I OSK 2002/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-01-24

Skład orzekający: Wiesław Morys, Małgorzata Borowiec, Rafał Wolnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Państwowa Inspekcja Pracy ma uprawnienia do wydawania nakazów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy wobec osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych lub wykonujących pracę na własny rachunek, a także czy przedsiębiorca, na rzecz którego praca jest świadczona, ponosi odpowiedzialność za zapewnienie bezpiecznych warunków pracy tym osobom?
Ratio decidendi
Państwowa Inspekcja Pracy ma uprawnienia do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy, w tym bezpieczeństwa i higieny pracy, wobec wszystkich podmiotów, na rzecz których świadczona jest praca, niezależnie od podstawy prawnej zatrudnienia. Przedsiębiorca, na rzecz którego praca jest świadczona, ponosi odpowiedzialność za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy nie tylko pracownikom, ale także osobom zatrudnionym na podstawie umów cywilnoprawnych czy wykonującym pracę na własny rachunek, a także osobom niebiorącym udziału w procesie pracy, jeśli mogą mieć dostęp do miejsca wykonywania pracy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu usunięcia uchybień w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy wydanego przez Inspektora Pracy wobec przedsiębiorcy R. O. prowadzącego działalność gospodarczą. Nakazy dotyczyły m.in. oznakowania przewodów elektrycznych, zapewnienia stabilnego stołu warsztatowego, instrukcji organizacji pracy, warunków higienicznych, bezpiecznych dojść na stanowisko pracy oraz instrukcji obsługi maszyn. Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy niektóre nakazy, a uchylił inne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę R. O. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną R. O.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant: st. asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 57/15 w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Białymstoku z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia uchybień w zakresie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od R. O. na rzecz Okręgowego Inspektora Pracy w Białymstoku kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 57/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. O. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Białymstoku z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie nakazania dokonania czynności prowadzących do usunięcia zagrożeń na stanowisku pracy, oddalił skargę. W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne: W dniu [...] września 2014 r. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Białymstoku nakazał skarżącemu R. O. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "[...]", aby na placu budowy przy stacji paliw pędnych w [...] róg ulic [...] i [...]: 1. oznakował w sposób ostrzegawczy o zwiększonej widzialności (z podaniem wysokości podwieszenia) przewód elektryczny 400V nad bramą wjazdową (art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - Dz. U. z 2012 r., poz. 404 z późn. zm., dalej jako ustawa, art. 207 § 2 i art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych - Dz. U. Nr 47, poz. 401, dalej jako rozporządzenie z 2003 r.); 2. zapewnił stabilny i przytwierdzony do podłoża stół warsztatowy z osprzętem do cięcia i gięcia stali zbrojeniowej w pomieszczeniu lub pod wiatą (art. 11 pkt 3 ustawy, art. 207 § 2, art. 304 § 1 Kodeksu pracy oraz § 196 rozporządzenia z 2003 r.); 3. zapewnił instrukcję organizacji montażu konstrukcji stropowych wznoszonych budynków (art. 11 pkt 1 ustawy, art. 207 § 2, art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 41 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy - Dz. U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm., dalej jako rozporządzenie z 1997 r. oraz § 214 rozporządzenia z 2003 r.); 4. zapewnił higieniczne warunki w pomieszczeniu higieniczno - sanitarnym (art. 11 pkt 1 ustawy, art. 207 § 2, art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 2 załącznika nr 3 w związku z § 111 rozporządzenia z 1997 r. oraz § 30 i § 38 rozporządzenia z 2003 r.); 5. zapewnił bezpieczne dojście na stanowisko pracy o szerokości nie mniejszej niż 0,75 m na terenie wznoszonego budynku (art. 11 pkt 1 ustawy, art. 207 § 2 , art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 16 rozporządzenia z 2003 r.); 6. zapewnił bezpieczne dojście na stanowisko pracy, o szerokości nie mniejszej niż 0,75 m na teren kontenera kierownictwa budowy (art. 11 pkt 1 ustawy, art. 207 § 2, art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 16 rozporządzenia z 2003 r.); 7. opracował instrukcję bezpiecznego wykonywania robót budowlanych związaną ze wznoszeniem stacji paliw (art. 11 pkt 1 ustawy, art. 207 § 2, art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 2 rozporządzenia z 2003 r.); 8. zapewnił do stałego korzystania pracowników na terenie budowy instrukcję obsługi maszyny budowlanej tj. koparkoładowarki JCB 3CX (art. 11 pkt 1 ustawy, art. 207 § 2 , art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 41 rozporządzenia z 2003 r.). Wszystkim powyższym obowiązkom nadał organ rygor natychmiastowej wykonalności wskazując, że jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania, Okręgowy Inspektor Pracy w Białymstoku, zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją, utrzymał w mocy zaskarżone decyzje nr 2 i 5 oraz uchylił zaskarżone decyzje nr 1, 3, 4, 6, 7 i 8 z nakazu z dnia [...] września 2014 r. i umorzył postępowanie w tym ostatnio wskazanym zakresie. Odnośnie zarzutu braku właściwości inspektora pracy w zakresie dokonywania kontroli i wydawania nakazów co do bezpieczeństwa i higieny pracy osób zatrudnionych na podstawie innych stosunków prawnych niż stosunki pracy - organ odwoławczy wskazał, że pracodawca jest zobowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy nie tylko zatrudnionym na podstawie prawa pracy, ale też na podstawie umów cywilnoprawnych, co wynika z art. 304 § 1 i art. 207 Kodeksu pracy. Nadto inspektor pracy ma prawo stosować środki prawne wymienione w art. 11 ustawy, co wynika z art. 10 ust. 2 pkt 1 oraz art. 13 pkt 1 tej ustawy i określonych tam obowiązków w zakresie nadzoru i kontroli. Także w przepisie art. 11 ustawy nie chodzi o zagrożenie stwarzane wyłącznie pracownikom, ale zagrożenie stwarzane ludziom. Przepis ten dotyczy ochrony życia ludzkiego a nie tylko pracowniczego. W ocenie organu, stan faktyczny prowadzący do wydania nakazu został udokumentowany co do decyzji z punktów 2 i 5. Stół warsztatowy oraz dojścia na stanowiska pracy nie zapewniały bezpieczeństwa. Dokumentacja fotograficzna wykonana przez Inspektora Pracy wskazuje jednoznacznie, że wymagania z § 16 i § 196 rozporządzenia z 2003 r. nie zostały spełnione. Skargę od powyższej decyzji w zakresie dotyczącym utrzymania w mocy decyzji nr 2 i 5 nakazu pierwszoinstancyjnego, złożył skarżący zarzucając naruszenie: 1. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 12 ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, zaniechaniu wyjaśnienia stanu faktycznego, a w następstwie: a) bezzasadne i niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym uznanie, że na terenie inwestycji są wykonywane roboty zbrojarskie (w zakresie gięcia zbrojeń), a więc istnieje potrzeba i obowiązek stosowania stołu warsztatowego; b) zaniechanie uznania, że przy realizacji inwestycji budowlanej zatrudnione są osoby na podstawie stosunku pracy, co łącznie prowadziło do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia; 2. naruszenie art. 11 pkt 1 - 3, pkt 6 i 6a w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu, że doszło w stanie faktycznym sprawy do naruszenia przepisów prawa pracy, w tym dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, mimo że: a) na terenie inwestycji nie są wykonywane roboty zbrojarskie (w zakresie gięcia zbrojeń), a więc nie istnieje potrzeba i obowiązek stosowania stołu warsztatowego; b) deska długości około 120 cm niwelowała uskok o wysokości 12 cm (co dawało pochyłość około 10%), a nie większej wysokości, jak zarzuca organ; c) na placu budowy nie wykonują robót osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy, zatem do wykonywanych czynności nie znajdują zastosowania przepisy prawa pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., wskazał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji na wstępie rozważań przedstawił uprawnienia i kompetencje inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy. Wskazał, że zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy kontroli Państwowej Inspekcji Pracy podlegają pracodawcy - a w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli legalności zatrudnienia także niebędący pracodawcami przedsiębiorcy i inne jednostki organizacyjne - na rzecz których jest świadczona praca przez osoby fizyczne, w tym przez osoby wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą, bez względu na podstawę świadczenia tej pracy. Bezzasadny zatem pozostaje zarzut skargi, jakoby Inspektor Pracy nie posiadał w sprawie niniejszej uprawnień do wydania nakazu z uwagi na to, że na budowie zatrudnione były osoby nie na podstawie stosunku pracy, ale na podstawie umów cywilnoprawnych. Prawidłowo też zdaniem Sądu nakazy zostały skierowane do skarżącego jako inwestora, bowiem to na jego rzecz praca była świadczona tak na podstawie stosunków pracy, jak i w oparciu o umowy cywilnoprawne. Ponadto przedsiębiorstwo skarżącego było wykonawcą robót, co jednoznacznie wynika z treści tablicy informacyjnej uwidocznionej w dokumentacji fotograficznej. W dalszej części uzasadnienia Sąd pierwszej instancji odwołał się do przepisów rozporządzenia z 2003 r. i za prawidłowe uznał ustalenia organów w zakresie uchybienia przez skarżącego tym przepisom. Sąd pierwszej instancji przywołał też treść art. 207 § 2 i 304 § 1 i 4 Kodeksu pracy i uznał, że zostały one prawidłowo zastosowane w kontrolowanej sprawie. Odnosząc się do zarzutu błędnego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy w zakresie wykonywania na terenie budowy robót zbrojarskich czy niezapewnienia prawidłowego dostępu do stanowiska pracy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że na załączonej do protokołu kontroli dokumentacji fotograficznej utrwalono prowizoryczne stanowisko zbrojarskie do scalenia elementów widocznego uzbrojenia. Jak wskazał Inspektor Pracy w odniesieniu do zarzutów skarżącego dostarczania na teren budowy wyłącznie gotowych elementów zbrojenia, nie jest to możliwe według ogólnej technologii prac zbrojarskich - z uwagi na skomplikowane kształty i gabaryty. Przy podawanej przez skarżącego wersji wykorzystywania elementów niewymagających gięcia - bezcelowe i zbędne byłoby zainstalowanie na placu budowy spornego stołu warsztatowego. Również w zakresie zapewnienia dostępu do stanowiska pracy - za pomocą położonej deski długości 40 cm z kątem nachylenia powyżej 15 %, okoliczność tę udokumentowano fotograficznie i brak jest podstaw w ocenie Sądu, aby uznać za prawdziwe twierdzenia skarżącego o innej długości i kącie nachylenia deski, nawet mimo niewskazania przez organ przyjętej metody i dokładnego miejsca pomiaru. Reasumując Sąd wskazał, że stwierdzone podczas kontroli uchybienia, jako właściwie udokumentowane, stanowiły wystarczającą, bez konieczności uzupełniania materiału dowodowego o wskazane przez skarżącego zeznania świadków, podstawy do zastosowania nakazów kwestionowanych w niniejszej sprawie, zwłaszcza że miały one na celu zapewnienie bezpieczeństwa i zdrowia ludzi. Stąd też jako zasadne Sąd ocenił nakazanie ich natychmiastowego wykonania na podstawie art. 108 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, zawiera wyczerpującą treść i sporządzone zostało zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast zarzuty naruszenia art. 11 pkt 2-3, 6-6a ustawy nie mogły odnieść zamierzonego skutku, bowiem organ tych przepisów w sprawie nie stosował w zakresie, w jakim dopatrywał się tego skarżący. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zarzucając: I. naruszenie art. 18 oraz art. 22 ustawy Prawo budowlane, przez ich niezastosowanie, polegające na zaniechaniu uznania, że ani do obowiązków inwestora, ani do obowiązków kierownika budowy, do których wykonywania zobowiązany był w ramach inwestycji, której dotyczy postępowanie, nie należy bezpośrednie kierowanie pracami wykonawców, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem bezpośrednio prowadziło do wydania skarżonego wyroku; II. naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organ prowadzący postępowanie zaniechał zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w następstwie: a) wadliwe przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że prawidłowym było uznanie przez organ, że na terenie realizacji inwestycji, której dotyczy niniejsza sprawa były wykonywane roboty zbrojarskie (w zakresie gięcia zbrojeń), uzasadniające istnienie potrzeby i obowiązku stosowania stołu warsztatowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prowadziło bezpośrednio do wydania zaskarżonego wyroku; b) wadliwe przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że prawidłowym było zaniechanie uznania przez organ, że deska długości około 120cm niwelowała uskok o wysokości 12 cm (co dawało pochyłość około 10 %), a nie 40 cm, jak to wynika z treści zaskarżonej decyzji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prowadziło bezpośrednio do wydania zaskarżonego wyroku; III. naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 11 pkt 1, 2, 3, 6 i 6a w zw. z art. 13 pkt 1, w zw. z 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, w zw. z art. 304 § 1 i 3, w zw. z art. 207 Kodeksu pracy, przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organ prawidłowo ustalił, że ziściła się podstawa do utrzymania w mocy zaskarżoną decyzją decyzji nr 2 i 5 wynikających z nakazu z dnia [...] września 2014 r., podczas, gdy podstaw takich brak, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prowadziło bezpośrednio do wydania skarżonego wyroku; IV. art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a., w zw. z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, poprzez ich wadliwe zastosowanie polegające na dokonaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dowolnej oceny dokumentów złożonych przez skarżącego w toku rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przez zaniechanie uznania, że dokumenty te przemawiają za okolicznością, że roboty nie były wykonywane w ramach inwestycji, której dotyczy niniejsza sprawa przez pracowników, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prowadziło bezpośrednio do wydania skarżonego wyroku; V. art. 151 p.p.s.a. przez jego wadliwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w razie braku podstaw do tego; VI. art. 148 p.p.s.a. przez jego wadliwe niezastosowanie, polegające na zaniechaniu uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy istniały podstawy do tego. Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie swoich zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, że skarga kasacyjna jest bezzasadna i w całości poparł ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych. Zarzuty skargi kasacyjnej, stanowiące w zasadzie powielenie zarzutów zawartych w skardze, dotyczą głównie niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, dowolnej oceny dowodów oraz zakwestionowanie uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy odnośnie zastosowanych środków prawnych. W pierwszej kolejności wypada wskazać na zasadnicze cechy ustrojowe oraz funkcjonalne Państwowej Inspekcji Pracy, których nie można pominąć formułując ocenę prawną podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy, Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie. Wykonywanie zadań przez Państwową Inspekcję Pracy cechuje wyposażenie tej instytucji w szerokie kompetencje obejmujące nie tylko upoważnienie do prowadzenia kontroli przestrzegania przez pracodawców przepisów prawa pracy, ale także do stosowania środków nadzorczych, których wykonanie obwarowane jest przymusem państwowym. Na podkreślenie zasługuje także powszechny charakter uprawnień organów inspekcji pracy, zgodnie bowiem z art. 13 ustawy nadzorem i kontrolą obejmuje wszystkie podmioty, na rzecz których wykonywana jest praca, niezależnie od tego, czy są pracodawcami, czy też nie (zob. A. Jasińska-Cichoń Komentarz do ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, Wyd. Oficyna 2008). Taka pozycja Państwowej Inspekcji Pracy w systemie organów kontroli państwa wynika z konstytucyjnych zasad ustrojowych, a przede wszystkim z art. 24 Konstytucji RP, zgodnie z którym praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej i który na państwo nakłada obowiązek sprawowania nadzoru nad warunkami wykonywania pracy, jak również z gwarantowanego Konstytucją prawa każdego do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (art. 66). W związku z powyższymi rozważaniami należy uznać za chybiony zarzut skargi kasacyjnej, a odnoszący się do kwestii braku uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy, odnośnie osób zatrudnionych na innej podstawie niż umowa o pracę. Jeżeli bowiem przedsiębiorca zatrudnia jakiekolwiek osoby, czy to na podstawie umowy o pracę, czy też na podstawie umowy o świadczenie usług, to on staje się osobą, która ma obowiązek zapewnić tym osobom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Nadto należy stwierdzić, że podmiot ten jest zobowiązany zapewnić ochronę zdrowia i życia ludzkiego również osobom niebiorącym udziału w procesie pracy, jeżeli mogą one mieć dostęp do miejsca, gdzie praca jest wykonywana. Zamieszczając w art. 304 § 1 Kodeksu pracy odesłanie do warunków pracy, o których mowa w art. 207 § 2 Kodeksu pracy, ustawodawca uregulował bardzo szeroko stosowanie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy do osób zatrudnionych w ramach form niepracowniczych, bowiem za ogólnym obowiązkiem ochrony zdrowia i życia zatrudnionego idzie szereg obowiązków określonych w szczegółowych uregulowaniach kodeksu pracy oraz przepisach wykonawczych. Powyższa kwestia znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w przepisach określających kompetencje organów inspekcji pracy. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 ustawy do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy m.in. nadzór i kontrola zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy m. in. osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy oraz osobom wykonującym na własny rachunek działalność gospodarczą w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę lub przedsiębiorcę, niebędącego pracodawcą, na rzecz którego taka praca jest świadczona (pkt 1). Przechodząc do dalszych zarzutów skargi kasacyjnej za chybiony należy również uznać zarzut, w którym skarżący podnosi, iż ani do obowiązków inwestora, ani też do obowiązków kierownika budowy nie należy bezpośrednie kierowanie pracami wykonawców. Kwestia ta nie ma bowiem w niniejszej sprawie żadnego znaczenia. Kontroli Państwowej Inspekcji Pracy podlega w tym przypadku nie sposób świadczenia pracy przez osoby ją wykonujące, a sam przedsiębiorca, na rzecz którego praca jest świadczona, w zakresie przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz prawa pracy. Nawet w przypadku, gdy przedsiębiorca w danym momencie jest nieobecny przy wykonywaniu prac. W związku z powyższym skierowane nakazy nie dotyczą nieprawidłowości w zakresie wykonywania pracy przez samych pracowników, a odnoszą się do nieprawidłowych warunków pracy, za które odpowiedzialność ponosi sam przedsiębiorca. Dodatkowo należy stwierdzić, za Sądem pierwszej instancji, że wspomniane zalecenia pokontrolne w sposób prawidłowy zostały skierowane do skarżącego jako inwestora, gdyż to na jego rzecz jest świadczona praca na podstawie umów cywilnoprawnych, a powyższe ustalenia wynikają ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Za gołosłowny należy również uznać zarzut skarżącego kasacyjnie, w którym kwestionuje fakt wyznaczenia przez niego miejsca wykonywania czynności przez osoby pracujące na terenie inwestycji. Zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji powinien zbadać, czy aby na pewno miejsce wykonywania pracy było miejscem przez niego wyznaczonym, czemu skarżący kasacyjnie kategorycznie zaprzecza. Za bezzasadnością przedstawionego zarzutu przemawia przede wszystkim charakter wykonywanej pracy – budowa stacji paliw. Trudno wyobrazić sobie bowiem sytuację, w której prace związane z budową będą prowadzone w innym miejscu niż plac budowy, na którym powstać ma wspomniany obiekt budowlany. Z poczynionych ustaleń faktycznych wynikają również okoliczności uzasadniające zastosowanie § 16 oraz § 196 rozporządzenia z 2003 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji prawidłowo dokonał oceny prawnej ustalonego przez organ stanu faktycznego, który w treści uzasadnienia decyzji zawarł wyjaśnienie zarówno podstawy prawnej nakazów inspektora pracy i szczegółowo wyjaśnił dlaczego wydał odpowiednie zarządzenia zobowiązujące do usunięcia stwierdzonych uchybień z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Stwierdzone podczas przeprowadzonej kontroli nieprawidłowości, polegające na niezapewnieniu odpowiedniego dostępu do stanowiska pracy za pomocą deski o długości 40 cm, przy kącie nachylenia powyżej 15% oraz sporządzone prowizorycznie stanowisko zbrojarskie, zgodnie z dokumentacją zawartą w aktach sprawy, były niezgodne z wymogami bezpieczeństwa i higieny pracy. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, wbrew zarzutom skarżącego kasacyjne, czy na terenie realizacji inwestycji były wykonywane roboty zbrojarskie, czy też nie. Przemawia za tym przede wszystkim okoliczność, iż najważniejszym zadaniem kierowanych do kontrolowanego przedsiębiorcy zaleceń jest w głównej mierze ochrona zdrowia i życia ludzkiego. Oprócz tego wydaje się pozbawione sensu zainstalowanie stołu warsztatowego, służącego do scalania elementów zbrojenia w przypadku, gdy na terenie inwestycji nie wykonuje się takich prac. W kontekście naruszenia przepisów postępowania należy po raz kolejny podkreślić, że rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w oparciu o ustalenia dokonane w toku przeprowadzonej u skarżącego kontroli, dodatkowo skarżący – poinformowany o możliwości wniesienia umotywowanych zastrzeżeń odnośnie sporządzonego protokołu pokontrolnego – takich zastrzeżeń nie wniósł. Zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zdaniem tut. składu orzekającego została ona właściwie uargumentowana, nałożone na skarżącego nakazy zostały sprecyzowane w sposób konkretny, wskazując właściwie powołaną podstawę prawną, a powyższe ustalenia zostały oparte na wspomnianym powyżej protokole z kontroli, który również został sporządzony w sposób prawidłowy. W związku z powyższym wskazać należy, że stwierdzone uchybienia, jako właściwie udokumentowane, stanowiły wystarczającą podstawę do zastosowania zakwestionowanych nakazów. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., to wskazać przyjdzie, że przepis ten jest przepisem regulującym treść rozstrzygnięcia sądu w przypadku, gdy nie zostały potwierdzone zarzuty naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym. Skuteczność zarzutu naruszenia tego przepisu w skardze kasacyjnej zależy od wykazania zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, co jak wyżej wykazano nie miało miejsca. Niezrozumiałym jest z kolei zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 148 p.p.s.a. Przepis ten określa bowiem rodzaj rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w przypadku uwzględnienia skargi jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru, a zatem nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Podzielając w pełni stanowisko prawne Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi kasacyjnej i orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło