II SA/Ol 130/15
WyrokWSA w Olsztynie2015-03-17
Skład orzekający: Beata Jezielska, Alicja Jaszczak-Sikora, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zawodowy, który przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim z powodu wypadku przy pracy, może być zwolniony z zawodowej służby wojskowej na podstawie dostatecznej oceny ogólnej w opinii służbowej, mimo kwestionowania obiektywności tej oceny?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest władny do samodzielnej oceny sposobu wykonywania obowiązków służbowych przez żołnierza ani do badania zasadności ocen zawartych w opinii służbowej. Kontrola sądu ogranicza się do ustalenia, czy przesłanka zwolnienia z służby wystąpiła, czy decyzja została podjęta przez właściwy organ i we właściwym trybie. Fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie uniemożliwia corocznego opiniowania służbowego, a opinia służbowa, od której nie wniesiono odwołania, ma walor ostateczności.Stan faktyczny
Skarżąca, A. M., została zwolniona z zawodowej służby wojskowej na podstawie otrzymanej dostatecznej oceny ogólnej w opinii służbowej. Skarżąca kwestionowała obiektywność tej oceny, wskazując na długotrwałe zwolnienie lekarskie spowodowane wypadkiem przy pracy oraz inne okoliczności, takie jak opieka nad niepełnosprawnym dzieckiem. Organ wojskowy utrzymał w mocy decyzję o zwolnieniu, argumentując, że opinia służbowa jest ostateczna, a sąd administracyjny nie bada jej zasadności. WSA w Olsztynie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 17 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia ze służby - oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]". Dowódca Jednostki Wojskowej Nr "[...]"w E. (dalej jako: "organ"), po rozpatrzeniu odwołania A. M., utrzymał w mocy rozkaz personalny nr "[...]" Dowódcy 1 Brygady Kawalerii Pancernej z dnia "[...]" r. o zwolnieniu odwołującej się z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 grudnia 2014 r. i przeniesienia do rezerwy, wskutek otrzymania ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że szeregowa A. M. pełniła zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu zawartego na okres od dnia 6 marca 2014 r. do dnia 29 marca 2016 r. W opinii służbowej z dnia 30 września 2014 r. oceniona została na ocenę ogólną dostateczną. Strona nie wniosła odwołania od opinii służbowej. Następnie organ przytoczył treść art. 112 ust. 1 pkt 4 i art. 115 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1414), dalej jako: "u.s.w." oraz § 12 ust. 1 pkt 3 i § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 670), dalej jako: "rozporządzenie", podkreślając, że otrzymanie dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej stanowi podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Odnosząc się do treści odwołania, w którym strona zakwestionowała obiektywność otrzymanej oceny, organ stwierdził, że nie dotyczy to meritum sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. M., domagała się uchylenia powyższej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy, stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Wydanym decyzjom zarzuciła naruszenie:
I. przepisów postępowania:
- art. 7, 77 i 80 k.p.a. wobec nie przesłuchania skarżącej na okoliczności związane z wystawieniem opinii służbowej oraz nie uwzględnienia jej stanowiska
w sprawie wydania opinii służbowej podczas długotrwałego zwolnienia lekarskiego,
tj. braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, niedostateczne i niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia;
- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 77 i nast. k.p.a. oraz art. 9 i 11 k.p.a. poprzez braki w uzasadnieniu faktycznym, w szczególności dotyczące przesłanki zwolnienia skarżącej ze służby oraz niewyjaśnienia przesłanek wystawionej oceny
i przytoczenia kryteriów oceniania;
- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie precyzyjnych, rzeczywistych przesłanek zwolnienia skarżącej ze służby oraz niemożność dokonania obiektywnej oceny kompetencji i predyspozycji skarżącej, która przebywała na zwolnieniu lekarskim;
II. przepisów prawa materialnego:
-art. 112 ust. 1 pkt 4 u.s.w., poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie nieuwzględnienie fakultatywnego charakteru wskazanego przepisu przy ogólnej ocenie kwalifikacji zawodowych, a także poprzez brak pisemnego omówienia kwalifikacji zawodowych skarżącej;
- art. 26 ust. 5 u.s.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się
w braku możliwości dokonania oceny w przypadku przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim po zaistnieniu wypadku podczas pełnienia czynności służbowych;
- § 12 ust. 1 pkt 3 oraz § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, poprzez niewłaściwe zastosowanie; wydana opinia nie jest logiczna, całościowa, konkretna, nie odnosi się do rzeczywistego stanu faktycznego; skarżąca nie powinna być poddana opinii służbowej na zwolnieniu lekarskim; zastosowanie § 13 ust.2 pkt 1 dotyczy wyłącznie przypadków niewyznaczenia żołnierza na kolejną kadencję.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że od 1 stycznia do 30 września 2014 r. (data wydania opinii) pozostawała w czynnej służbie wojskowej jedynie przez miesiąc styczeń i luty 2014 r. W dniu 4 marca uległa wypadkowi podczas wykonywania obowiązków służbowych. Wskazała, że na bieżąco składała meldunki do bezpośrednich przełożonych związane z okolicznościami oraz skutkami wypadku. Od dnia 5 marca 2014 r. przebywała na ciągłym zwolnieniu lekarskim (przebyte zabiegi operacyjne, leczenie, rehabilitacja). W dniu 30 września 2014 r. bezpośredni przełożony służbowy sporządził opinię służbową z oceną ogólną dostateczną, którą strona otrzymała
w czasie przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Zdaniem skarżącej, w takiej sytuacji opiniujący nie mógł w sposób obiektywny spełnić przesłanek z art. 26 ust. 5 u.s.w., tj. ocenić wywiązywania się z obowiązków na stanowisku służbowym, ocenić kompetencji i predyspozycji oraz wyznaczyć kierunki rozwoju zawodowego i określić potrzeby szkoleniowe opiniowanego żołnierza. Skarżąca zaznaczyła, że była powtórnie oceniana. Zarzuciła, że organy nie wzięły pod uwagę, że poprzednia opinia służbowa była pozytywna, a także, że jest jedynym żywicielem rodziny, samotnie wychowuje niepełnosprawne dziecko. Podała, że w 2013 r. wyróżniona została za wzorowe wykonywanie obowiązków służbowych podczas odbywanego szkolenia poligonowego (urlop nagrodowy). Podkreśliła, że nowy kontrakt obowiązywał od 6 marca 2014 r., a od dnia 5 marca 2014 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Zdaniem strony nie można więc twierdzić, iż wykonywała swoje obowiązki służbowe w stopniu dostatecznym, nie wykazywała zaangażowania w realizację zadań, skoro nie pozostawała w służbie czynnej w związku z długotrwałą chorobą. Dalej skarżąca argumentowała, że decyzja podejmowana na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 4 u.s.w. ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak, że może być dowolna. Zdaniem strony organ ma obowiązek w sposób szczególny dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stwierdziła, że wbrew temu, organ nie wykazał i nie wyjaśnił rzeczywistych powodów i przesłanek, które faktycznie przemawiały za zwolnieniem skarżącej z zawodowej służby wojskowej. W ocenie skarżącej dokonywanie oceny jakości i kompetencji pracownika przebywającego na zwolnieniu lekarskim jest nadużyciem. Zarzuciła bezpośredniemu przełożonemu służbowemu nieobiektywność i niekonsekwencję w procesie oceniania skarżącej, zważywszy na dotychczasowy przebieg służby wojskowej i otrzymywane nagrody. Do skargi skarżąca załączyła m.in. kserokopie zaświadczeń lekarskich i kartę informacyjną z leczenia szpitalnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że art. 112 ust. 1 pkt 4 u.s.w., jak też pozostałe przepisy ustawy pragmatycznej, nie zawierają dodatkowych obwarowań, które muszą wystąpić, aby dowódca jednostki wojskowej mógł z tego przepisu skorzystać. Oczywistym jest więc, że do uznania dowódcy jednostki wojskowej pozostawiono to, czy uzyskana przez żołnierza zawodowego ogólna ocena dostateczna w opinii służbowej będzie stanowić, czy nie, przyczynę zwolnienia go ze służby. Dowódca musi to ocenić przede wszystkim przez pryzmat interesów Sił Zbrojnych, oczywiście uwzględniając słuszny interes żołnierza. Nie może też budzić wątpliwości, że to interes Sił Zbrojnych ma w tych sprawach prymat nad interesem żołnierza, zarówno z uwagi na charakter zadań Sił Zbrojnych, jak i na charakter administracyjnoprawnego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Podkreślono, że wydając rozkaz o zwolnieniu skarżącej
z zawodowej służby wojskowej organy obu instancji wzięły pod uwagę ostateczny charakter opinii służbowej z dnia 30.09.2014 r., jak też i to, że w procesie opiniowania nie naruszono jakichkolwiek przepisów w tym zakresie. Stwierdzono, że wydane
w sprawie decyzje organów wojskowych pozostają w ścisłym związku z treścią opinii służbowej, w której została dokonana ocena wywiązywania się z obowiązków na stanowisku służbowym przez skarżącą, jej kompetencje i predyspozycje (art. 26 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy pragmatycznej). Zdaniem organu, wbrew twierdzeniom skarżącej, przepisy regulujące problematykę opiniowania służbowego, a więc art. 26 u.s.w.
i rozporządzenie w sprawie opiniowania, nie zawierają przeszkód do opiniowania żołnierza zawodowego, który z przyczyn zdrowotnych długotrwale nie wykonuje obowiązków służbowych. Gdyby bowiem zgodzić się ze skarżącą, że w jej przypadku nie było możliwości wydania rzetelnej opinii, właśnie z uwagi na długotrwałą absencję chorobową, to contra legem należałoby dopuścić do tego, że nawet znaczna liczba żołnierzy w danej jednostce wojskowej z tych przyczyn "uniknęłaby" opiniowania, a więc podstawowego "narzędzia" do oceny wywiązywania się z obowiązków na stanowisku służbowym. Obowiązujące przepisy na to nie pozwalają, obligując do corocznego opiniowania żołnierzy zawodowych. Od ogólnej oceny w opinii służbowej nie jest uzależnione tylko to, czy żołnierz zawodowy będzie obligatoryjnie zwolniony
z zawodowej służby wojskowej (uzyskanie oceny niedostatecznej), czy też taka możliwość po stronie organu wojskowego powstanie (uzyskanie oceny jak w niniejszej sprawie), ale przede wszystkim od opiniowania uzależniona jest dalsza droga awansu żołnierza zawodowego. Zauważono ponadto, że w opinii służbowej ocenia się też dyspozycyjność żołnierza. Na ocenę tego kryterium nie ma wpływu to, czy ograniczona dyspozycyjność (lub jej brak) wynika z przyczyn zawinionych, czy też nie przez żołnierza. Niewątpliwie nie sposób uznać za dyspozycyjnego żołnierza, który długotrwale nie wykonuje obowiązków służbowych z powodu choroby. Zostało to
w opinii służbowej zauważone i ocenione. Nie kwestionowała też tego skarżąca, nie wnosząc odwołania od opinii. Organ podniósł, że nawet w cywilnoprawnych stosunkach pracowniczych długotrwała absencja chorobowa może być podstawą do wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę.
Organ wskazał, że znamiennym w sprawie jest też i to, że z oceną dokonaną
w opinii służbowej skarżącej zgodził się Pełnomocnik Dowódcy ds. Podoficerów 3 batalionu zmechanizowanego - st. chor. J. Ł.. Stwierdzono, że obowiązkiem żołnierzy pełniących w Siłach Zbrojnych służbę na takich stanowiskach jest między innymi reprezentowanie interesów żołnierzy korpusu szeregowych i podoficerów zawodowych. Z jego opinii (karta- 19 teczki akt personalnych skarżącej) wynika, że szeregowa A. M. z przebiegu służby wojskowej okazała się żołnierzem nieprzydatnym do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku. Z postawionych zadań wywiązywała się na bardzo niskim poziomie, często przyjmując bierną postawę. W ostatnim okresie często przebywała na zwolnieniach lekarskich. Pełniąc służbę jako młodszy strzelec w plutonie zmechanizowanym, w ocenie przełożonych jest osobą nie profesjonalnie podchodzącą do swoich obowiązków. Organ zaznaczył, że opinię dowódcy drużyny podzielili również pozostali podoficerowie z pododdziału, określając szer. A. M. jako żołnierza nieprzydatnego do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku. Wskazano, że na karcie 18 teczki akt personalnych znajduje się "Karta do wniosku" podpisana przez Dowódcę 3 batalionu zmechanizowanego - ppłk. T. N., z której wynika, że podstawą wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie skarżącej z zawodowej służby wojskowej była właśnie ogólna ocena dostateczna w opinii służbowej, potwierdzona przez bezpośrednich przełożonych. W tym stanie rzeczy organ uznał zarzuty skargi, odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, za całkowicie bezzasadne.
Reasumując organ wskazał, że choć decyzja (rozkaz personalny) o zwolnieniu żołnierza zawodowego na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej jest decyzją uznaniową, to z pewnością w niniejszej sprawie granice owego uznania administracyjnego nie zostały przekroczone. Zaskarżonej decyzji, ani poprzedzającemu ją rozkazowi personalnemu zarzutu dowolności nie można przypisać.
Pismem procesowym z dnia 12 marca 2015 r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, podnosząc, że nie zgadza się z twierdzeniami przedstawionymi przez organ w odpowiedzi na skargę. Zarzuciła, że organ w sposób wybiórczy i nierzetelny stara się pokazywać obraz jej osoby, jako żołnierza zupełnie nieprzydatnego do pełnienia służby wojskowej. Skarżąca zwróciła uwagę na inną opinię sporządzoną przez J. Ł. (k.35), który wskazał, że jest żołnierzem zdyscyplinowanym i dobrze wywiązuje się z postawionych przed nią zadań. Skarżąca podniosła, że zawsze profesjonalnie oraz zgodnie z rozkazami podchodziła do powierzonych jej zadań służbowych. Wskazała, że jest osobą skutecznie działającą w sytuacjach obciążenia psychicznego i fizycznego, na której można polegać, traktującą ludzi z szacunkiem, dbającą o wygląd munduru i ubioru (dowód: opinia z dnia 30 kwietnia 2012 r. Dowódcy Grupy Szkoleniowej). Wyraziła niezrozumienie dlaczego była wielokrotnie poddawana opiniowaniu i dlaczego sporządzono opinie w dniu 30 września 2014 r., gdy przebywała na zwolnieniu lekarskim. Skarżąca wytknęła uchybienia opiniującego. Zarzuciła, że nie oparł się na decyzji wojskowej komisji lekarskiej z dnia 3 lipca 2014 r., która orzekła o zdolności do zawodowej służby wojskowej i zasugerowała urlop zdrowotny. Podała, że do kolejnego kontraktu podpisanego w dniu 13 lutego 2014 r. była opiniowana dwukrotnie w dniu 28 listopada 2013 r. jedna opinia była na ocenę dostateczną, a druga z tego samego dnia na ocenę dobrą. Wszystkie te opinie sporządził T. S. Zarzuciła opiniującemu stronniczość i "nagonkę" na jej osobę. Stwierdziła, że przebieg jej opiniowania miał na celu "pozbywanie się niewygodnych żołnierzy". Podkreśliła, że obowiązki służbowe godziła z chorobą niepełnosprawnego syna, którego sama wychowuje. Stwierdziła, że opieka nad chorym dzieckiem nigdy nie umożliwiała jej wykonywania obowiązków żołnierza na wysokim poziomie. Zdaniem skarżącej przy ocenie jej dyspozycyjności istotny fakt stanowi okoliczność, iż niedyspozycyjność spowodowana została wypadkiem w związku z pełnieniem służby. Do pisma skarżąca załączyła oświadczenie P. B., który podał, że był jej przełożonym służbowym w Z. do 2013 r. Wskazał, że w tym okresie skarżąca dała się poznać jako osoba pracowita i oddana sprawom jednostki. Stwierdził, że opinie wystawione skarżącej były pisane bez uwzględnienia jej pozytywnych cech (stronniczo). Podał, że inicjatorem tak złej opinii był jej bezpośredni przełożony Pan S., co wielokrotnie dawał do zrozumienia i przedstawił w opiniowaniu indywidualnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
W myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje zatem jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego. Przy czym zaskarżona decyzja podlega uchyleniu tylko w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 112 ust. 1 pkt 4 u.s.w., zgodnie z którym żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Szczegółowe warunki i tryb zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej określa powołane rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014r. poz. 670). Stosownie do § 12 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia w przypadku otrzymania ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej dowódca jednostki wojskowej może wystąpić z wnioskiem do organu zwalniającego, za pośrednictwem organu właściwego do wyznaczania na stanowisko służbowe, o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Do wniosku dołącza się ostateczną lub zweryfikowaną opinię służbową żołnierza (§ 12 ust. 2). W przypadku gdy organ zwalniający nie uwzględni wniosku, o którym mowa w ust. 1, wyznacza żołnierza na stanowisko służbowe albo kieruje do organu właściwego do wyznaczenia na stanowisko służbowe (§ 12 ust. 3).
Przepisy te wskazują, że otrzymanie przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej może stanowić podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu właściwego organu, który może rozważać pozostawienie żołnierza w służbie mimo niskiej oceny. Jest to jednak uprawnienie organu, z którego ma prawo skorzystać. Jedynym kryterium, którym organ powinien się w tym względzie kierować jest dobro służby. Żadne względy natury osobistej żołnierza typu: trudna sytuacja zdrowotna, rodzinna czy finansowa nie mogą stanowić przeszkody do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w takiej sytuacji. Jedynym warunkiem jaki właściwy organ musi zweryfikować jest istnienie ostatecznej lub zweryfikowanej opinii służbowej. Ocenia on wyłącznie czy opinia służbowa została wydana przez właściwy organ, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej dostateczną ocenę ogólną o opiniowanym. Sprowadza się to w istocie do ustalenia, czy opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym czy można jej przypisać wartość dowodu, potwierdzającego wysokość przypisanej żołnierzowi oceny ogólnej (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2013r., sygn. akt. I OSK 2732/12, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zatem, do zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym sprawy niezbędne było wykazanie, że skarżąca podlegała opiniowaniu służbowemu, że otrzymała ogólną ocenę dostateczną i opinia ta jest ostateczna. Wbrew przekonaniu skarżącej, organ zwalniający nie ma w ogóle obowiązku na nowo weryfikować wyniku opiniowania i wykazywać, że żołnierz rzeczywiście zasłużył na otrzymaną ocenę. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych. Żaden przepis ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego nie dopuszcza możliwości kolejnej, dalszej jej weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu. Tym samym organ orzekający o zwolnieniu ze służby nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem zbadania zasadności i rzetelności ocen sformułowanych w opinii służbowej. We wskazanym wyroku NSA wyjaśnił, że prawa osób opiniowanych podlegają ochronie wyłącznie przez ustalony w pragmatykach służbowych tryb odwołania się od treści wydanej opinii do właściwych przełożonych wyższego stopnia, bądź przez wynikające z przepisów prawa karnego i cywilnego gwarancje ochrony ich dóbr osobistych. Natomiast sąd administracyjny rozpatrując skargę na decyzję "wykonawczą" w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego, ustala jedynie, czy zachodzi przesłanka zwolnienia oraz czy decyzja została podjęta przez właściwy organ i we właściwym trybie. Sąd nie jest władny samodzielnie oceniać sposobu wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych. Jego kompetencje nie obejmują też badania zasadności ocen podjętych w postępowaniu opiniodawczym. Prawo opiniowania i oceniania żołnierzy oraz funkcjonariuszy innych służb mundurowych jest atrybutem właściwego przełożonego i mieści się w sferze podległości służbowej. Ten zakres władzy służbowej pozostaje poza kontrolą sądową (art. 5 pkt 2 p.p.s.a. i art. 8 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Zatem nie tylko literalne brzmienie art. 112 u.s.w., ale także rozwiązania systemowe wykluczają badanie prawidłowości (rzetelności) dostatecznej oceny opiniowanego żołnierza zawodowego przy sądowoadministracyjnej kontroli decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W rozpatrywanym przypadku skarżąca w ogóle nie odwołała się od kwestionowanej obecnie opinii służbowej, która została jej doręczona wraz
z pouczeniem o prawie do wniesienia odwołania w dniu 30 września 2014 r., godząc się tym samym z otrzymaną oceną. W niniejszym postępowaniu nie ma znaczenia to, z jakiego powodu strona nie skorzystała z uprawnienia do odwołania się od decyzji. Jak już wskazano, istotne w rozpoznawanej sprawie jest natomiast to, że opinia służbowa ma walor ostateczności. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą kwestii pozostawania na zwolnieniu lekarskim z przyczyn pozostających w związku z wypadkiem podczas służby, podnieść należy, że wypadki lub choroby związane ze służbą są podstawą do postępowania na podstawie ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. z 2014 r., poz. 213), natomiast w żaden sposób nie mogą być podstawą do żądania utrzymania kontraktu przy niskiej ocenie realizacji obowiązków służbowych. W tym wypadku kontrakt może być kontynuowany tylko wtedy, gdy jest to celowe ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych (wyrok NSA z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I OSK 81/14, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wbrew przekonaniu skarżącej, przebywanie na długotrwałym zwolnieniu lekarskim nie uniemożliwiało przeprowadzenia opiniowania służbowego. Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.s.w. żołnierz zawodowy podlega corocznemu opiniowaniu służbowemu. Opiniowanie służbowe przeprowadza się w okresie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października (art. 26 ust. 2 u.s.w.). W myśl zaś § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 764) opiniowaniem służbowym obejmuje się żołnierza zawodowego, który do 15 sierpnia danego roku przez okres co najmniej sześciu miesięcy wykonywał obowiązki na stanowisku służbowym. Z unormowań tych wynika, że pierwszemu opiniowaniu podlega żołnierz, który do dnia 15 sierpnia danego roku realizował obowiązki służbowe co najmniej przez okres sześciu miesięcy. Jeżeli do dnia 15 sierpnia nie miał jeszcze przepracowanego tego okresu będzie po raz pierwszy opiniowany w roku następnym. Kolejne opinie przeprowadza się corocznie, w okresie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października, bez względu na to, czy w badanym okresie żołnierz nie mógł realizować obowiązków z usprawiedliwionych przyczyn, skoro stanowisko to zajmuje. Do takiej interpretacji szczególnie przekonuje treść art. 26 ust. 5 pkt 1 u.s.w., zgodnie z którym opiniowanie służbowe żołnierza zawodowego ma ocenić jego wywiązywanie się z obowiązków na stanowisku służbowym. Fakt, że ustawodawca nakłada obowiązek corocznego opiniowania żołnierzy zawodowych, w określonych ustawowo terminach wskazuje na to, że osoby pozostające w zawodowej służbie wojskowej podlegają temu opiniowaniu, którego celem jest ustalenie aktualności przydatności do służby. Zważyć też należy, że ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków, które pozwalałyby na odstąpienie od opiniowania żołnierza w terminach ustawowo określonych.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło