II FZ 28/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1153/14 w zakresie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 30 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 1153/14) odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2014 r. w przedmiocie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu orzeczenia wynika, że skarżący w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z konkubiną i trojgiem dzieci, jego majątek to: mieszkanie o powierzchni 90 m², nieruchomość rolna, dwa lokale użytkowe, warsztat ślusarski oraz sprzęt, maszyny i środki transportu wykorzystywane w prowadzonym zakładzie usługowym, osiąga dochód z działalności usługowej w wysokości niezbędnej do utrzymania rodziny. Postanowieniem z dnia 26 marca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący w ustawowym terminie wniósł sprzeciw, w którym wskazał, że Sądowi jest znana trudna sytuacja wnioskodawcy jak również fakt, że wobec niego toczą się postępowania egzekucyjne, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania wnioskowanej ulgi. Wskazał, że skarżący mimo wezwania nie dostarczył wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów źródłowych mających zobrazować rzeczywistą sytuację finansową i majątkową wnioskodawcy. Zawarte w formularzu PPF oświadczenie o stanie majątkowym i osiąganych przychodach, w ocenie Sądu, nie obrazuje sytuacji finansowej wnioskodawcy. Z oświadczenia tego wynika bowiem jedynie to, że skarżący dysponuje majątkiem nieruchomym i ruchomym oraz osiąga przychody z prowadzonej działalności. Niemniej jednak na podstawie złożonego oświadczenia nie sposób ustalić wysokości tych przychodów, wysokości wydatków oraz wartości mienia, który skarżący posiada. W konsekwencji Sąd uznał, że z uwagi na istniejące braki w dokumentacji oraz ogólnikowy charakter informacji zawartych w złożonym oświadczeniu majątkowym wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. W jego uzasadnieniu wskazał, że jego sytuacja jest trudna gdyż ma na utrzymaniu rodziną i nie posiada środków na opłaty sądowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko tego Sądu prezentowane w postanowieniu o sygn. akt II FZ 697/15 z dnia 17 września 2015 r. I tak zasadnie również w tej sprawie Sąd pierwszej instancji - po przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżący nie spełniła warunków przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem okoliczności, na których skarżący oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, zostały jedynie opisane i to tylko częściowo, ale nie zostały wykazane. Wykazać oznacza zaś bardziej dowieść, udokumentować czy udowodnić niż jedynie oznajmić czy poinformować. Jak wynika z akt sprawy skarżący zdecydowanie unikał przedstawienia dokumentów potwierdzających jego oświadczenia zawarte w formularzach, mimo że WSA żądał konkretnych danych. Sąd administracyjny natomiast nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, co mogłyby zawierać te dokumenty, jedynie w oparciu o oświadczenia strony. Tym bardziej, że na podstawie samego wniosku nie można mówić o możliwości poczynienia jednoznacznych ustaleń co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że to wnioskodawca winien przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. W sytuacji gdy zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i Sąd drugiej instancji, mają do dyspozycji jedynie oświadczenie skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości szerszej oceny sytuacji strony niż dokonał tego Wojewódzki Sąd Administracyjny, bowiem treść zażalenia nie zawiera żadnych nowych informacji i również na tym etapie skarżący nie przedstawił dodatkowych dokumentów. Z wyżej przedstawionych okoliczności wynika zresztą szereg wątpliwości, które uniemożliwiają pozytywne rozpatrzenie wniosku. Przykładowo, z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy składanych przez skarżącego oraz jego rodziców w sprawach, toczących się przed Sądem pierwszej instancji, wynika, że zamieszkuje wspólnie z rodzicami pod jednym adresem. Reasumując, należy ocenić, że trafnie WSA uznał, że bierność skarżącego w zakresie dokładnego i - co ważne - wiarygodnego wyjaśnienia jego sytuacji uniemożliwiła pełną jej ocenę. Należy więc zgodzić się z konkluzją zaskarżonego postanowienia WSA, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłankę przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co implikowałoby konieczność udzielenia pomocy ze środków budżetowych. Z uwagi na powyższe oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.