II GSK 79/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędziowie NSA Jan Bała Krystyna Anna Stec (spr.) Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w .P z dnia 17 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Po 508/13 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 508/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę A. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek za ubezpieczonych niebędących jednocześnie płatnikami składek. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P., powołując art. 28 ust. 1, art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), umorzył - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w sprawie A. R. w przedmiocie umorzenia odsetek z tytułu nieuregulowanych składek za ubezpieczonych niebędących jednocześnie płatnikami składek za rok 2001 (odsetki od nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne za okres styczeń 2001, marzec 2001 - grudzień 2001 w wysokości 21.339 zł oraz odsetki od nieuregulowanych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres maj 2001 - grudzień 2001 w wysokości 3.030 zł). Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. wniósł A. R. Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), wskazał, że kontrolowana decyzja o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony. Wywiera inny skutek - przyjmuje, że nie ma podstaw do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Za brakiem podstaw prawnych do umorzenia składek pracowniczych finansowanych przez płatnika przemawia treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W przepisie tym ustawodawca postanowił bowiem, że umorzeniu w oparciu o wskazaną podstawę prawną podlegają jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. R. zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm. Wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. przez bezpodstawne niezastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na podstawie art. 28 ust. 3a tej ustawy; 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 145 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, mimo że z powodu naruszenia prawa materialnego skarżona decyzja winna zostać przez Sąd I instancji uchylona i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, że wniosek inicjujący postępowanie nie zawierał ograniczenia w zakresie podstawy prawnej. Organ stwierdzając zatem brak możliwości umorzenia odsetek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. powinien w dalszej kolejności rozważyć zastosowanie art. 28 ust. 1-3 tej ustawy i umorzyć odsetki lub ewentualnie odmówić ich umorzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. zasadą jest, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe jego zastosowanie polega przy tym na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie - istota której sprowadzała się do oceny zasadności umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - przepisy prawa materialnego, w wyżej przedstawionym rozumieniu, nie znajdowały zastosowania. Zgodnie natomiast z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu powołanego przepisu oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty. Jedną z przyczyn bezprzedmiotowości postępowania - na którą wskazał Sąd I instancji uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - jest brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Zauważyć należy, że Sąd I instancji jednoznacznie wskazał, że decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego, wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony, wywiera inny skutek - przyjmuje, że nie ma podstaw do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie/niezastosowanie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. nie usprawiedliwia wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku. Sądowi I instancji nie postawiono natomiast zrzutu naruszania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Tak więc kwestia oceny czy Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organ nie naruszył tego przepisu postępowania pozostaje poza zakresem kontroli kasacyjnej. Wobec zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodów zauważyć jedynie można, że autor skargi kasacyjnej zdaje się nie dostrzegać, że umorzenie postępowania - kontrolowaną przez Sąd I instancji decyzją - dotyczy tej części wniosku skarżącego, który odnosił się do nieuregulowanych należności za ubezpieczonych niebędacych jednocześnie płatnikami składek. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna - nie mając usprawiedliwianych podstaw - podlegała oddaleniu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.