I OSK 1449/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. [...] Sp. z o.o. z/s w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 98/15 o odrzuceniu skargi S. [...] Sp. z o.o. z/s w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. 2 S. [...] Sp. z o.o. z/s w Z. wniosła skargę na sprecyzowaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Odrębnymi zarządzeniami z dnia 23 stycznia 2015 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wezwał skarżącą Spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania te zostały doręczone w dniu 2 lutego 2015 r. (z.p.o. k-23). W dniu 3 lutego 2015 r. skarżąca dokonała wpłaty wymaganej kwoty wpisu od skargi na konto bankowe Sądu (potwierdzenie k-22), natomiast nie nadesłała aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Postanowieniem z dnia 16 marca 2015 r. Sąd skargę odrzucił z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi (art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. Od tego postanowienia Spółka złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie: - art. 49 § 1 P.p.s.a., w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że niezałączenie przez stronę dokumentu w postaci odpisu z KRS stanowi brak formalny skargi uniemożliwiający nadanie jej prawidłowego biegu i w konsekwencji przyjęcie, że nieuzupełnienie tego braku w trybie określonym w tym przepisie (tj. po wezwaniu strony i wyznaczeniu terminu) stanowi podstawę do odrzucenia skargi na mocy art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., podczas gdy przewidziane w w/w przepisach ujemne konsekwencje dla strony postępowania sądowoadministracyjnego mogą być skutecznie zastosowane nie wtedy, gdy strona nie wykona jakiegokolwiek wezwania do usunięcia braków formalnych pisma, ale tylko wtedy, gdy niewykonanie wezwania spowoduje niemożność nadania biegu temu pismu. W ocenie autora skargi kasacyjnej nie ma przeszkód do nadania biegu skardze, gdy osoba, którą ją podpisała jest ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym jako upoważniona do reprezentacji. W tej sytuacji niedołączenie dokumentu wykazującego umocowanie do występowania w sprawie nie jest przeszkodą do nadania skardze prawidłowego biegu; - art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez niewezwanie strony do nadesłania aktualnego odpisu KRS w sytuacji uznania, iż brak tego dokumentu stanowi brak formalny skargi, który uniemożliwia nadanie jej prawidłowego biegu; - art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaistniały przesłanki umożliwiające odrzucenie skargi, albowiem brak formalny w postaci niezałączenia przez stronę odpisu KRS nie stanowi braku uniemożliwiającego nadanie skardze prawidłowego biegu, a nawet gdyby tak było, to stronie nie wyznaczono terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i nadesłania aktualnego odpisu KRS. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej Spółki kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, iż w jego ocenie niedołączenie do skargi odpisu z KRS nie jest przeszkodą do nadania skardze prawidłowego biegu. Wskazał również, że w korespondencji Sądu nie odnalazł wezwania do nadesłania aktualnego odpisu z KRS, a jedynie cztery egzemplarze pism dotyczących ustalenia wysokości i wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, a także pouczenie o treści art. art. 46, 47, 70 § 1 i 2 oraz art. 210 § 1 P.p.s.a. Na dowód tego autor skargi kasacyjnej załączył w/w pisma oraz kserokopię wyciągu z prowadzonego przez Spółkę dziennika korespondencji przychodzącej, w ramach którego wyszczególniona jest i opisana każda kierowana do Spółki przesyłka. Odebranie korespondencji z Sądu odnotowano w dniu 2 lutego 2015 r., pod pozycją nr 39, z adnotacją: "Zarządzenie o ustaleniu wpisu sądowego i jego uiszczenie. Sygn. akt II SA/Sz 98/15." Opis ten jest adekwatny do otrzymanej przez Spółkę przesyłki, w której brak było wezwania do nadesłania odpisu z KRS. Do skargi kasacyjnej został załączony również odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. Zgodnie z treścią przepisu art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia żadnej z przesłanek nieważności postępowania, zatem wniesiona skarga kasacyjna została rozpoznana w ramach podniesionych w niej zarzutów Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jej uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jeżeli strona nie uzupełniła braków skargi formalnych skargi, podlega ona odrzuceniu. Za opisany tamże brak – wbrew stanowisku skargi kasacyjnej – należy uznać brak dokumentu potwierdzającego umocowanie osób podpisujących skargę w imieniu S. Sp. z o.o. z/s w Z.: Prezesa Zarządu J. W. oraz Wiceprezesa Zarządu R. S. do działania w jej imieniu. Stosownie bowiem do treści art. 28 § 1 P.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 P.p.s.a.). Z brzmienia powyższych przepisów wynika wprost zobowiązanie podmiotu wnoszącego skargę, a będącego osobą prawną lub jednostką organizacją posiadającą zdolność sądową, do przedłożenia sądowi stosownego dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej przez osobę/osoby, które w imieniu spółki skargę podpisały. W rozpoznawanej sprawie takim dokumentem jest odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynikałoby, że na dzień złożenia skargi osoby ją podpisujące – Prezes Zarządu i Wiceprezes Zarządu - były umocowane do reprezentacji skarżącej Spółki. Mając na uwadze powyższe nie można uznać, jak twierdzi autor skargi kasacyjnej, że nieuzupełnienie rzeczonego braku formalnego skargi nie stanowi przeszkody do nadania jej dalszego biegu. Skoro skarżąca Spółka przy pierwszej czynności procesowej nie przedłożyła stosownego dokumentu, do czego była zobowiązana na mocy art. 29 P.p.s.a., to zasadnym było wezwanie do jego nadesłania (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Obowiązek wykazania umocowania do podpisywania skargi w imieniu Spółki wynika bowiem z przepisów ustawy procesowej regulującej postępowanie sądowoadministracyjne i ciąży na stronie skarżącej. Jego realizacja pozwala na ustalenie poprawności reprezentacji strony i sporządzonej w jej imieniu skargi. Pełnomocnik skarżącej spółki w motywach skargi kasacyjnej stwierdził jednakże, że doręczone zostały jej tylko pisma zawierające wezwania do uiszczenia wpisu od skargi oraz pouczenie o treści art. art. 46, 47, 70 § 1 i 2 oraz art. 210 § 1 P.p.s.a, w przesyłce nie było zaś wezwania do złożenia aktualnego odpisu KRS. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki (k-23) jako rodzaj przesyłki wpisano: "wezwanie pod rygorem, pouczenie ppsa+zarz. o ustal.wpisu+poucz., zarz. o wezw. do uiszcz.wpisu+poucz". Zważyć jednak należy, że jak wynika z akt sprawy, pisma te były sporządzone na oddzielnych drukach, co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – wobec twierdzeń pełnomocnika wnoszącej skargę kasacyjną Spółki o nieotrzymaniu wezwania do nadesłania odpisu z KRS – nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie zostało włożone właśnie to konkretne wezwanie. W sprawie istnieją zatem poważne wątpliwości co do tego, czy skarżąca Spółka faktycznie otrzymała wezwanie do nadesłania odpisu z KRS. Potwierdza je dodatkowo okoliczność, iż wszystkie pisma, które jak twierdzi pełnomocnik Spółki znajdowały się w przesyłce Sądu zostały wyszczególnione skrótowo na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, wszak oprócz wezwania do nadesłania odpisu z KRS. Również brak informacji co do tego konkretnego wezwania w książce korespondencyjnej Spółki może uzasadniać dodatkowo przypuszczenie, że rzeczywiście wezwanie to nie znalazło się w kopercie, przez co wysoce prawdopodobnym jest, że takie wezwanie nie zostało w ogóle do Spółki wysłane, mimo że stosowne zarządzenie znajduje się w aktach sprawy (k-14). W tej sytuacji uznać należy, że odrzucenie skargi ze wskazanych przyczyn było przedwczesne, zaś gdyby stanowisko skarżącej kasacyjnie było zasadne, to uchybiałoby prawu, a także stanowiło nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, publ. jw., w którym stwierdzono, że: "za uwzględnieniem skargi kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania". (p. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13, publ. jw.). W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia tych braków, stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W związku z tym zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznając ponownie sprawę weźmie pod uwagę ocenę wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postanowieniu, a zwłaszcza istnienie uzasadnionych wątpliwości co do faktycznej zawartości przesyłki mającej zawierać wezwania do uiszczenia wpisu od skargi oraz do uzupełnienia braków formalnych i fakt uzupełnienia przedmiotowego braku. W tym świetle skarga podlegałaby rozpoznaniu, gdyż tylko wówczas gdyby powyższe wywody skarżącej okazały się nieprawdziwe istniałaby podstawa do odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi. Koszty, jakie wiązały się z wniesieniem środka odwoławczego były kosztami niezbędnymi dla celowego dochodzenia praw strony i jako takie będą podlegać rozliczeniu w orzeczeniu kończącym postępowanie. ----------------------- 6