I SA/Wa 3443/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-23
Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Anna Wesołowska, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie dotyczące ustalenia, że nieruchomość nie podlega pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej, jeśli tytuł własności Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) tego dekretu nie został prawomocnie zakwestionowany przez sąd powszechny?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie, ponieważ w sytuacji, gdy tytuł własności Skarbu Państwa do nieruchomości, oparty na art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu o reformie rolnej, nie został prawomocnie zakwestionowany przez sąd powszechny, organ administracji nie ma możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniosku dotyczącego ustalenia, czy nieruchomość podlega pod art. 2 ust. 1 lit. e) tego dekretu. Właściwość sądu powszechnego do kwestionowania tytułu własności Skarbu Państwa wyklucza prowadzenie postępowania administracyjnego w tej kwestii.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku M. S. o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomości położone w obrębach [...] i [...] nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Wojewoda umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ nieruchomości zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i błędne ustalenia faktyczne, wskazując na wcześniejsze postępowania sądowe, które miały sugerować właściwość drogi administracyjnej do ustalenia kwestii podpadania nieruchomości pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r.
nr [...], na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wydania decyzji na podstawie
§ 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r.
w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia
6 września 1944 r. przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51), stwierdzającej, że nieruchomości położone w obrębie [...] oraz w obrębie [...], stanowiące byłą własność L. S., nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu wskazano,
że postępowanie zostało umorzone z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Zdaniem Wojewody, materiał zgromadzony w sprawie bezsprzecznie wskazuje,
że nieruchomości, o których mowa wyżej zostały przejęte na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu o reformie rolnej, zatem właściwa jest droga postępowania sądowego. Organ podał, że Wojewódzki Urząd Ziemski w [...] w zaświadczeniu z dnia [...] lipca
1946 r. Zn.spr. [...], wydanym w stosunku do nieruchomości ziemskiej zapisanej w księdze wieczystej [...] Tom [...] karta [...], oraz Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w zaświadczeniu z dnia [...] czerwca 1958 r. nr [...], wydanym w stosunku do nieruchomości ziemskiej zapisanej w księdze wieczystej [...] Tom [...] karta [...], stwierdziły że przedmiotowe nieruchomości zostały przejęte na własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt b dekretu P.K.W.N. z dnia
6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, z przeznaczeniem na cele reformy rolnej. Archiwum Państwowe w [...] nadesłało wykaz gospodarstw [...] po [...], a obsadzonych przez repatriantów i przesiedleńców przed dniem 1 sierpnia 1945 r. w powiecie [...]. Wykaz obejmuje gospodarstwo [...] L. S. w gromadzie [...] gm. T. Organ podał, że Do oceny prawnej zaświadczeń wydawanych w stosunku do nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt b dekretu właściwe są jedynie sądy powszechne - por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1997 r.
sygn. akt III KKO 7/97 (OSNP 1998/18/554), wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia
10 lipca 1997 r. sygn. akt ACa 332/97 (OSAŁ 1997/3/141).
Dodatkowo wskazano, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w piśmie z dnia 9 października 2001 r. nr [...] skierowanym do wnioskodawcy wskazało na możliwość dochodzenia swoich praw do nieruchomości, przejętej na mocy art. 2 ust. 1 pkt b dekretu, w postępowaniu sądowym.
Z uwagi na wskazanie w zaświadczeniach podstawy prawnej przejęcia nieruchomości, brak jest w niniejszej sprawie podstaw prawnych do rozpatrzenia złożonego wniosku w oparciu o art. 2 ust. 1 pkt e dekretu z dnia 6 września 1944 r.
o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W odwołaniu od wymienionej decyzji M. S. zarzucił naruszenie art. 66 § 4 k.p.a. poprzez odmowę rozpoznania wniosku w sytuacji, gdy sąd powszechny uznał się za niewłaściwy do merytorycznego rozpoznania sprawy oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane przejęcie przez Skarb Państwa nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Strona podniosła, iż Wojewoda dokonał błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nie został podniesiony zarzut,
iż przedmiotowe nieruchomości nie przeszły na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Strona wskazała, że zarzut ten został podniesiony w postępowaniu sądowym prowadzonym przed Sądem Rejonowym w T., pod sygn. akt [...] oraz postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Okręgowym w [...], pod sygn. akt [...]. Strona podała, że kwestia ta została uznana przez Sąd Okręgowy w [...] za mającą istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy cywilnej. Strona podniosła, że z tego względu Sąd Okręgowy
w [...] wyrokiem z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt [...], uchylając zaskarżony wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, wyraził w oparciu o art. 386 § 6 kpc ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, które wiążą zarówno sąd, któremu sprawa została przekazana, jak i sąd drugiej instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Sąd Okręgowy w omawianym wyroku stanął na stanowisku, że sąd powszechny nie posiada jurysdykcji w zakresie oceny, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. W tym zakresie została zastrzeżona droga postępowania administracyjnego. Z tej też przyczyny sąd odwoławczy uchylił wyrok sądu I instancji
i wskazał, że w przyszłym postępowaniu sąd I instancji ma zakreślić powodowi termin do wszczęcia postępowania administracyjnego, gdyż od jego rozstrzygnięcia, zależy wynik postępowania cywilnego.
W ocenie strony, skoro sąd powszechny uznał się za organ niewłaściwy do rozpoznania sprawy pod kątem oceny podpadania nieruchomości pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e), to organ administracji publicznej zobowiązany jest do merytorycznego rozpoznania sprawy, czego nie uczynił, umarzając postępowanie.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r.
W uzasadnieniu Minister podał, że wyrokiem z dnia [...] lutego 2012 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] uchylając wyrok Sądu Rejonowego oddalający powództwo M. S. o wydanie nieruchomości i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, zobowiązał sąd I instancji, stosownie do art. 177 § 2 kpc do zakreślenia stronie powodowej terminu do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie w trybie § 5 i 6 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - postępowania administracyjnego w sprawie nieruchomości L. S. M. S. wniosek taki złożył pismem z dnia 12 czerwca 2012 r.
W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Wojewoda [...] prawidłowo ustalił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika,
iż nieruchomości B. i K., stanowiące własność L. S., przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu o reformie rolnej. Wskazuje na to zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] lipca 1946 r., Zn. spr. [...] oraz zaświadczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1958 r., nr [...], będące podstawą prawną wpisu Skarbu Państwa, jako właściciela w księdze wieczystej nieruchomości.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu, na cele reformy rolnej przejmowano nieruchomości ziemskie będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej,
nie - Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej.
W aktach sprawy znajduje się wykaz gospodarstw [...] po [...], obsadzonych przez repatriantów i przesiedleńców przed dniem 1 sierpnia 1945 r. w powiecie [...]. Wykaz ten obejmuje gospodarstwo poniemieckie L. S. w gromadzie B. gm. T. Ponadto w aktach sprawy nie ma dokumentów wskazujących na inną niż w/w podstawę prawną przejęcia nieruchomości.
Minister, odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu wskazał, że byłby on zasadny w sytuacji odrzucenia pozwu przez sąd powszechny na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., zgodnie z którym sąd odrzuca pozew jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna. Odrzucenie pozwu oznacza odmowę udzielenia sądowej ochrony prawnej zawartemu w pozwie roszczeniu powoda bez zajęcia merytorycznego stanowiska co do zasadności (bezzasadności) tego roszczenia w świetle norm prawa materialnego. W niniejszej sprawie, mamy do czynienia z inną sytuacją, a mianowicie wskazaniem przez sąd okręgowy kwestii prejudycjalnej z art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygniecie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji publicznej.
Minister stwierdził, że w takiej sytuacji organ administracji publicznej ma pełną swobodę w ocenie swojej właściwości do rozpoznania sprawy i ewentualnie wskazania przeszkód do wydania merytorycznego orzeczenia. Wojewoda [...], opierając
się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wskazującym podstawę przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, tj. art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu
o przeprowadzeniu reformy rolnej, zasadnie umorzył zdaniem Ministra postępowanie
w sprawie.
Za bezzasadny uznał Minister zarzut naruszenia art. 66 § 4 k.p.a. Wojewoda [...] nie miał podstaw prawnych do przeprowadzenia postępowania, zgodnie
z żądaniem wnioskodawcy, w sprawie podpadania nieruchomości pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, bowiem nieruchomości nie przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie w/w przepisu.
Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r.
nr [...] stała się przedmiotem skargi M. S., reprezentowanego przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucił:
- naruszenie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego
z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez bezzasadne uchylenie się od realizacji nałożonej przez przepis szczególny kompetencji a w efekcie umorzenie postępowania oraz odmowę wydania decyzji w sprawie ustalenia, że nieruchomość nie podpada pod przepis art. 2 ust 1 pkt e) dekretu
w sytuacji, gdy dla ustalenia przedmiotowej kwestii wyłącznie właściwa jest droga postępowania administracyjnego,
- naruszenie art. 66 § 4 k.p.a. poprzez odmowę ustalenia, że nieruchomość nie podpada pod przepis art. 2 ust 1 pkt e) dekretu w sytuacji, gdy na mocy przepisu szczególnego (tj. § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej) droga postępowania sądowego jest niedopuszczalna,
- naruszenie art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne i nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy przejawiające się w pominięciu ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Rejonowy w T. w wyroku z dnia [...] czerwca 2011 r., sygn. akt [...] oraz oceny dowodów dokonanej przez Sąd Okręgowy w [...]
w wyroku z dnia [...] lutego 2012 r. sygn. akt [...] dotyczących tego,
iż nieruchomość, która stanowiła własność L. S. położona w obrębie [...] oraz nieruchomość położona w obrębie [...], nie mogła zostać przejęta przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 pkt b) dekretu albowiem L. S. został zrehabilitowany przez złożenie deklaracji wierności Narodowi i demokratycznemu Państwu Polskiemu w dniu 25 sierpnia 1945 r.,
- naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez odmowę udzielenia skarżącemu ochrony prawnej oraz merytorycznego rozpatrzenia jego wniosku w sytuacji, gdy sąd powszechny uprzednio uznał się niewłaściwy dla ustalenia okoliczności, iż nieruchomość, która stanowiła własność L. S. położona w obrębie [...], objęta prowadzoną przez Sąd Rejonowy w T. dawną księgą wieczysta KW [...] Karta [...] oraz nieruchomość położona w obrębie [...], objęta prowadzoną przez Sąd Rejonowy
w T. dawną księgą wieczysta KW [...] Karta [...] nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. (1) pkt e) dekretu.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł, że zarówno organ I jak i II instancji bezkrytycznie oparły się na dokumentach wystawionych przez Wojewódzki Urząd Ziemski w [...] oraz Radę Narodową w [...], w których wskazano jaki podstawę nacjonalizacji nieruchomości właśnie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu
o przeprowadzeniu reformy rolnej. Tymczasem sam fakt wpisania danej osoby, do grupy narodowości niemieckiej podczas okupacji hitlerowskiej nie stanowi automatycznej i bezwzględnej przesłanki do stosowania wobec jej nieruchomości ziemskich normy art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Pełnomocnik wskazał, że w trakcie postępowania przed Sądem Rejonowym
w T. w sprawie o sygn. akt [...] ustalono, iż poprzez skuteczną rehabilitację L. S. wykluczona została możliwość przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu o reformie rolnej. Podał,
że w trakcie postępowania przed Sądem Rejonowym w T. (sygn. akt [...]) jaki i przed Sądem Okręgowym w [...] (sygn. akt [...]) skarżący skutecznie wykazał, iż wobec nieruchomości należących do L. S. nigdy
nie zaszła faktyczna podstawa przejęcia nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu (dowód: uzasadnienie wyroku SO z dnia [...] lutego 2012 r.). Podniósł też,
że Sąd Najwyższy - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 6 listopada 1997 r. III KKO 7/97 orzekł, iż: "Spadkobierca osoby wymienionej w art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (jednolity tekst: Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 ze zm.) ma interes prawny w ustaleniu przez sąd nieistnienia przejścia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność tej osoby." Tym samym kognicja sądów powszechnych ogranicza się wyłącznie do orzekania, czy dana nieruchomość podlega pod dyspozycję art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu o reformie rolnej.
W ocenie pełnomocnika skarżącego, poprzez umorzenie postępowania, organ
I i II instancji pozbawił skarżącego możliwości dochodzenia ochrony prawnej przed sądem powszechnym. Takie postępowanie narusza w ocenie pełnomocnika zasadę pogłębiania zaufania obywatela wobec organów władzy publicznej.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
W ocenie Sądu, w tym stanie sprawy, jaki wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania administracyjnego (wyrok SO w [...] z dnia [...] lutego
2012 r. sygn. akt [...]), decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. umarzająca postępowanie w sprawie z wniosku M. S. o ustalenie,
że nieruchomości położone w obrębie [...] i w obrębie [...] nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U.
z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm.), jest prawidłowa. Organ nie miał bowiem możliwości, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, rozpatrzenia wniosku z dnia 12 czerwca 2012 r. poprzez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty (merytorycznie) w kwestii podpadania bądź niepodpadania nieruchomości pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Trafnie tym samym, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W sprawie jest bezsporne, że obie wymienione nieruchomości przejęte zostały na własność Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu
o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Potwierdzają to zaświadczenia: 1) Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego
w [...] z dnia [...] lipca 1946 r. Zn. spr. [...], wydane w stosunku do nieruchomości ziemskiej zapisanej w księdze wieczystej [...] Tom [...] karta [...], oraz
2) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1958 r.
nr [...], wydane w stosunku do nieruchomości ziemskiej zapisanej
w księdze wieczystej [...] Tom [...] karta [...], będące podstawą wpisu Skarbu Państwa jako właściciela i wskazujące, jako podstawę przejęcia art. 2 ust. 1 lit. b dekretu
o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Trafnie organ wskazał, że w aktach sprawy nie ma dokumentów wskazujących na inną podstawę przejęcia nieruchomości, w tym nie ma dokumentów, które wskazywałyby, że Skarb Państwa przejął wymienione nieruchomości na podstawie
art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Z akt sprawy nie wynika też, aby w obrocie prawnym funkcjonowało prawomocne orzeczenie sądu powszechnego stwierdzające, że nie nastąpiło przejście z mocy prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu. Nie można przyjąć, że takim orzeczeniem jest wyrok Sądu Rejonowego
w T. sygn. akt [...] wydany w sprawie z powództwa M. S. przeciwko Agencji [...] oraz T. K. i R. P. o wydanie, albowiem został on uchylony wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. sygn. akt [...] i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.
Samo stwierdzenie przez Sąd Okręgowy w [...] w uzasadnieniu wyroku
z dnia [...] lutego 2012 r., że akceptuje ustalenia Sądu Rejonowego, który wykluczył, aby mogło dojść do skutecznego przejęcia nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu nie oznacza, że strona dysponuje prawomocnym wyrokiem ustalającym,
że takie przejście własności na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu nie nastąpiło. Okoliczność, że ocena prawna Sądu Okręgowego wiąże w tym zakresie Sąd Rejonowy, który ponownie będzie rozpoznawał sprawę (art. 386 § 6 k.p.c.) nie zmienia tego,
że w chwili rozpatrywania przez organ administracji publicznej wniosku dotyczącego podpadania nieruchomości pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, w obrocie prawnym nie było prawomocnego wyroku przesądzającego, że nie nastąpiło przejście własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu (art. 366 k.p.a.).
Skoro zatem, w chwili rozpatrywania przez organ administracji publicznej wniosku M.S. opartego na przepisie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), strona nie dysponowała prawomocnym rozstrzygnięciem sądu powszechnego w zakresie ustalenia nieistnienia przejścia nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu, a Skarb Państwa jako właściciel ujawniony został na podstawie zaświadczeń wskazujących art. 2 ust. 1 lit. b dekretu, to organ nie miał możliwości prowadzenia merytorycznego postępowania administracyjnego (postępowania co do istoty sprawy,
a więc rozstrzygania o uprawnieniu lub obowiązku wnioskodawcy) zmierzającego do ustalenia, czy nieruchomości podpadały pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Za niezasadne tym samym Sąd uznał wszystkie zarzuty podniesione w skardze.
Zagadnienie dotyczące przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa
na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej było już przedmiotem rozważań zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego (v. wyrok SN z dnia 6 października 2010 r. sygn. akt II CSK 174/10,
LEX nr 621141; wyrok SN z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt IV CSK 229/13, LEX
nr 1438652; wyrok SN z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt II CSK 34/11 LEX
nr 1027163).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 890/06 (orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, że do czasu rozstrzygnięcia kwestii własności Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu przez sąd powszechny, bezprzedmiotowe jest prowadzenie postępowania administracyjnego zmierzającego do ustalenia czy nieruchomość podpadała jeszcze pod inne przepisy dekretu, w szczególności art. 2 ust.1 lit. e tego aktu prawnego.
W świetle powyższego, w sprawie niniejszej organy nie naruszyły ani art. 6,
ani art. 7, czy art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a. W sprawie
nie można też mówić o naruszeniu art. 66 § 4 k.p.a. Zgodnie z ostatnim z powołanych przepisów, organ nie może zwrócić podania z tej przyczyny, że właściwym
w sprawie jest sąd powszechny, jeżeli w tej sprawie sąd uznał się już za niewłaściwy.
Organ administracji publicznej nie zwrócił w tej sprawie podania stronie
i nie wskazał, że gdy mowa o sprawach rozpatrywanych na podstawie
§ 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu (podpadanie pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu) właściwy jest sąd powszechny. Organ stwierdził jedynie (prawidłowo), że sąd powszechny właściwy jest w sprawie kwestionowania tytułu własności Skarbu Państwa ujawnionego na podstawie zaświadczeń wskazujących jako podstawę przejęcia nieruchomości przepis art. 2 ust. 1 lit. b dekretu.
Skoro tytuł własności Skarbu Państwa uzyskany na wyżej wymienionej podstawie nie został skutecznie zakwestionowany (brak prawomocnego wyroku sądu powszechnego w tym przedmiocie), to zasadnie organ administracji przyjął, że brak jest możliwości rozstrzygania co do istoty w postępowaniu na podstawie § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu (art. 2 ust. 1 lit. e dekretu) i zasadnie zastosował przepis art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Okoliczność, że sąd powszechny zobowiązał stronę do wszczęcia postępowania przed organem administracji publicznej na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia
1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, pozostaje poza oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Poza oceną Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę pozostaje też to, w jaki sposób strona dochodzi swoich praw przed sądem powszechnym, wybierając określony środek prawny. Powyższe
w żadnym razie nie może być natomiast traktowane jako naruszenie przez organ administracji publicznej zasady pogłębiania zaufania jednostki do władzy publicznej
(art. 8 k.p.a.).
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło