II FSK 2312/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA del. Wojciech Stachurski, Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 901/14 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 18 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji oddala skargę kasacyjną. Sygnatura akt II FSK 2312/15 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący: Decyzją z dnia 16 października 2003 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. określił skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie decyzją z dnia 17 lutego 2004 r. decyzję tę utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 16 marca 2005 r. (I SA/Lu 207/04) oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 lipca 2006 r. (II FSK 943/05) oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku. Pismem z dnia 31 stycznia 2014 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie, powołując się na przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. dalej: K.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. dalej: u.p.e.a.) i wywodząc, że została ona wydana bez podstawy prawnej. Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie decyzją z dnia 24 kwietnia 2014 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ze względów formalnych. Stwierdził bowiem, że zaistniały okoliczności przewidziane w art. 249 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), gdyż żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji, co miało miejsce w dniu 3 marca 2004 r. Ponadto decyzją z dnia 18 lipca 2014 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy swą decyzję, wydaną jako organ pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 17, art. 18, art. 23 § 1-3 i art. 33 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., podnosząc, że zobowiązanie objęte decyzją przedawniło się, co sąd administracyjny pominął, orzekając na podstawie art. 53 § 1 O.p. Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że kwestionowane przez skarżącą decyzje nie budzą zastrzeżeń z punktu widzenia ich legalności. Ponadto bez jakiegokolwiek znaczenia są zarzuty zawarte w skardze dotyczące zasadności wydania decyzji wymiarowej i prowadzonego na jej podstawie postępowania egzekucyjnego, skoro skarżąca uchybiła terminowi zawartemu w Ordynacji podatkowej do wniesienia żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji; tym samym brak podstaw do wszczęcia żądanego przez skarżącą postępowania. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.), a to: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., przez naruszenia przepisów postępowania z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm. dalej: P.u.s.a.) i art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 i 3 P.p.s.a., poprzez nie wykonania kontroli decyzji ostatecznej pod względem jej zgodności z prawem, w oparciu o którą prowadzone jest zaskarżone postępowanie egzekucyjne, 2) art. 145 § 1pkt 1 lit c P.p.s.a.. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a., przez odmowę rozpoznania zarzutów mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest ograniczenie się do zaakceptowania stanowiska organu II instancji i przyjęcia, iż materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 249 § 1 pkt 1 O.p., a nie przepisy K.p.a. oraz u.p.e.a., 3) art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a., w związku z art. 53a i art. 70 § 1 O.p., przez przyjęcie jako stan faktyczny sprawy okoliczności nie wynikających z akt, a akceptację stanowiska organu II instancji w sytuacji nie rozpoznania złożonych zarzutów w przedmiocie okoliczności i faktów świadczących o wydaniu decyzji wymiarowej bez podstawy prawnej, to jest w dacie, w której zobowiązanie podatkowe nie istniało, a w oparciu o którą prowadzone jest zaskarżone postępowanie egzekucyjne, 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. i 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w związku z art. 53a i 70 § 1 O.p., przez akceptację niezastosowania tych przepisów przez organ I i II instancji w sytuacji, w której doszło do naruszenia prawa materialnego, to jest wydanie decyzji wymiarowej bez podstawy prawnej w przedmiocie odsetek od zaliczek nieuiszczonych w terminie płatności na podatek dochodowy od osób fizycznych za 1996 r. oraz przedawnienia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r., 5) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 33 pkt 1 i art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a., w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., przez jego niezastosowanie, pomimo zaistnienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej organu I i II instancji, 6) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 153 P.p.s.a., przez zastosowanie się w zaskarżonym wyroku do zasady związania sądu dokonaną wcześniej oceną prawną, w której zaskarżona decyzja wymiarowa nie została w ogóle skontrolowana przez sąd administracyjny w granicach, jakie zakreśliła skarga strony w przedmiocie nieważności decyzji, co doprowadziło do utraty przez skarżącą sądowej kontroli tej decyzji, 7) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. art. 33 pkt. 1, art. 59§ 1 pkt. 2 i art. 60 § 1 u.p.e.a., w związku art. 53 a i art. 70 § 1 O.p., przez ich niezastosowanie i w konsekwencji akceptację bezpodstawnego niezastosowania tych przepisów w sprawie przez organ II instancji w okolicznościach faktycznych i prawnych nieistnienia obowiązku, skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego, 8) art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c P.p.s.a., w związku z art. 53a i art. 70 § 1 O.p., przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na sporządzeniu przez Sąd nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym nie odniósł się do zarzutów skargi, przede wszystkim do zarzutu nieistnienia obowiązku w dacie wydania decyzji wymiarowej, w oparciu o którą prowadzone jest zaskarżone postępowanie egzekucyjne i bezzasadnie zaakceptował stanowisko organów podatkowych, 9) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., przez niewykonanie oceny legalności ustalenia stanu faktycznego i prawnego przez organ I i II instancji w przedmiocie wydania decyzji w dacie nieistnienia zobowiązania, mimo, że wiążące normy prawa nakładają taki obowiązek. Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną ani nie odniósł się do jej zasadności w innej formie procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jedyną przesłankę faktyczną, istotną dla podjęcia rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, stanowiło ustalenie, że wniosek o wszczęcie takiego postępowania został złożony po upływie pięciu lat od dnia doręczenia decyzji, której wniosek dotyczył. Ustalenie to nie budzi wątpliwości, w sytuacji, w której decyzję tę doręczono skarżącej dnia 17 lutego 2004 r., a wniosek o stwierdzenie jej nieważności złożono dopiero dnia 31 stycznia 2014 r. W tej sytuacji organ podatkowy zgodnie z art. 249 § 1 pkt 1 O.p. obligowany był do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, co słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zaaprobował. Jeżeli zamiarem skarżącej było podważenie tego rozstrzygnięcia i tego osądu, winna była w skardze kasacyjnej podnieść adekwatne do przedmiotu sprawy zarzuty i przytoczyć odpowiadające im podstawy kasacyjne. Tymczasem żaden z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie odnosi się do jedynej kwestii, istotnej na obecnym etapie postępowania kwestii, a więc do odległości czasowej pomiędzy datą doręczenie decyzji ostatecznej a datą złożenia wniosku o stwierdzenie jej nieważności. Prowadzi to do oddalenia skargi kasacyjnej a limine, bez szczegółowego odnoszenia się do postawionych w niej zarzutów, gdyż nie dotyczą one przedmiotu sprawy; podstawę prawną rozstrzygnięcia, podjętego przez Naczelny Sąd Administracyjny, stanowi art. 184 P.p.s.a.