I OSK 1794/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-04-06
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Monika Nowicka, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami jest uzasadnione w sytuacji, gdy kierowca nie poddał się obowiązkowemu egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje, mimo że decyzja o skierowaniu na egzamin jest ostateczna, ale jednocześnie zaskarżona do sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a Prawa o ruchu drogowym jest uzasadnione, gdy kierowca nie poddał się obowiązkowemu egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje, a decyzja o skierowaniu na ten egzamin jest ostateczna i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Sam fakt zaskarżenia tej decyzji do sądu administracyjnego nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień, ani nie wpływa na możliwość zastosowania sankcji, jeśli kierowca nie wykonał nałożonego obowiązku.Stan faktyczny
Skarżący został skierowany na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami kategorii B z powodu wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego. Po utrzymaniu w mocy decyzji o skierowaniu na egzamin, skarżący nie poddał się mu. Starosta cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami. Po uchyleniu pierwszej decyzji i ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta ponownie cofnął uprawnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącego. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując brak terminu na poddanie się egzaminowi i zasadność cofnięcia uprawnień.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant sekretarz sądowy Cezary Ciwiński po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Go 100/15 w sprawie ze skargi Ł. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Go 100/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę L.S. (dalej także, jako: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 3 czerwca 2009 r. skarżący, ze względu na wielokrotne w ciągu roku naruszenie przepisów i zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, decyzją Starosty [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., został skierowany na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami kategorii B. W związku z tym, że L.S. nie poddał się powyższemu egzaminowi, zawiadomieniem z dnia 17 lutego 2014 r. Starosta [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia L.S. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B.
Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Starosta [...] cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B na czas nieokreślony. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, zaś sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Starosta [...] na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) ponownie cofnął L.S. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B na czas nieokreślony. Odnosząc się w uzasadnieniu do zgłoszonych przez pełnomocnika strony wniosków dowodowych, tj. dowodu z akt sprawy zawisłej w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygn. akt I OSK 651/14 (dotyczącej skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami kategorii B), a także z akt sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w [...], sygn. akt [...] (o uchylenie prawomocnego mandatu karnego z dnia 5 maja 2009 r.) oraz o rozważenie na podstawie tych dowodów zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej, Starosta [...] stwierdził, iż sprawa uchylenia mandatu karnego była już powodem zawieszenia postępowania w poprzednio prowadzonym wobec L.S. postępowania w sprawie skierowania na egzamin. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2010 r., V SA/Wa 101/10 oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o uchylenie mandatu karnego kredytowanego. Strona wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaś Starosta [...] zawiesił na wniosek strony postępowanie w sprawie skierowania na egzamin. Postępowanie zostało zawieszone od 29 września 2010 r. i podjęte 24 stycznia 2013 r. po otrzymaniu informacji o oddaleniu skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku. Z kolei decyzja o skierowaniu strony na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Decyzja o skierowaniu strony na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami jest zatem ostateczna i wykonalna. Postępowanie w sprawie skierowania na egzamin jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Wprawdzie pierwsze z wymienionych postępowań stanowi konsekwencję drugiego, jednak nie ma podstaw do utożsamiania obydwu postępowań. Podstawą cofnięcia uprawnień był fakt, iż skarżący nie poddał się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje do kierowania pojazdami w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od 31 lipca 2008 r. do 5 maja 2009 r. Decyzja ta ma charakter prewencyjny i zabezpieczający – zmierza do wyeliminowania z ruchu drogowego kierowców stwarzających dla niego zagrożenie. Z tej przyczyny osoba skierowana na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami powinna do niego przystąpić bez zbędnej zwłoki ze względu na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, w razie niepoddania się obowiązkowi sprawdzenia kwalifikacji, organ wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
Zdaniem Starosty wnioski strony zmierzały wyłączenie do przedłużenia postępowania, dlatego nie zostały uwzględnione.
Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W obrocie prawnym funkcjonuje bowiem ostateczna decyzja kierująca stronę na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami, przy czym do chwili orzekania w rozpatrywanej sprawie skarżący nie poddał się temu egzaminowi. Spełnione zostały zatem przesłanki uzasadniające cofnięcie stronie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ww. ustawy.
Kolegium podniosło, że wprawdzie istotnie art. 140 ust. 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie określa terminu, w jakim osoba skierowana powinna poddać się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje do kierowania pojazdami, jednak przepisy nie pozwalają również organom administracji na określanie terminu wykonania tego obowiązku. W takiej sytuacji obowiązek poddania się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje podlega wykonaniu z dniem, w którym decyzja o skierowaniu stała się ostateczna. Adresat takiej decyzji zobowiązany jest do niezwłocznego jej wykonania, a tym samym poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Kwestie te podlegają jednak ocenie nie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, lecz w odrębnym postępowaniu, które może być uruchomione na mocy art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a tej ustawy. Fakt niewykonania przez stronę nałożonego obowiązku pomimo upływu ponad roku od wydania ostatecznej decyzji o skierowaniu skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami dostatecznie uzasadnia cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami.
Kolegium stwierdziło, że wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. oddalającego skargę na decyzję o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami, nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie. W myśl bowiem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. konieczność zawieszenia postępowania administracyjnego zachodzi tylko wówczas, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji byłoby niemożliwe. Zawieszenie postępowania nie wchodzi w rachubę, gdy zagadnienie prejudycjalne zostało już rozstrzygnięte. Sytuacja taka zachodzi, gdy w kwestii prejudycjalnej wiąże już decyzja ostateczna, oznaczająca w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej. Samo wszczęcie postępowania sądowego celem oceny zgodności z prawem decyzji ostatecznej, która rozstrzygnęła zagadnienie wstępne w innym postępowaniu administracyjnym, nie może być podstawą do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w tym postępowaniu. Dopóki ta decyzja nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego bądź nie zostanie wydane postanowienie o wstrzymaniu jej wykonania, dopóty zawieszenie postępowania nie tylko naruszałoby art. 97 § 1 pkt 4 i art. 16 § 1 k.p.a., ale również wynikającą z art. 12 § 1 tej ustawy zasadę szybkości postępowania.
Zgłoszone w toku postępowania wnioski dowodowe strony nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Pomijając fakt, że w aktach sprawy znajdowała się zarówno skarga kasacyjna strony, jak i prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., [...], kwestia podstaw skierowania strony na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami była już przedmiotem odrębnego postępowania, zakończonego ostateczną decyzją administracyjną. Okoliczność ta jako ostatecznie rozstrzygnięta nie podlega ponownemu badaniu w postępowaniu w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonym obecnie wyrokiem Sąd I instancji skargę oddalił. Podniósł, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Według stanu na dzień wydania zaskarżonej sprawie decyzji, w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja o skierowaniu skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami kategorii B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę na tę decyzję, jednak od wyroku tego skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która zarówno na dzień wydania zaskarżonej decyzji, jak i na dzień orzekania w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie została jeszcze rozpoznana. Sąd I instancji zwrócił uwagę na treść art. 16 § 1 k.p.a., w myśl którego decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Decyzja o skierowaniu skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami ma charakter rozstrzygnięcia ostatecznego w administracyjnym toku instancji w rozumieniu przytoczonego art. 16 § 1 k.p.a. co oznacza, że funkcjonuje ona w obrocie prawnym i wiąże zarówno stronę jak i organy administracyjne. Nie zmienia tego fakt wniesienia na tę decyzję skargi do sądu administracyjnego i oczekiwanie przez skarżącego na prawomocne zakończenie postępowania sądowego, którego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem tej decyzji. W dacie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami (co nastąpiło w dniu 17 lutego 2014 r.) w sprawie nie występowało zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które wymagałoby zawieszenia postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. Charakter prejudycjalny w rozpatrywanej obecnie sprawie miała decyzja o skierowaniu skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami, ta zaś uzyskała charakter rozstrzygnięcia ostatecznego w dniu 4 kwietnia 2013 r., tj. w dacie wydania przez SKO w [...] decyzji, utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2013 r. W tej dacie kwestia prejudycjalna została rozstrzygnięta w sposób wiążący zarówno stronę jak i organy w niej orzekające.
Sąd podał, iż zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wchodzi w rachubę, gdy zagadnienie prejudycjalne zostało już rozstrzygnięte, m.in. gdy w kwestii prejudycjalnej wiąże już decyzja ostateczna, oznaczająca w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej i stabilizację skutków prawnych ukształtowanych w wyniku jej zakończenia. Zasada trwałości decyzji administracyjnych wynikająca z art. 16 § 1 k.p.a. ma fundamentalne znaczenie dla całego systemu postępowania administracyjnego. Samo wszczęcie postępowania sądowego, mającego na celu ocenę zgodności z prawem decyzji ostatecznej, rozstrzygającej zagadnienie wstępne ważne w innym postępowaniu administracyjnym, nie może być podstawą do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w tym postępowaniu. Dopóki ta decyzja ostateczna nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego bądź nie zostanie wydane postanowienie o wstrzymaniu jej wykonania, dopóty zawieszenie postępowania nie tylko naruszałoby art. 97 § 1 pkt 4 i art. 16 § 1 k.p.a., ale naruszałoby też wynikającą z art. 12 § 1 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, brak było również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów procedury administracyjnej poprzez oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego. Zaoferowane dowody miały na celu potwierdzenie stanowiska skarżącego o braku wiążącego rozstrzygnięcia kwestii skierowania go na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami. Tymczasem kwestia ta – jak wyżej wskazano – została już ostatecznie rozstrzygnięta w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Kolegium z dnia [...] kwietnia 2013 r. Skoro fakt ten pozwolił organom orzekającym w sprawie na stwierdzenie braku podstaw do zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami to całkowicie zbędne było przeprowadzanie dowodów zawnioskowanych przez stronę. Z tej również przyczyny nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zapewnienie skarżącemu rzekomo jedynie iluzorycznego udziału w postępowaniu administracyjnym z powodu oddalenia wszystkich jego wniosków dowodowych.
Dalej wyjaśniono, że niezasadny okazał się również zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z przepisu tego wynika, że materialnoprawną przesłanką cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami jest niepoddanie się przez kierowcę, którego skierowano na sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, temu egzaminowi. Przepis ten nie określa wprawdzie terminu, w jakim osoba skierowana na egzamin sprawdzający powinna do niego przystąpić ani terminu, w jakim powinno nastąpić wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień w sytuacji gdy osoba skierowana nie przystępuje do egzaminu, jednak przyjmuje się, że z zaistnieniem tej przesłanki mamy do czynienia wówczas, gdy decyzja o skierowaniu na egzamin kontrolny ma charakter rozstrzygnięcia ostatecznego. Ostateczna decyzja w przedmiocie skierowania skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami została wydana dnia [...] kwietnia 2013 r., natomiast wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami nastąpiło w dniu 17 lutego 2014 r. W sprawie zaistniała zatem materialnoprawna przesłanka do wydania orzeczenia na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ww. ustawy. Fakt niepoddania się przez skarżącego egzaminowi sprawdzającemu jego kwalifikacje do kierowania pojazdami pomimo upływu ponad roku od wydania ostatecznej decyzji o skierowaniu na egzamin do dnia wydania decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie, dostatecznie uzasadnia wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia mu tego uprawnienia.
Z rozstrzygnięciem tym skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszenie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a") w związku z art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit a ustawy Prawo o ruchu drogowym, polegające na nienależytym przeprowadzeniu przez Sąd I instancji kontroli legalności działalności administracji publicznej, w tym zaniechaniu dostrzeżenia naruszenia przepisów prawa materialnego jakiego dopuściło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przy rozpoznawaniu odwołania skarżącego, a które polegało na utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] pomimo tego, że Starosta przy wydawaniu decyzji naruszył art. 140 ust. 1 pkt 4 lit a ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B, w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki do wydania takowej decyzji.
Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w sprawie nie doszło do sytuacji tego rodzaju, aby skarżący uchylił się od poddania obowiązkowemu egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje do kierowania pojazdami mechanicznymi, czy aby upłynął termin wyznaczony na poddanie się ww. egzaminowi. W zaskarżonym wyroku, Sąd nie podał żadnej podstawy prawnej, która miałaby uzasadniać przyjęcie kryterium do stwierdzenia upływu czasu na dokonanie ww. obowiązku. Sąd nie podjął się wyjaśnienia dlaczego okres 1 roku od dnia nałożenia obowiązku poddania się obowiązkowemu egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje do kierowania pojazdami mechanicznymi, uznał za dostateczny do przyjęcia legitymacji Starosty do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skarżący podniósł, że ustawodawca nie wskazał terminu na poddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, którego bezskuteczny upływ, miałby skutkować cofnięciem uprawnień. Równie w decyzji ani też w skierowaniu na badania termin taki nie został podany. Skarżący wyraża wolę dobrowolnego poddania się egzaminowi, jednak po wyczerpaniu określonych prawem i przysługujących mu środków ochrony i kontroli prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna okazała się jednak pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanej w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r. stanowił art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się przez kierowcę sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1, czyli między innymi wówczas gdy kierowca skierowany został na sprawdzenie kwalifikacji, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Decyzja podjęta na tej podstawie ma charakter związany. Oznacza to, że ustalenie, że spełnione zostały przesłanki, opisane w hipotezie normy prawnej art. 140 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, bezwzględnie zobowiązuje do zastosowania dyspozycji tej normy poprzez wydanie decyzji o zastosowaniu przewidzianej tam sankcji. Skoro przepis stanowi, że w razie niepoddania się przez kierowcę sprawdzeniu kwalifikacji wydaje się decyzję o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami, to znaczy że podjęcie takiego rozstrzygnięcia nie jest pozostawione swobodnemu uznaniu starosty (w I instancji) ani samorządowego kolegium odwoławczego (w II instancji). Oznacza to, że niewykonanie przez kierowcę nałożonego na niego obowiązku obliguje organ do uruchomienia odrębnego postępowania, niezależnego od wcześniej prowadzonego postępowania w sprawie sprawdzenia kwalifikacji. Skoro ustawodawca jednoznacznie rozdzielił postępowanie w sprawie skierowania na sprawdzenie kwalifikacji od postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień, to ani organy administracji ani sądy administracyjne nie są uprawnione do uchylenia tego rozgraniczenia. W konsekwencji w postępowaniu w sprawie cofnięcia uprawnień czynności sprawdzające ograniczone są tylko do zbadania: czy kierowca został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czy decyzja taka jest ostateczna i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, czy kierowca poddał się takiemu sprawdzeniu kwalifikacji. Takie ustalenia są konieczne - a zarazem wystarczające - do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi żadnej wątpliwości fakt, że skarżący nie wykonał ostatecznej decyzji w przedmiocie skierowania go na sprawdzenie kwalifikacji i nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku stawienia się na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Tym samym wyczerpana została przewidziana w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, przesłanka uzasadniająca cofnięcie mu uprawnień do kierowania pojazdami. Dokonana przez Sąd I instancji ocena legalności zaskarżonej decyzji (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a.) oraz działania organów administracji we wskazanym zakresie nie budzą zastrzeżeń.
Wskazać należy skarżącemu kasacyjnie, iż art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi wyłącznie o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji. W istocie nie przewiduje terminu sprawdzenia kwalifikacji, ani też nie przyznaje organowi uprawnień do decydowania, w jakim czasie dana osoba zobowiązana jest poddać się stosownemu egzaminowi. Również art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie określa terminu sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, a tym samym nie precyzuje, po jakim czasie od skierowania na egzamin, starosta może zastosować powyższą sankcję.
Uszło jednak uwadze skarżącego kasacyjnie, iż zasady dotyczące wykonalności decyzji administracyjnej zawierają przepisy art. 130 § 1 – 4 k.p.a. Wynika z nich, że decyzja staje się wykonalna - co do zasady, gdy stanie się ostateczna, chyba, że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności, lub jej natychmiastowa wykonalność wynika z ustawy, ewentualnie gdy decyzja jest zgodna z żądaniem wszystkich stron. Zatem to właściwy do orzekania w trybie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym starosta każdorazowo jest zobowiązany ocenić, czy w okolicznościach konkretnej sprawy można mówić o niewykonaniu przedmiotowego obowiązku, a w konsekwencji kiedy zostaną spełnione przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Strona powinna obowiązek, który na nią nałożono wykonać w najszybszym możliwym terminie.
Skoro w tej sprawie, na skarżącego nałożony został obowiązek ponownego sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami kategorii B, decyzja w tym przedmiocie stała się ostateczna (choć nieprawomocna z uwagi na zaskarżenie jej do sądu administracyjnego) i istnieje w obrocie prawnym, a skarżący z obowiązku tego się nie wywiązał, to istniały podstawy do cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stąd zaskarżony wyrok oddalający skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B na czas nieokreślony, odpowiada prawu.
Jedynie ubocznie należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 651/14 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Go 729/13 na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie skierowania skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami. Tym samym decyzja o skierowaniu skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami, jest nie tylko ostateczna ale i prawomocna.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzając, że skarga kasacyjna nie opiera się na usprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę tę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło