II FZ 355/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska, , , po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1233/14 utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; 2) z urzędu sprostować oczywistą omyłkę w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1233/14 poprzez zastąpienie w piątym wersie od dołu błędnie wskazanej daty postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku "13 lipca 2014 r." właściwą datą "31 lipca 2014 r." Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1233/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 listopada 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy M. K. w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, iż skarżący wnioskiem z dnia 9 września 2015 r., uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 25 września 2015 r., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 10 listopada 2015 r., odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy z urzędu. Wskazanym na wstępie postanowieniem Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, powołując się na art. 260 § 1 oraz § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej P.p.s.a.). Sąd uznał, iż z uwagi na istniejące braki w dokumentacji oraz ogólnikowy charakter informacji zawartych w złożonym oświadczeniu majątkowym wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W zażaleniu na postanowienie Sądu skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy, podkreślając, iż przedmiot sporu dotyczy postępowania egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż wskazane w jego treści. Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że sprawa sądowoadministracyjna, w której został złożony przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy została wszczęta przed datą wejścia w życie nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), na mocy której został zmieniony m.in. art. 260 P.p.s.a. Mając na uwadze tę okoliczność oraz treść art. 2 ustawy nowelizującej, przyjąć należy, że w stosunku do wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie zastosowanie znajdował art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym (sprzed nowelizacji). Wówczas przepis ten stanowił, iż w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że po wniesieniu przez stronę sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego, którego sprzeciw ten dotyczył utraciło moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym, a od wydanego przez ten Sąd orzeczenia stronie przysługiwało zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zauważyć należy, iż obecnie w świetle art. 260 P.p.s.a. sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzeń lub postanowień referendarza, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia albo utrzymuje w mocy, orzekając jako sąd drugiej instancji i stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu obecnie obowiązującym nie wskazuje na zaskarżalność postanowienia wydanego na jego podstawie. Skoro w niniejszej sprawie zastosowanie miał art. 260 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym sprzed jego nowelizacji, a Sąd pierwszej instancji przepis ten zastosował w sposób niezgodny z przewidzianymi ustawą nowelizującą przepisami intertemporalnymi, to postanowienie to jako wadliwe nie może się ostać w obrocie prawnym. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zastosuje właściwy tryb rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji. O sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w dacie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej popełnionej w sentencji postanowienia Sądu pierwszej instancji orzeczono na podstawie art. 156 § 1 i § 3 P.p.s.a. Jak bowiem wynika z akt tej sprawy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zapadło w dniu 31 lipca 2014 r. (vide k. 74 akt administracyjnych), a nie - jak omyłkowo wskazał WSA – w dniu 13 lipca 2014 r., co zauważył już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 343/15.