II OSK 1937/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-03-29

Skład orzekający: NSA Paweł Miładowski, NSA Teresa Kobylecka, del. NSA Andrzej Irla

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo nałożył obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych otworów drzwiowych do stanu zgodnego z przepisami ochrony przeciwpożarowej, w sytuacji gdy budynek znajduje się w granicy działki?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne prawidłowo nałożyły obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych otworów drzwiowych do stanu zgodnego z prawem, w tym z przepisami ochrony przeciwpożarowej. Samowolne wykonanie otworów w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego, zwłaszcza w budynku graniczącym z innymi działkami, narusza wymogi bezpieczeństwa pożarowego i uzasadnia zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej Województwu Łódzkiemu wykonanie robót budowlanych polegających na demontażu dwóch drzwi ewakuacyjnych i wykonaniu w ich miejscach stałej przegrody budowlanej o odporności ogniowej REI 120. Drzwi te zostały wykonane samowolnie, bez pozwolenia na budowę, i naruszały przepisy techniczno-budowlane dotyczące ochrony przeciwpożarowej, zwłaszcza w kontekście lokalizacji budynku w granicy działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego, uznając, że nie wyjaśniono wystarczająco, czy budynek zagraża życiu ludzi. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i oddalił skargę Województwa Łódzkiego. Odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia del. NSA Andrzej Irla Protokolant starszy inspektor sądowy Wioletta Lasota po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 70/15 w sprawie ze skargi Województwa [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wyrokiem z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 70/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uwzględniając skargę Województwa Łódzkiego, uchylił zaskarżoną decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w Łodzi z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w Łodzi z dnia [...] lipca 2014 r., Nr [...], w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409), nałożył na Województwo Łódzkie obowiązek wykonania w terminie do dnia 31 października 2014 r. robót budowlanych polegających na demontażu 2 szt. drzwi ewakuacyjnych, wykonaniu w otworach drzwiowych stałej przegrody budowlanej o odporności ogniowej REI 120 na poziomie pierwszego piętra w budynku Urzędu Marszałkowskiego, usytuowanego na działce nr [...] na nieruchomości przy Al. [...] w Ł.. Organ I instancji ustalił, że ww. drzwi zostały zrealizowane bez pozwolenia na budowę. Ponadto w toku postępowania administracyjnego organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane z naruszeniem § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Ponadto ustalono, że w toczącym się postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego nie ma możliwości uzyskania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, w celu legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego. PINB uzyskał nadto informację z Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej, że odporność ogniowa zewnętrznej ściany budynku Urzędu Marszałkowskiego powinna być nie mniejsza niż REI 120. Mając na uwadze poczynione ustalenia oraz brzmienie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego organ nałożył obowiązek wykonania wskazanych decyzją prac w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Odwołanie od ww. decyzji wniósł Zarząd Województwa Łódzkiego Zaskarżoną decyzją Łódzki WINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił ww. decyzję PINB w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i orzekł nowy termin – 30 kwietnia 2015 r., w pozostałej części utrzymał rozstrzygnięcie w mocy. Organ odwoławczy podkreślił, że na wykonane roboty budowlane wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego), brak takiego pozwolenia wymagał zaś wdrożenia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. W tym właśnie postępowaniu, stosując na podstawie art. 51 ust. 7 odpowiednio art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, organ administracyjny powinien ustalić, czy roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z warunkami techniczno-budowlanymi, Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 5 ust. 1 ustawy Prawo budowlane) oraz ustalić czy ich wykonanie nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 2 ustawy). Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu odwoławczego, PINB zasadnie zastosował w analizowanej sprawie art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Na gruncie niniejszej sprawy organ I instancji nie mógł orzec inaczej z uwagi na fakt, że orzeczenie zaniechania dalszych robót budowlanych skutkowałoby pozostawieniem otworów drzwiowych, które naruszają unormowania zawarte w rozporządzeniu. Wbrew twierdzeniom strony, nakazanie doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu poprzedniego polegającego na odtworzeniu istniejących w tym miejscu otworów okiennych nie jest możliwe z uwagi na fakt, że stan poprzedni przestał istnieć w momencie dokonania wtórnego podziału działek, a przedmiotowe roboty budowlane zostały zrealizowane już po tym fakcie. Z kopii fragmentów archiwalnej dokumentacji budowlanej wynika, że otwory okienne rzeczywiście istniały w miejscu zrealizowanych otworów drzwiowych i wówczas (tj. w 1973 r. – data oddania budynku do użytkowania) ściana z otworami okiennymi nie naruszała unormowań zawartych w rozporządzeniu, ponieważ nie znajdowały się w granicy działek. Natomiast, jak wynika z wniosku inwestora z dnia 19 grudnia 2013 r. środkowy obiekt (wieżowiec) obecnie będący Budynkiem UM został przejęty do Skarbu Państwa w roku 2002, a działka została wydzielona dokładnie po granicy przedmiotowego obiektu, bez otoczenia. Działka, a tym samym budynek graniczy z działkami należącymi od północy, wschodu i zachodu do firmy C., od południa do Gminy Miasta Łódź. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, przedmiotowe roboty budowlane wykonano w roku 2012, zatem już po wtórnym podziale działek dokonanym w 2002 r., a więc w całkowicie odmiennym stanie faktyczno-prawnym aniżeli w momencie gdy obiekt oddawany był do użytkowania w 1973 r. Organ stwierdził, że skoro inwestor wykonał samowolnie roboty budowlane z naruszeniem przepisów określających warunki techniczne oraz istnieje możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem przez zastosowanie środka polegającego na nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności, PINB prawidłowo zastosował przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy, nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, wydaje właściwy organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych bądź już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 ustawy. Innymi słowy, gdy brak jest technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze decyzji, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy. Decyzje takie kończą postępowanie naprawcze. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu organ stwierdził, że nie miały one wpływu na treść niniejszej decyzji z przyczyn wskazanych w jej uzasadnieniu. Dodatkowo, przepisy techniczne nie odnoszą się jedynie do projektowanych obiektów budowlanych. Gdyby przyjąć za słuszne twierdzenie strony skarżącej w tym zakresie niemożliwym stałoby się doprowadzenie istniejących obiektów budowlanych do stanu zgodnego z przepisami szeroko rozumianego Prawa budowlanego, a taki jest cel postępowań administracyjnych prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Zarząd Województwa Łódzkiego, zarzucając naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy wskutek jego niezastosowania oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy w związku z § 272 ust. 3 i w związku z § 232 ust. 4 rozporządzenia wskutek wadliwego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przepisy te mają zastosowanie względem budynków już istniejących w sytuacji gdy z brzmienia § 272 wynika jednoznacznie, że odnosi się do budynków nowopowstałych – wznoszonych, nie ma zatem zastosowania w stosunku do obowiązków przywrócenia stanu poprzedniego. W odpowiedzi na skargę Łódzki WINB wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 70/15, uwzględniając skargę wskazał, że choć okoliczności sprawy wskazują, że zastosowany przez organ tryb postępowania naprawczego przewidziany w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego jest prawidłowy, to jednak, zdaniem sądu nie zostały należycie wyjaśnione wszelkie okoliczności niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia, co czyni je przedwczesnym. Sąd zgodził się z poglądem organu, że w niniejszej sprawie miał zastosowanie tryb naprawczy wynikający z art. 50-51 Prawa budowlanego. Jednak w ocenie Sądu, przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające i poczynione ustalenia faktyczne okazały się być niewystarczające dla wydania decyzji w oparciu o wskazany przez organ przepis. Ponadto ocenił, że przepisy ww. rozporządzenia mają zastosowanie także do budynków istniejących w dacie wejścia w życie tego rozporządzenia, bez względu na datę ich budowy, pod warunkiem spełnienia przesłanek określonych w § 207 ust. 2 w związku z § 2 ust. 2 i 3a rozporządzenia. Tym samym przesłankami zastosowania przepisów rozporządzenia dotyczących bezpieczeństwa pożarowego do budynków już istniejących jest stwierdzenie, że budynek jest użytkowany w okresie obowiązywania tego rozporządzenia, i że budynek zagraża życiu ludzi. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Kwestia użytkowania budynku, w którym inwestor wykonał samowolnie prace budowlane nie budzi w przedmiotowej sprawie wątpliwości. Nie można jednak odmówić słuszności zarzutom strony skarżącej, że organ nie poczynił ustaleń, co do tego czy budynek zagraża życiu ludzi. Tę ostatnią przesłankę badać i oceniać należy przez pryzmat przepisów regulujących kwestię bezpieczeństwa pożarowego, a w szczególności § 16 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) wskazującego, kiedy użytkowany budynek istniejący uznaje się za zagrażający życiu ludzi. Kwestia bezpieczeństwa pożarowego staje się aktualna od dnia wybudowania budynku i pozostaje taką przez cały okres jego użytkowania. W tym zakresie należy odwołać się także do art. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380 ze zm.) stanowiącego, że osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu są obowiązane zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. Właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany (m.in.) przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych, zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie, zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji – art. 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Sąd wskazał, że organ nadzoru budowlanego posłużył się jedynie informacją pisemną Komendanta Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi, której nie sposób zakwalifikować jako uzgodnienia z właściwym organem stosownie do § 2 ust. 2 i 3a rozporządzenia zwłaszcza, że i ekspertyza przewidziana wskazanym uregulowaniem, która podlegać powinna uzgodnieniu, nie została w sprawie sporządzona. Niewątpliwie pismo Komendanta Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej nie jest równoznaczne z uzgodnieniem z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. Nadto, o ile nie budzi wątpliwości, że budynek Urzędu Marszałkowskiego w Łodzi został przebudowany – wykonano otwory drzwiowe i zamontowano 2 szt. drzwi ewakuacyjnych – i jest użytkowany w okresie obowiązywania rozporządzenia, to jednocześnie organ nie przedstawił żadnego argumentu wskazującego, że budynek zagraża życiu ludzi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Łódzki WINB, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. W przypadku niestwierdzenia nieważności postępowania wniesiono o uchylenie wyroku Sądu I instancji w całości i orzeczenie o oddaleniu skargi Województwa Łódzkiego oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. Na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 w zw. z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. podniesiono, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania, bowiem w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony od orzekania z mocy ustawy. Z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia zarzutu nieważności postępowania, zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. - § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia z 2002 r. przez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że wyłączną przesłanką zastosowania przepisów wskazanego rozporządzenia jest ustalenie (w oparciu o stosowną ekspertyzę), że budynek zagraża życiu ludzi, podczas kiedy wprost z brzmienia omawianej normy wynika, że przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu i budowie, w tym także odbudowie, rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2, który stanowi, że przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, jeżeli zagrażają one życiu ludzi; - art. 51 ust 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przez błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że dla zastosowania omawianej normy nie jest wystarczające ustalenie, że roboty budowlane zostały wykonane z naruszeniem norm odległościowych określonych przepisem § 12 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r., a niezbędnym jest wykazanie, że naruszone zostały również wykazanie, że "budynek zagraża życiu ludzi", podczas kiedy właściwa wykładnia tej normy prowadzi do wniosku przeciwnego. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w wadliwej kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia i w konsekwencji błędnym uznaniu, że decyzje obu instancji naruszają przepisy postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszają prawo materialne i w konsekwencji uwzględnieniu skargi Województwa Łódzkiego, mimo braku podstaw; - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zamieszczenie w uzasadnieniu wadliwych wskazań co do dalszego trybu postępowania poprzez zobligowanie skarżącego organu do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego poprzez pozyskanie ekspertyzy przewidzianej normami § 2 ust. 2 i 3a rozporządzenia, uzgodnionej z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, w sytuacji kiedy przesłanką rozstrzygnięć organów obu instancji był fakt, że dokonana przebudowa narusza § 12 ust. 2 rozporządzenia, nie przewidujący konieczności wykazywania, że użytkowany obiekt zagraża życiu ludzi. Sąd I instancji sformułował zatem dla organu zalecenia niezgodne z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W tej jednak sprawie nie zaistniały okoliczności skutkujące nieważnością postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), w tym wynikające z art. 183 § 2 pkt 4 w zw. z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Powoływany w skardze kasacyjnej wyrok WSA w Łodzi o sygn. akt II SA/Łd 37/14 (wydany z udziałem tego samego sędziego co sędzia biorący udział w wydaniu zaskarżonego wyroku) zapadł w innej przedmiotowo sprawie, która dotyczyła oceny legalności kasatoryjnego postanowienia Łódzkiego WINB z dnia [...] października 2013 r., nr [...], wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. Przedmiotowa sprawa dotyczy zaś oceny legalności nałożonego obowiązku mającego za zadanie uzyskanie stanu zgodnego z prawem, tj. z przepisami w zakresie wymogów ochrony przeciwpożarowej budynków. Nie zachodzi zatem tożsamość przedmiotowa obu ww. spraw. Tym samym nie zaistniały podstawy do stwierdzenia zaistnienia przesłanki do wyłączenia sędziego na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący art. 183 § 2 pkt 4 w zw. z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia z 2002 r. Przede wszystkim należy mieć na względzie, że niniejsza sprawa dotyczy oceny legalności postępowania naprawczego, które zostało wywołane samowolnym działaniem inwestora, polegającym na zrealizowaniu otworów drzwiowych. Dlatego wypowiedziana w tej sprawie ocena prawna dotyczy wyłącznie takiego zakresu postępowania, tj. ww. otworów drzwiowych wykonanych w warunkach samowoli budowlanej. Stan taki wymagał zaś doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, w tym m.in. nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych jak w rozstrzygnięciu organów administracyjnych. Należy wskazać, że istotą postępowania naprawczego, prowadzonego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, jest konieczność uzyskania stanu zgodnego z prawem. W okolicznościach tej sprawy skoro inwestor swoim samowolnym działaniem wywołał konieczność przeprowadzenia postępowania naprawczego, to nie mogło w takim postępowaniu zapaść inne rozstrzygnięcie niż te, które odpowiada obowiązującym przepisom w dacie dokonania samowoli budowlanej i prowadzonego postępowania naprawczego. Tym bardziej jeżeli na przestrzeni lat zmieniły się przepisy w zakresie ochrony pożarowej lub doszło do zmiany warunków ochrony pożarowej w budynku (tak jak w tej sprawie i to z uwagi na samowolne działania inwestora), to organ miał prawo nałożenia takiego obowiązku, który odpowiada aktualnemu stanowi prawnemu (por. wyroki NSA: z 3 września 2014 r., II OSK 516/13; z 13 sierpnia 2010 r., II OSK 327/09). Ochrona przeciwpożarowa budynków to jedno z podstawowych zagadnień, dla których zostały powołane przepisy prawa budowlanego, bo wiążące się z kwestiami bezpieczeństwa. Takiemu stanowisku odpowiada swoim zakresem norma prawna wynikająca z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia z 2002 r., choć tylko w takim przypadku gdy w zakresie ochrony przeciwpożarowej dokonane zmiany w warunkach technicznych budynku powodują m.in. stan zagrażający życiu ludzi. Wbrew ocenie Sądu I instancji, nie można było wymagać aby w okolicznościach tej sprawy zaistniała potrzeba przeprowadzenia "jakiegoś" dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Mamy bowiem do czynienia z sytuacją wywołaną samowolnymi działaniami inwestora, które doprowadziły do umieszczenia w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego otworów drzwiowych. Oceny tej nie zmienia kwestia zachowania określonej odległości budynku od granicy działki, ponieważ w tej sprawie mamy do czynienia z budynkiem znajdującym się w granicy działki, a w związku z tym zachodzi omawiana wyżej konieczność uzyskania odpowiedniej odporności ogniowej ściany oddzielenia przeciwpożarowego, co jest związane właśnie z brakiem co do zasady możliwości umieszczenia w takiej ścianie otworów drzwiowych. Oznacza to, że dokonany w niniejszej sprawie zakres samowolnego działania inwestora nie odpowiada obowiązującym normom bezpieczeństwa przeciwpożarowego, czego jednoznacznym dowodem jest stanowisko Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej, który wskazał, że jakie normy powinna spełniać taka ściana. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy administracyjne prawidłowo zatem ustaliły, że z uwagi na wykonane samowolnie otwory drzwiowe w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego doszło do naruszenia wymogów ochrony przeciwpożarowej w ww. budynku, a co więcej brak możliwości odstąpienia od przepisów technicznych; ponadto to, że ściana powinna odpowiadać wymogom oddzielenia przeciwpożarowego, tj. posiadać klasę odporności ogniowej REI 120; a także brak ze strony inwestora dowodu, o jakim nowa w § 2 ust. 2 i 3a ww. rozporządzenia z 2002 r., aby można było w jakikolwiek inny sposób niż wynikający z nałożonego obowiązku doprowadzić ww. roboty budowlane do stanu, który odpowiadałby wymogom bezpieczeństwa pożarowego. Oznacza to, że aktualnie przedmiotowy budynek z uwagi na wykonane samowolnie otworzy drzwiowe nie spełnia norm ochrony przeciwpożarowej, co niewątpliwie stwarza stan zagrożenia życia ludzkiego. Brak odpowiedniej ściany oddzielenia przeciwpożarowego może mieć wpływ na brak możliwości odpowiedniej ewakuacji ludzi z całego budynku, o czym stanowi § 16 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Ma rację strona wnosząca skargę kasacyjną, że dla zastosowania § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia z 2002 r. nie zachodzi konieczność przedstawienia dowodu, który odpowiadałby treści § 2 ust. 2 i 3a tego rozporządzenia. Przepisy § 2 ust. 2 i 3a dotyczą bowiem możliwości zastosowania innych rozwiązań technicznych, co powinno wynikać ze sporządzonej ekspertyzy w uzgodnieniu z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. Obowiązek przedstawienia takiego dowodu ciąży na stronie, która domaga się zastosowania określonego "innego" rozwiązania technicznego. W związku z tym obowiązkiem organu nadzoru budowlanego powinna być ocena przedstawionych dowodów, a nie poszukiwanie, przy konieczności nałożenia obowiązku z art. 51 Prawa budowlanego, każdego możliwego rozwiązania technicznego, które miałoby spełniać wymogi ochrony przeciwpożarowej. W innym wypadku mielibyśmy do czynienia z działaniami nieracjonalnymi, które tylko od wskazań ekspertyzy uzależniałyby możliwość stwierdzenia istnienia stanu zagrażającego życia ludzkiego, w sytuacji gdy z § 2 ust. 2 i 3a wyraźnie wynika, że taka ekspertyza jest wymagana w przypadku gdy inwestor ubiega się o zastosowanie innych rozwiązań technicznych niż wynikające z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia z 2002 r. Poza tym w uzasadnieniu prawnym Sąd w zakresie odległości przedmiotowego budynku od granicy działki sąsiedniej nie sformułował żadnej oceny, skupiając się tylko na omówionej wyżej kwestii ustalenia, czy wywołany samowolnymi działaniami inwestora stan zagraża bezpieczeństwu życia ludzkiego. Nie mniej wskazania wymaga, że budynek znajdujący się w granicy z sąsiednią działką budowlaną nie powinien zawierać otworów drzwiowych, co trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie w ramach sformułowanego zarzutu naruszenia art. art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego i w związku z § 12 ust. 2 ww. rozporządzenia. Inwestor zaś nie przedstawił w sprawie żadnego dowodu, który pozwalałby na odstąpienie w ramach obowiązujących przepisów od ww. zasady. Odnośnie wymagań przeciwpożarowych w przypadku przebudowy istniejącego budynku możliwe jest zastosowanie innych rozwiązań, ale po spełnieniu warunków o jakich odpowiednio stanowią przepisy § 2 ust. 2 i 3a ww. rozporządzenia z 2002 r. W konsekwencji należało uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., jako zawierający usprawiedliwione podstawy, ponieważ organy nadzoru budowlanego prawidłowo, z uwagi na dokonane ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, nałożyły stosowny obowiązek, który czyni zadość doprowadzeniu wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten dotyczy wymagań konstrukcyjnych uzasadnienia wyroku, a w tej sprawie zaskarżony wyrok zawiera wszystkie wymagane elementy, w tym wskazania co do dalszego postępowania w sprawie. Oznacza to, że w ramach zarzutu, w podstawie którego wskazano art. 141 § 4 p.p.s.a., nie mieści się możliwość kwestionowania oceny merytorycznej, w tym tego czy Sąd Administracyjny zawarł prawidłowe wskazania co do dalszego postępowania w sprawie. Z powyższego wywodu wynika, że w okolicznościach tej sprawy rozstrzygnięcie organu administracyjnego zawarte w zaskarżonej decyzji odpowiadało prawu. Z uwagi na stwierdzoną samowolę budowlaną, która wywołała stan niezgodności z wymogami ochrony przeciwpożarowej, zaistniały przesłanki do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego i nałożenia na inwestora obowiązku, który polega na uzyskaniu stanu zgodnego z prawem przez demontaż 2 szt. drzwi ewakuacyjnych i wykonanie w otworach drzwiowych stałej przegrody budowlanej o odporności ogniowej REI 120 na poziomie pierwszego piętra w budynku Urzędu Marszałkowskiego, usytuowanego na działce nr [...] na nieruchomości przy Al. [...] w Ł.. A zatem skarga "zwykła" powinna ulec oddaleniu przez Sąd I instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, że zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz oddalenia skargi Województwa Łódzkiego na decyzję Łódzkiego WINB w Łodzi z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych. Z tych względów, na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło