II GSK 2137/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 18 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 589/15 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Postanowieniem z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 589/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę H. K. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz zwrócił skarżącemu uiszczony wpis od skargi. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzję skarżący odebrał w dniu 30 grudnia 2014 r., a skargę na adres organu nadał w dniu 30 stycznia 2015 r., czyli z uchybieniem trzydziestodniowego terminu do jej złożenia (art. 53 § 1 p.p.s.a.). Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył H. K. zaskarżając to postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości. Postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 42 § 1 p.p.s.a. polegającego na przyjęciu, że termin do wniesienia skargi liczy się od dnia 30 grudnia 2014 r., a więc od daty doręczenia decyzji osobie nieuprawnionej – A. K., podczas gdy, zgodnie z art. 42 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; k.p.a.), pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, co jest rozumiane jako osobiste doręczenie pisma adresatowi, tym samym termin do wniesienia skargi powinien biec od dnia faktycznego otrzymania tego pisma przez adresata, tj. od dnia 2 stycznia 2015 r. W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podkreślono, że w dniu 30 grudnia 2014 r. nastąpiło doręczenie decyzji osobie nieupoważnionej w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.a., a zatem doręczenie to było wadliwe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej w granicach skargi kasacyjnej sprawie pozostaje bezsporne, że prowadzone było postępowanie administracyjne, w toku którego Minister Administracji i Cyfryzacji ustalił skarżącemu opłatę za używanie 21 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Nie jest również kwestionowane, że postępowanie toczyło się w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym, zastosowanie miały przepisy tej ustawy dotyczące doręczeń pism. Przepisy k.p.a. ustanawiają odrębne zasady dla doręczania pism osobom fizycznym i adresatom, którzy nie są osobami fizycznymi. Kwestię doręczania pism osobom fizycznym reguluje art. 42 k.p.a. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą nie jest jednostką organizacyjną, o której stanowi art. 45 k.p.a. Z tego też względu osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą należy doręczać pisma w postępowaniu administracyjnym tak, jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1-3 k.p.a. Taki pogląd wyrażony został w orzeczeniach zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1956/13, z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 594/09, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I UK 23/11). Dla dalszych rozważań istotna jest zatem treść art. 42 § 1 k.p.a. stanowiąca, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Określając w zacytowanym przepisie miejsca doręczania pism osobom fizycznym ustawodawca posłużył się spójnikiem "lub", a tym samym nie ustalił wiążącej organ prowadzący postępowanie administracyjne kolejności miejsc, w której doręczenie może nastąpić. W tej sytuacji uprawniona jest teza, że wybór miejsca doręczenia należy, co do zasady, do organu administracji publicznej, przed którym toczy się sprawa. Zasada ta, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, doznaje ograniczenie jedynie wówczas, gdy strona spośród miejsc wymienionych w art. 42 § 1 k.p.a. wybiera i wskazuje adres do doręczeń. Taka sytuacja nie wystąpiła w tej sprawie. Zgodnie z art. 43 zd. 1 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została wysłana na adres: H. K. [...], S. 4, [...]. Taki adres wynika również z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, jako adres głównego miejsca wykonywania działalności. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zaskarżona decyzję wynika, że przesyłka ta została odebrana przez A. K. – syna. Sąd I instancji uznał to doręczenie za skuteczne. W ocenie NSA taka ocena okoliczności doręczenia była przedwczesna. Jeżeli bowiem Sąd I instancji uznał, że nastąpiło doręczenie decyzji dorosłemu domownikowi – przy czym za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. należy rozumieć osobę faktycznie zamieszkująca pod wskazanym adresem pełnoletnią osobę (tak: NSA w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 910/10), to nie ustalił tego, czy miejsce doręczenia korespondencji stanowi miejsce zamieszkania H. K. i jego syna A., a w konsekwencji, czy A. K. można uznać za dorosłego domownika. Z drugiej strony, jeżeli przyjąć, że pod wyżej wskazanym adresem skarżący prowadzi jedynie działalność gospodarczą, to trudno mówić o doręczeniu przesyłki dorosłemu domownikowi, przy czym w skardze kasacyjnej zaznaczono, że A. K. nie był upoważniony do odbioru korespondencji skarżącego. Brak ustaleń Sądu I instancji w tym zakresie uzasadnia przyjęcie, że odrzucenie skargi było przedwczesne. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.