I SA/Sz 1341/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2014 r., nr [...] , Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie stwierdził niedopuszczalność zażalenia J. W. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r., nr [...] , w przedmiocie podjęcia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] . Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i z akt sprawy wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego z dnia 27 marca 2014 r., nr [...] , obejmującego należności z tytułu podatku z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec J. W. Zawiadomieniem z 31 marca 2014 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone Zobowiązanemu w dniu 4 kwietnia 2014 r. Pismem z 7 kwietnia 2014 r. pełnomocnik Zobowiązanego – E. W., wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W związku z tym organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...] , zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów. Postanowieniem z dnia [..] r. o nr [...] , organ egzekucyjny uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Przedmiotowe rozstrzygnięcie, wobec niewniesienia w ustawowym terminie zażalenia, stało się ostateczne z dniem 6 czerwca 2014 r. Wobec powyższego, z uwagi na ustanie przyczyny zawieszenia, organ egzekucyjny, pismem z dnia 14 lipca 2014 r. nr [...] , poinformował Zobowiązanego o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Pismem z 28 lipca 2014 r. pełnomocnik Zobowiązanego, wskazując na sygnaturę [..] , złożyła skargę na postępowanie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. w zakresie podjęcia bez żadnych przyczyn prawnych zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie na tle stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy, powołując brzmienie art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) – zwanej dalej "u.p.e.a.", oraz art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - zwanej dalej "k.p.a.", stwierdził, że pismo organu egzekucyjnego z dnia 14 lipca 2014 r., informujące Zobowiązanego o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, należy uznać za postanowienie. Pismo to bowiem, pomimo braku formalnego oznaczenia, zawiera wymagane minimum prawnie skutecznych elementów postanowienia, tj.: oznaczenie organu je wydającego, osoby do której jest skierowane, rozstrzygnięcie w przedmiocie podjęcia postępowania oraz podpis osoby uprawnionej do reprezentowania organu. W konsekwencji, organ odwoławczy uznał, że złożone przez pełnomocnika Zobowiązanego pismo z dnia 28 lipca 2014 r., niezależnie od jego tytułu, stanowi zażalenie na ww. postanowienie o podjęciu postępowania egzekucyjnego. Mając zaś na uwadze brzmienie 56 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania służy zażalenie, organ stwierdził, że na postanowienie dotyczące podjęcia zawieszonego postępowania zażalenie nie przysługuje. Wobec tego, na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., organ stwierdził niedopuszczalność złożonego zażalenia. Pismem z dnia 8 października 2014 r., J. W. wniósł skargę na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie, domagając się uchylenia zaskarżonego aktu, z uwagi na to, że stoi on w rażącej sprzeczności z przepisami i rzeczywistym stanem faktycznym czynności wykonywanych wobec Strony. Podniesiono, że nie może być mowy o podjęciu zawieszonej egzekucji, a wykonanie nowej egzekucji nastąpiło "ze stanem faktycznym zabrania tych pieniędzy już w 2013 r.". W uzasadnieniu skargi wskazano na dotychczasowy przebieg egzekucji prowadzonej wobec Skarżącego, podnosząc, że nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego egzekwowanego w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zarzucono także, że stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia rażąco narusza normy prawne i prawa człowieka. Państwo nie stworzyło prawa dla komponowania dowolnych wywodów tylko stosowania prawa ogólnie i dla wszystkich. Urząd Skarbowy i Izba Skarbowa muszą się tym rygorom poddać. Nie są one od stanowienia prawa a jedynie od jego realizacji. Prawo nie zezwala im na dokonywanie modyfikacji ograniczających prawa obywateli. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r, poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt (decyzję albo postanowienie) z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie niekwestionowane jest, że z uwagi na zgłoszenie przez Skarżącego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] , organ egzekucyjny wydał postanowienie z dnia 16 kwietnia 2014 r., którym zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów. Bezsporne także jest, że postanowieniem z dnia 15 maja 2014 r., organ egzekucyjny uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione, zaś Zobowiązany nie wniósł zażalenia na to rozstrzygnięcie. Stało się ono zatem ostateczne. W tej sytuacji, uznając że ustała przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego, pismem z dnia 14 lipca 2014 r. nr [...], doręczonym 23 lipca 2014 r., organ egzekucyjny poinformował Zobowiązanego o podjęciu zawieszonego postępowania. W dniu 28 lipca 2014 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie wpłynęło pismo opatrzone tą samą datą i zatytułowane "Skarga", w którym - wskazując na znak sprawy [...] - zakwestionowano podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Natomiast istota sporu w sprawie koncentruje się zasadniczo na kwestii prawidłowości podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego oraz zasadności uznania przez Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie, że na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania zobowiązanemu nie służy prawo do wniesienia zażalenia. Wobec powyższego na wstępie wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a., zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Z kolei, jak stanowi art. 56 u.p.e.a.: "§ 1. Postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. (...). § 3. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. § 4. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania służy zażalenie.". Zgodnie natomiast z art. 57 § 1 u.p.e.a., po ustaniu przyczyny zawieszenia organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne, zawiadamiając o tym zobowiązanego. Jednocześnie organ egzekucyjny przystępuje do czynności egzekucyjnych. Stosownie do powołanych wyżej regulacji, w przedstawionym powyżej stanie sprawy znajdującym odzwierciedlenie w aktach sprawy, stwierdzić należy, że zgłoszenie przez Skarżącego zarzutów egzekucyjnych niewątpliwie spowodowało zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] , zaś wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie tych zarzutów skutkowało ustaniem przyczyny, która stanowiła podstawę zawieszenia wskazanego postępowania. Zgodnie zatem z art. 57 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie mógł odstąpić od podjęcia tego postępowania. Jakkolwiek przywołany powyżej przepis nie wskazuje wprost, w jakiej formie winno nastąpić podjęcie zawieszonego postępowania, jednakże zestawiając ze sobą przepisy art. 17 § 1, art. 57 § 1 oraz art. 56 § 3 u.p.e.a., należy dojść do wniosku, że podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Ustanie przyczyny zawieszenia nie powoduje bowiem podjęcia zawieszonego postępowania ani z mocy prawa, ani poprzez czynności konkludentne. Żaden przepis u.p.e.a., czy też odpowiednio stosowane przepisy k.p.a., nie przewidują podjęcia zawieszonego postępowania bez wydania postanowienia w tym przedmiocie. (vide wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 613/12 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Op 1976/13). Jednocześnie wskazać należy, że postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym, w tym także o podjęciu postępowania, powinny odpowiadać wymogom określonym w art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. (gdyż sama u.p.e.a. nie zawiera w tym względzie regulacji), a zwłaszcza zawierać niezbędne elementy wymienione w tym pierwszym przepisie (np. oznaczenie organu, datę wydania, oznaczenie stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie o środkach odwoławczych – w czym mieści się także pouczenie o ich braku). W rozpoznawanej sprawie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. skierował do Skarżącego pismo z dnia 14 lipca 2014 r. nr [...] , w którym wskazał, że na podstawie art. 57 § 1 u.p.e.a. podejmuje zawieszone postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2014 r. postępowanie egzekucyjne. Jakkolwiek pismo to nie zostało oznaczone jako postanowienie oraz brak w nim pouczenia, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie, jednakże zawiera ono wszystkie pozostałe niezbędne elementy, wymienione w art. 124 § 1 k.p.a., pozwalające na uznanie tego pisma za postanowienie (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 11/11). W dokumencie tym jednoznacznie da się bowiem wyodrębnić: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony biorącej udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie. W konsekwencji, jako prawidłowe ocenić należy stanowisko organu odwoławczego, który stwierdził, że pismo z dnia 14 lipca 2014 r. stanowi postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, a złożone w ślad za nim (piątego dnia od doręczenia ww. postanowienia) pismo Skarżącego z 28 lipca 2014 r. – zażalenie na to postanowienie. Sąd podziela bowiem przywołany przez organ odwoławczy pogląd, że o charakterze pisma decyduje jego treść, nie zaś tytuł, oraz że niezbędne jest ustalenie intencji osoby wnoszącej podanie. Przy czym nie ma konieczności wzywania strony do złożenia wyjaśnień w sytuacji, gdy w świetle podnoszonych przez stronę okoliczności, istnieje możliwość precyzyjnego określenia jej żądania. Zaznaczyć również należy, że sam Skarżący nie kwestionuje kwalifikacji obu pism, dokonanej przez organ odwoławczy. Sąd nie znalazł także podstaw do uznania za nieprawidłowe stanowiska organu odwoławczego, że na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego nie przysługuje zażalenie. Jak wynika z przywołanego powyżej przepisu art. 17 § 1 zdanie drugie u.p.e.a., na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym służy zażalenie, jeżeli u.p.e.a. lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Tymczasem w art. 56 § 4 u.p.e.a. ustawodawca wyraźnie wskazał zaskarżalność tylko postanowienia organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania (tak samo w art. 101 § 3 k.p.a.). Postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego nie mieści się w tym katalogu, a zatem nie przysługuje na nie zażalenie (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 613/12). W tym miejscu wskazać należy, że w myśl art. 6 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., organy egzekucyjne działają na podstawie przepisów prawa (zasada praworządności). Skoro żaden przepis u.p.e.a., czy też odpowiednio stosowane przepisy k.p.a., nie przewidują zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy nie mógł postąpić inaczej, aniżeli - na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. - stwierdzić niedopuszczalność zażalenia Skarżącego. Wbrew stanowisku skargi, takie działanie organu nie stanowi ani sposobu na obejście przepisów prawa, ani modyfikacji ograniczających prawa obywateli, zwłaszcza praw Skarżącego, który - jak wynika z akt sprawy - wniósł m.in. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz skargę na czynności egzekucyjne, które zostały rozpoznane. Konkludując, po dokonanej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że postanowienie to nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które to naruszenie odpowiednio miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej. Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.