I OZ 378/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 43/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na przewlekłość Ministra Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 43/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że w dniu 22 stycznia 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającej sposób reprezentacji strony skarżącej (aktualny KRS, statut). Jednocześnie stronę zobowiązano do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPPr w terminie 7 dni pod rygorem pozostawiania wniosku bez rozpoznania. Skarżący złożył do akt sprawy na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi złożono do akt sprawy statut stowarzyszenia. Odmawiając przyznania prawa pomocy, Sąd I instancji wskazał, że stosownie do treści art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych. Sąd wskazał, iż stosownie do treści art. 29 p.p.s.a. organy lub osoby wymienione w art. 28 § 1 p.p.s.a. zobowiązane są wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony jest brakiem formalnym skargi, którego usunięcie następuje w trybie i na zasadach określonych w art. 49 § 1 p.p.s.a., pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynikało, czy osoby, które podpisały skargę wchodzą w skład zarządu skarżącego Stowarzyszenia, ponadto jaki jest sposób reprezentacji tego podmiotu. W tych okolicznościach konieczne okazało się zobowiązanie strony do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającej sposób reprezentacji strony skarżącej poprzez nadesłanie aktualnego odpisu z KRSu oraz statutu. Skarżący nadesłał jedynie statut Stowarzyszenia oraz m.in. informację skierowaną do Sekretarza Stanu z kwestii zaleceń pokontrolnych, wniosek o "cofnięcie z obrotu prawnego" postanowienia Referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym dla Krakowa – Śródmieścia z 12 stycznia 2015 r. w przedmiocie wezwania do złożenia sprawozdania finansowego oraz kserokopię tego postanowienia. Wobec tego nadesłanie jedynie statutu oraz dokumentów, o które Sąd nie wzywał, nie czyniło zadość wezwaniu Sądu. W związku z powyższym Sąd uznał, iż skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 29 p.p.s.a. W konsekwencji, jako oczywiście bezzasadna skutkuje ona oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowieni wniosło Stowarzyszenie [...], wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W piśmiennictwie oraz orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy nie ulega najmniejszej wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuacje, gdy obowiązujące prawo jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania zawartego w skardze bądź gdy zachodzą przesłanki niedopuszczalności skargi. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 8 stycznia 2009 r. (I FSK 1892/07), przepis art. 247 p.p.s.a. jest instrumentem służącym ekonomii procesowej, bowiem pozwala zakończyć postępowanie w jak najkrótszym czasie bez potrzeby angażowania procedur sądowych w sytuacji, gdy skarga bez głębszej analizy prawnej jest oczywiście bezzasadna. W niniejszej sprawie Sąd I instancji oczywistą bezzasadność skargi nie wyprowadził z oceny jej treści lecz z faktu nieusunięcia braku formalnego, do czego skarżący był wezwany zarządzeniem zobowiązującym do złożenia dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającej sposób reprezentacji strony skarżącej (aktalny KRS, statut). Jak wynika z akt sprawy w wyznaczonym terminie skarżący złożył statut stowarzyszenia oraz inne dokumenty, o które nie był wzywany przez Sąd, nie złożył natomiast aktualnego odpisu z KRSu. W takich okolicznościach sprawy zastosowanie art. 247 p.p.s.a. nie jest zasadne. Przyjąć bowiem należy, że nie każdy przypadek warunkujący ewentualne odrzucenie skargi, w tym przewidziany w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., może być kwalifikowany jako podstawa zastosowania art. 247 p.p.s.a. Należy mieć bowiem na uwadze, że stronie przysługuje wniosek o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności, której uchybiła. Trudno więc mówić o "oczywistej bezzasadności skargi" jeżeli istnieje procesowa możliwość usunięcia braku formalnego skargi. Ponadto względy ekonomiki procesowej przemawiają przeciwko rozstrzyganiu o prawie pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a., kiedy można założyć, że po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi strona może ponowić wniosek, aby skorzystać z możliwości złożenia skargi kasacyjnej. Zaznaczyć należy, że stosowanie przepisu art. 247 p.p.s.a. nie może stanowić nadmiernego ograniczenia instytucji prawa pomocy, która stanowi gwarancję realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 784/09). Nadmienić także należy, iż zgodnie z orzecznictwem żaden przepis p.p.s.a. nie wymaga, aby dokumentem, o którym mowa w art. 29 p.ps.a. był wyłącznie pełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 354/14; z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 949/14; z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 707/13). W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. art. 185 § 1 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.