V SA/Wa 2095/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Anna Falkiewicz – Kluj (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant: sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. 3. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. D. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. V SA/Wa 2095/14 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w H. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w sprawie przyznania J. D. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 r. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] kwietnia 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w H. wpłynął wniosek J. D. o przyznanie płatności na rok 2010 w postaci jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej płatności podstawowej, płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca), płatności do krów i owiec i płatności cukrowej. W dniu [...] sierpnia wpłynęła korekta wniosku. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w H. przyznał wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2012 oraz płatność cukrową w kwocie 7976,39 zł. W dniu [...] marca 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął postępowanie w sprawie nieważności decyzji Kierownika Biura z [...] stycznia 2011 r. a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] stwierdził jej nieważność. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wskazał, że J. D. w dniu [...] lutego 2008 r. przejął gospodarstwo rolne od ojca K. D. na mocy aktu notarialnego nr [...] w związku ze spełnieniem przez tego ostatniego warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej. K. D. w dniu [...] kwietnia 2006 r. zawarł z [...] S.A. umowę kontraktacji na dostawę buraków cukrowych na ilość 59.965 ton, natomiast jak wynika z decyzji Kierownika Biura z dnia [...] stycznia 2011 r. przyznał on wnioskodawcy płatność cukrową do ilości 158,199 ton. Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy od tej decyzji Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał ją w mocy. Prezes ARiMR wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnej, w którym można stwierdzić jej nieważność wyłącznie w przypadku zaistnienia co najmniej jednej z podstaw określonych w art. 156 § 1 Kpa. Przytaczając treść wspomnianego przepisu podkreślił, że jedną z przyczyn nieważności decyzji jest jej wydanie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do pojęcia rażącego naruszenia prawa organ m.in. wskazał, że zachodzi ono wtedy gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Celem ilustracji przedstawionego poglądu organ przywołał wyrok NSA z 24 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 637/11. Odnosząc przedstawione przez siebie powyższe stanowisko do sprawy wnioskodawcy organ wskazał, że w sprawie płatności za 2010 r. zastosowanie znajdują przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. (t.j. Dz. U. 2012 poz.1164 ze zm.) o płatnościach bezpośrednich w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu obowiązującym w 2010 r. a konkretnie art. 7 ust. 1, ust. 1a, art. 24 ust. 1, ust. 2 i art. 24 ust.1a pkt 3 ustawy o płatnościach, których treść przedstawił. Mając na względzie powołane przepisy organ podkreślił, że płatność cukrowa jest płatnością niepowiązaną z produkcją. W przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, płatność cukrowa przysługuje przejmującemu gospodarstwo rolne w sytuacji, gdy umowa dostawy buraków cukrowych została zawarta z przekazującym gospodarstwo rolne, a przekazanie nastąpiło w związku z rentą strukturalną, emeryturą lub rentą rolniczą z ubezpieczenia społecznego rolników, jeżeli rolnik wnioskujący o płatność cukrową mógłby dziedziczyć przekazane gospodarstwo rolne z ustawy. Organ wskazał, że umowa kontraktacji na dostawę buraków cukrowych z dnia [...] kwietnia 2006 r., zawarta przez K. D. z [...] S.A. w T. dotyczyła ilości 59.965 ton, co daje 8,395 ton cukru kwotowego. Z treści aktu notarialnego nr [...] wynika, że J. D. będący synem K. i U. D. w związku z zaprzestaniem działalności rolniczej oraz w celu uzyskania renty strukturalnej (ojciec) i świadczeń emerytalnych z ubezpieczenia społecznego rolników (matka), otrzymał od rodziców darowiznę w postaci zabudowanego gospodarstwa rolnego położonego we wsi K. oraz wszelkie prawa i roszczenia do uprawy i dostawy buraków cukrowych w [...] S.A. w T. Oddział Cukrownia W. W decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. Kierownik Biura przyznając wnioskodawcy płatności w ramach systemu płatności bezpośrednich za 2010 r. oraz płatności cukrowej, w odniesieniu do płatności cukrowej przyznał ją w kwocie 7976,39 zł do ilości 158,199 ton buraków, w sytuacji gdy umowa kontraktacji dotyczy 59,965 ton – co przyznaje sam wnioskodawca w odwołaniu. Stanowi to rażące naruszenie treści art. 24 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, z którego wynika, że podstawę ustalania wysokości płatności cukrowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn ilości buraków cukrowych objętych umową dostawy, o której mowa w ust. 1 i 1a tego przepisu, przeznaczonych do wyprodukowania cukru kwotowego i stawki tej płatności za 1 tonę buraków cukrowych, przy uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeni wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości. Jak natomiast wynika z decyzji z [...] stycznia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w H. przyznał J. D. płatność cukrowę do ilożci 158,199 ton buraków cukrowych Od decyzji J. D. złożył skargę do WSA w Warszawie. W skardze zarzucił naruszenie treści art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 Kpa poprzez wadliwego ustalenie stanu faktycznego, w związku z powyższym wniósł o uchylenie decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, że organ wadliwie ustalił stan faktyczny dotyczący tonażu dopłat buraka cukrowego i błąd ten nie powstał z jego winy lecz z winy organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Kwestią sporną w sprawie jest to, czy organy trafnie uznały, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w H. z dnia [...] stycznia 2011 r. w rażący sposób narusza przepisy prawa – treść art. 24 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. 2012 poz.1164 ze zm.) wyczerpując podstawę nieważności określoną w treści art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, czy też nie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie przyjmuje się że rażące naruszenie prawa, będące przyczyną nieważności decyzji występuje wówczas, "gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek" (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985 r., s. 237 ). Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23). O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r., II SA 1531/94, ONSA 1996, nr 1, poz. 37). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w przedstawionym zakresie WSA jest zdania, że naruszenie prawa do jakiego niewątpliwie doszło przy wydaniu wskazanej decyzji Kierownika Biura, nie ma charakteru rażącego. Należy wskazać, że jak prawidłowo przyjął organ, w sprawie przyznania płatności bezpośrednich za 2010 r. zasadnicze zastosowanie w sprawie znajduje ustawa z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 listopada 2010 r. (Dz.U. 2013, poz.1402) w sprawie stawki płatności cukrowej za rok 2010. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy o płatnościach rolnikowi, który spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej w danym roku i który złożył wniosek o przyznanie tej płatności oraz który zawarł: 1) na rok gospodarczy 2006/2007 z producentem cukru umowę dostawy buraków cukrowych zgodnie z art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 318/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru (Dz. Urz. UE L 58 z 28.02.2006, str. 1) albo 2) na rok gospodarczy 2005/2006 umowę dostawy buraków cukrowych z producentem cukru, który zrzekł się w roku gospodarczym 2006/2007 kwoty zgodnie z art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 320/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. ustanawiającego tymczasowy system restrukturyzacji przemysłu cukrowniczego we Wspólnocie i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 58 z 28.02.2006, str. 42) - przysługuje płatność cukrowa. W myśl art. 24 ust.1a pkt 3 ustawy płatność cukrowa przysługuje również wtedy gdy buraki cukrowe były objęte umową dostawy zawartą z przekazującym gospodarstwo rolne w związku z wypłacaną rentą strukturalną, emeryturą lub rentą rolniczą z ubezpieczenia społecznego rolników, jeżeli rolnik wnioskujący o płatność cukrową lub małżonek tego rolnika mógłby dziedziczyć z ustawy przekazane gospodarstwo rolne. Zgodnie natomiast z treścią art. 24 ust. 2 ustawy, wysokość płatności cukrowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn ilości buraków cukrowych objętych umową dostawy, o której mowa w ust. 1 i 1a, przeznaczonych do wyprodukowania cukru kwotowego w rozumieniu art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. Urz. L 299 z 16.11.2007, str. 1) i stawki tej płatności na 1 tonę buraków cukrowych, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego skarżący był następcą prawnym rolnika, który przekazał mu gospodarstwo rolne w warunkach o jakich mowa w treści art. 24 ust. 1a pkt 3 ustawy i dysponował prawami wynikającymi z umowy dostawy buraków cukrowych zawartej w dniu [...] kwietnia 2006 r. Z ustaleń jakie poczyniono w sprawie dla potrzeb przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich i płatności cukrowej decyzją Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...] stycznia 2011 r. wynika, że Kierownik miał na względzie fakt zawarcia umowy dostawy buraków cukrowych (złożonej w poprzednich latach ) oraz stawkę płatności za tonę buraków cukrowych w 2010 r. wynikającą z przepisów powołanego wyżej rozporządzenia., z tym tylko, że ilość buraków, objętych umową dostawy określił na 158,199 ton zamiast na ilość faktycznie z niej wynikającą tj. 59,965 ton – co spowodowało zawyżenie przysługującej z tego tytułu płatności. Postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, w którym organ nie bada merytorycznie decyzji (postanowienia) tzn. nie ocenia argumentacji jaką posłużył się organ wydając kwestionowane rozstrzygnięcie, a jedynie ogranicza się do badania przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. czyli ustala czy przy jego wydawaniu nie dopuszczono się naruszeń o jakich mowa w tym przepisie a uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego. Przesłankami do stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia są: wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, w warunkach res iudicata, skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, wydanie decyzji niewykonalnej w dniu jej wydania przy ustaleniu, że niewykonalność ta ma charakter trwały, w sytuacji w której jej wykonalność wywołałaby czyn zagrożony karą lub z innych przyczyn powodujących jej nieważność z mocy prawa. Nieważność orzeczenia może wynikać z rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego - błędnej wykładni przepisów prawa, zastosowania do stanu faktycznego przepisu prawa materialnego nie obowiązującego w dacie wydawania rozstrzygnięcia – tzw. błąd subsumcji lub naruszenia przepisów prawa procesowego poprzez wadliwe ich zastosowanie w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony, z wyjątkiem naruszenia dającego podstawy do jego wznowienia. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja czy postanowienie nie mogą być akceptowane jako akty wydane przez organ praworządnego państwa. Jest to sytuacja w której treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisem prawa, co jest widoczne w sposób nie wymagający wykładni prawa. Kryteria te nie zostały spełnione w sprawie. Ma rację organ wywodząc, że w postępowaniu nieważnościowym nie prowadzi się na nowo postępowania dowodowego a jedynie ocenia czy zachodzą przesłanki z art. 156 K.p.a. Postępowanie to jest bowiem wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Dlatego w tego rodzaju postępowaniu nie można korygować nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego. Postępowanie o stwierdzenie nieważności nie służy podważaniu stanu faktycznego ustalonego w kwestionowanej decyzji (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2013 r, I OSK 1822/11, Lex nr 1336326). Oceniając tę kwestię w świetle ustalonych faktów Sąd jest zdania, że przepis art. 24 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich – przy uwzględnieniu zapisów art. 24 ust.1 i ust.1a pkt 3 ustawy – został zastosowany w istocie zgodnie z jego treścią z tym, że dla wypełnienia zawartej w nim normy zastosowano błędnie przyjęty element stanu faktycznego, który nie został osadzony w zgromadzonym i znanym organowi stanie faktycznym, w związku z czym doszło do błędu będącego wynikiem wyliczenia matematycznego. W tym stanie rzeczy uznając, że miało miejsce niewątpliwie naruszenie treści art. 24 ust. 2 ustawy o płatnościach, Sąd uznał, że nie ma ona charakteru rażącego. W przedstawionym stanie sprawy nie zachodzi sytuacja, w której funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji będącej przedmiotem stwierdzenia nieważności, byłoby nie do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym. Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona, co nakłada na organ konieczność wzięcia pod rozwagę stanowiska Sądu i wydania stosownego rozstrzygnięcia. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji orzeczenia. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a a o wstrzymaniu wykonania decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a.