania uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego są podstawą do jego wyłączenia na podstawie art. 19 P.p.s.a. Okoliczność orzekania w wielu sprawach skarżącej nie stanowi takiej okoliczności.
O braku obiektywizmu nie świadczą także błędy popełnione przez sędziego w trakcie prowadzenia sprawy, jeżeli nie były one wynikiem osobistego nastawienia do strony (bezzasadne faworyzowanie przeciwnika, lekceważenie). Skarżąca zwraca uwagę, że wiele orzeczeń wydanych przez wskazanego przez nią sędziego zostało następnie zakwestionowanych przez NSA czy WSA w Warszawie. Okoliczność ta nie świadczy jednak o stronniczości lecz o błędach przy dokonywaniu przez Sąd kontroli legalności zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji. Uchybienia merytoryczne czy proceduralne same w sobie nie świadczą o braku bezstronności sędziego. Oczywiście wydawanie wadliwych orzeczeń jest stanem niepożądanym ale nie wskazuje na to, że skład sędziowski działał z zamiarem pokrzywdzenia skarżącej. Zdaniem NSA nieracjonalne jest twierdzenie, że Sąd z zamysłem pokrzywdzenia skarżącej orzekał wbrew obowiązującym przepisom prawa.
NSA podziela panujący w orzecznictwie pogląd, że uchybienia zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia (błędy proceduralne i naruszenie przepisów prawa materialnego) można kwestionować w drodze składanych środków odwoławczych. Zatem okoliczność wydania niesłusznego w odczuciu strony rozstrzygnięcia nie jest podstawą do wyłączenia sędziego bowiem nie mieści się w ramach obiektywnych okoliczności z art. 19 P.p.s.a.
Mając na uwadze wskazane przez skarżącą w zażaleniu postanowienia NSA z 8 stycznia 2013 r. sygn. akt II OZ 1157/12 oraz postanowienie NSA z 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II OZ 559/12, NSA uważa, że podstawą zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć (uchylenie postanowień o odmowie wyłączenia sędziego), wbrew temu co twierdzi skarżąca, nie było odejście przez Sąd od poglądu, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być realna, a nie potencjalna a nadto powinna mieć charakter obiektywny a nie opierać się na subiektywnym odczuciu strony.
W pierwszym z wymienionych orzeczeń NSA stanął na stanowisku, że skoro ta sama sędzia orzekała wcześniej w sprawie skargi dotyczącej postępowania administracyjnego wywołanego wnioskiem skarżącej z 14 marca 2008 r. (II SAB/Bk 48/08 – bezczynność postępowania) i odrzuciła skargę, a obecnie ma rozpatrywać skargę z tego samego wniosku w zakresie przewlekłości postępowania, to okoliczność tę należy uznać za tego rodzaju, która nie musi, ale mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy II SAB/Bk 8/12.
W sprawie niniejszej mamy do czynienia ze skargą na decyzję Wojewody Podlaskiego wydaną w postępowaniu nadzwyczajnym o wznowienie i odmawiającą w tym postępowaniu uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] listopada 2011 r., którą również uchylono w trybie art. 36a ust. 2 prawa budowlanego decyzję z dnia [...] listopada 2004 r. w części dotyczącej budowy zamkniętego zbiornika na działce nr [...] we wsi I., gm. N. Żadna ze wskazanych we wniosku o wyłączenie spraw nie wiąże się z wydaniem decyzji Starosty Hajnowskiego o pozwoleniu na budowę z dnia [...] listopada 2011 r., która jest przedmiotem skargi dotyczącej postępowania wznownieniowego prowadzonego przez Wojewodę Podlaskiego. Zatem udział sędziego Małgorzaty Roleder w rozpatrzeniu skargi nie będzie miał wpływu na wydane rozstrzygnięcie.
W drugim z przywołanych przez skarżącą postanowień NSA z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II OZ 559/12 powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia i wyłączenia sędziego była okoliczność, iż wskazany sędzia kilkukrotnie postanowieniami WSA w Białymstoku został wyłączony od orzekania w sprawach, w których strona była skarżąca, co zdaniem NSA mogło u J. W. powodować uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego. Zatem okoliczność kilkukrotnego wyłączenia sędziego w sprawach ze skarg skarżącej zadecydowała o powstaniu okoliczności mogącej powodować uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego.
NSA orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska zawartego w postanowieniu NSA z 29 czerwca 2012 r. Okoliczność wielokrotnego wyłączenia sędziego w sprawach ze skarg J. W. może mieć różne podstawy wynikające z art. 18 § 1 pkt 1- 7 P.p.s.a. i art. 19 P.p.s.a. Mogły o tym zadecydować określone okoliczności faktyczne jak i prawne związane ze sprawą będącą przedmiotem skargi. Sam fakt wyłączenia sędziego w wielu sprawach ze skarg wnoszonych przez tę samą osobę automatycznie nie jest przesłanką do wyłączenia sędziego na zasadzie art. 19 P.p.s.a. Oceniając tę okoliczność z punktu widzenia postronnego obserwatora, jak wskazuje to w swoim wyroku Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 13 grudnia 2015 r. sygn. akt SK 53/04, OTK-A 2005, Nr 11, poz. 134), nie można wnioskować, że wyłączenie sędziego w innych sprawach inicjowanych przez skarżącą powinno być podstawą powstania uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego w kolejnym postępowaniu ze skargi tej samej skarżącej. W takiej sytuacji ów sędzia już nigdy nie mógłby orzekać w sprawie takiej osoby.
Zdaniem NSA, oceniając okoliczność, która ma być źródłem uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego u postronnego obserwatora, należy taką okoliczność poddać analizie. Gdy wynik tej analizy doprowadzi postronnego obserwatora do wątpliwości co do bezstronności sędziego należy wyłączyć sędziego na zasadzie art. 19 P.p.s.a. Fakt, że sędzia został wyłączony w wielu sprawach określonej skarżącej, abstrahując od powodów jego wyłączenia w konkretnym przypadku, w ocenie NSA, nie będzie okolicznością, która powinna budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego. Zatem ustalenie, że sędzia kiedyś został wyłączony w konkretnej sprawie skarżącej, która obecnie składa skargę, nie decyduje wprost o jego wyłączeniu. Dopiero powiązanie przedmiotowe i podmiotowe spraw, w których uprzednio został wyłączony z aktualną sprawą zadecyduje, że wystąpi bądź nie wystąpi uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności. Brak takiego związku, zdaniem NSA, wyklucza przyjęcie, że okoliczność uprzedniego wyłączenia sędziego, będzie kategoryczną przesłanką do wyłączenia sędziego na zasadzie art. 19 P.p.s.a.
Przenosząc powyższe rozważania na stan niniejszej sprawy NSA stwierdza, że okoliczność wyłączenia sędziego WSA Małgorzaty Roleder w sprawach wymienionych we wniosku o wyłączenie nie stanowi podstawy do jej wyłączenia w niniejszej sprawie. Zdaniem NSA, nie istnieje związek podmiotowy i przedmiotowy pomiędzy postępowaniami, w których sędzia została wyłączona a niniejszym postępowaniem. Jeśli zatem wyłączenie z orzekania w poprzednich sprawach nie ma związku z obecną sprawą to nie występuje okoliczność, mogąca budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego.
W ocenie NSA, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że w sprawie niniejszej nie znajduje zastosowania przesłanka wyłączenia sędziego z art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie.
Ze szczegółowej analizy postępowań dokonanej w zaskarżonym postanowieniu przez Sąd I instancji w kontekście zastosowania art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. wynika, że żadne z prowadzonych wcześniej spraw nie kwalifikują się do uznania, iż są związane z obecnie toczącą się sprawą w sposób wskazany w tym przepisie.
Sąd I instancji przywołał pogląd, że sędzia orzekający w sprawach ze skargi na bezczynność nie jest wyłączony z orzekania w sprawie dotyczącej skargi na decyzję lub postanowienie wydane w sprawie ponieważ orzekając w sprawie ze skargi na bezczynność akt administracyjny, którego skarga miałaby dotyczyć jeszcze nie istniał. NSA w pełni podziela zaprezentowany pogląd.
W innych wskazanych przez skarżącą sprawach także nie istnieje taki związek pomiędzy obecnie prowadzonym postępowaniem a poprzednimi postępowaniami by można było uznać, że sędzia powinien zostać wyłączony od orzekania. Jeśli poprzednie sprawy przedmiotowo nie wiążą się z obecnym postępowaniem to bezzasadnym jest twierdzenie, że sędzia powinien być wyłączony na zasadzie art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a.
Skarżąca mając na uwadze genezę znowelizowania art. 19 P.p.s.a. (wyrok TK z 13 grudnia 2005 r. sygn. akt SK 53/04, OTK – A 2005, Nr 11, poz. 134) i leżące u jego podstaw motywy dąży do wykazania, że instytucja wyłączenia sędziego oparta na przesłankach z art. 19 P.p.s.a. powinna pozwolić, jak to ujął TK w swym wyroku, na eliminację jakichkolwiek uzasadnionych w oczach postronnego obserwatora wątpliwości co do bezstronności sędziego.
W ocenie NSA, przy zastosowaniu instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o przesłanki z art. 19 P.p.s.a. nie można pominąć waloru obiektywnego spojrzenia na okoliczność, ze względu na którą strona domaga się wyłączenia sędziego i która ma świadczyć o jej uzasadnionych wątpliwościach co do bezstronności sędziego w prowadzeniu sprawy. Strona zawsze będzie oceniać wynik postępowania dotyczącego jej interesów (faktycznych czy prawnych) przez pryzmat pokładanych w nim oczekiwań i zgodnie z własnym poczuciem sprawiedliwości. Tak więc nigdy jej subiektywny stosunek do sprawy nie powinien zadecydować o wyłączeniu sędziego. Strona we wniosku o wyłączenie powinna wskazywać okoliczności, które jej zdaniem są przesłanką do wyłączenia sędziego ale nie może sądzić, że jej własne postrzeganie wskazanych przez nią okoliczności wystarczy by nastąpiło wyłączenie sędziego. Z istoty swej stanowisko skarżącej powinno zostać poddane ocenie postronnego obserwatora. Wówczas okoliczność wskazana przez stronę uzyska walor obiektywności. Takie zalecenia wynika z uzasadnienia wyroku TK. Za niezasadną należy zatem uznać tezę skarżącej, że jej subiektywna ocena okoliczności sprawy może stanowić podstawę dla wyłączenia sędziego.
Mając powyższe na uwadze NSA uznał, że argumentacja zażalenia nie może odnieść zamierzonego skutku i doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło