I OZ 358/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt II SAB/Bd 28/15 w przedmiocie uzupełnienia wyroku w sprawie ze skargi R.S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Bydgoszczy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. Postanowieniem z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt II SAB/Bd 28/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniosek R.S.o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 maja 2015 r. co do zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi R.S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Bydgoszczy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że strona skarżąca została postanowieniem referendarza sądowego z dnia 6 marca 2015 r. zwolniona od wpisu sądowego. W związku z powyższym uznać należy, że strona skarżąca nie uiściła wpisu sądowego. Nie była również obecna na rozprawie. Dlatego też uznać należy, że ewentualne koszty, jakie skarżący poniósł są to koszty korespondencji jednakże katalog niezbędnych kosztów postępowania wskazany w art. 205 P.p.s.a. ma charakter wiążący i wyczerpujący i nie może być rozszerzany na wydatki inne, w tym drobne i zwykle występujące przy okazji postępowania sądowego np. prowizje bankowe, koszty korespondencji, sporządzenia skargi itp. Przepisy P.p.s.a. nie przewidują także zasądzenia stronie tzw. kosztów sporządzonej skargi, czego domaga się we wniosku skarżący. Żadne koszty zwyczajowe, typowe czy nieudokumentowane, inne niż niezbędne koszty postępowania w rozumieniu art. 205 P.p.s.a., nie podlegają zasądzeniu. Zażalenie na postanowienie wniósł R.S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie zaś z art. 205 § 1 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Przepis ten pozwala na zasądzenie przez sąd zarówno kosztów wskazanych w tym przepisie, jak i innych poniesionych przez stronę kosztów, jeżeli są one niezbędne do celowego dochodzenia praw. W niniejszej sprawie skarżący w skardze do WSA w Bydgoszczy zawarł "wniosek o zwrot kosztów poniesionych przez skarżącego w niniejszym postępowaniu". W spisie kosztów, które poniósł i o zwrot których wystąpił, wymienił następujące wydatki: koszty sporządzenia skargi (50 zł); koszty związane z wysłaniem w sprawie korespondencji (ilość x 1 zł 40 gr). Pojęcie kosztów sądowych dotyczy kosztów poniesionych w postępowaniu sądowym i zgodnie z art. 211, 212 § 1 i 213 P.p.s.a. obejmuje opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków (należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach). Prawidłowo Sąd I instancji rozstrzygnął, że prawo do zwrotu kosztów poniesionych w związku z postępowaniem sądowym przysługuje tylko w zakresie wskazanym w P.p.s.a. Uznając zatem, że złożony przez skarżącego wniosek o zwrot kosztów postępowania kosztów sporządzenia skargi oraz wysyłanej w sprawie korespondencji nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd wskazał na art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z językowej wykładni przepisu art. 205 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest racjonalnych podstaw do odstąpienia od takiej wykładni. Na skardze widnieje podpis skarżącego który nie wykazał (np. dowodem uiszczenia opłaty), że skarga została sporządzona przez osobę trzecią i że rzeczywiście poniósł wskazany wydatek na sporządzenie tej skargi. Uwzględnienie żądań skarżącego w zakresie wynagrodzenia osoby niebędącej adwokatem lub radcą prawnym i uznanie za słuszną jego argumentacji, prowadziłoby do przyjęcia zasady zasądzania kosztów bez możliwości sprawdzenia czy skarżący rzeczywiście je poniósł. Regulacja tej kwestii w tak szerokim zakresie mogłaby prowadzić do nadużyć ze szkodą dla stron przegrywających sprawę i kłóciłaby się z celem regulacji dotyczącej zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez stronę skarżącą wygrywającą sprawę. Obowiązujące przepisy P.p.s.a. nie przewidują zwrotu wydatków poniesionych przez stronę osobiście na opłaty związane ze sporządzeniem skargi. Natomiast w ocenie NSA bezspornym jest, że koszt korespondencji poniesiony przez skarżącego stanowi jego wydatek. Rozważenia wymaga zatem czy wydatek ten jest wydatkiem niezbędnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym koszty korespondencji zaliczane są do niezbędnych wydatków (por. post. WSA w Lublinie z 25 listopada 2008 r. II SA/Lu 339/08; post. WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 180/15; post. NSA z 6 marca 2014 r. sygn. akt I OZ 152/14; post. NSA z 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1486/15. Takie stanowisko reprezentowane jest także przez M. Jagielską w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M Wierzbowskiego 2 wyd. Wydawnictwo C.H. Beck, str. 722-725 a także A. Partyk, Komentarz do § 15 (w:) Rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Komentarz. A Partyk, T. Partyk, LEX/El 2015). W tym miejscu podkreślić również należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę podzielił stanowisko tut. Sądu wyrażone w postanowieniu z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt: I OZ 1486/15 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wydane w tożsamej sprawie skarżącego. Rozstrzygając zatem ponownie w zakresie zwrotu kosztów korespondencji (jednokrotnie uiszczona kwota 1,40 zł) Sąd I instancji weźmie pod uwagę, że koszty korespondencji ujęte w spisie kosztów stanowią niezbędny koszt postępowania prowadzonego przez stronę osobiście (art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.; postanowienie NSA z 30.9.2015 r. I OZ 1135/15). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.