II FSK 2195/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Protokolant Asystent Sędziego Jan Szczygieł, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1047/14 w sprawie ze skargi F. Z., E., D. R. sp. j. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 23 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi. 1.1. Wyrokiem z 26 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (I SA/Sz 1047/14) uwzględnił skargę F[...] sp. j. z siedzibą w [...] – nazywanej dalej "Spółką", i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 23 czerwca 2014 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. 1.2. Stan sprawy Sąd pierwszej instancji przedstawił następująco. Decyzją z 22 stycznia 2014 r. Burmistrz Miasta [...] określił Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2012 r. W toku postępowania organ ustalił, że wbrew temu co wskazano w deklaracji podatkowej, budynki należące do Spółki nie spełniają przesłanki określonej w art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 ze zm.) – powoływanej dalej jako "u.p.o.l.". 1.3. Po rozpoznaniu odwołania Spółki, wspomnianą na wstępie decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał, że względy techniczne nie wyłączają możliwości wykorzystania spornych budynków do prowadzenia działalności gospodarczej. 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 2.1. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka podniosła zarzut naruszenia: - art. 229, art. 180 § 1 oraz art. 235 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) – powoływanej dalej jako "O.p.", poprzez odmowę przeprowadzenia wnioskowanych przez Spółkę dowodów na okoliczność złego stanu technicznego budynków; - art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez przyjęcie, że budynki mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, chociaż wykluczają to względy techniczne. 2.2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". 3.2. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w toku kontroli instancyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustosunkował się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, poprzestając na pobieżnej ocenie decyzji Burmistrza Miasta. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 127, art. 210 § 1 pkt 6 oraz art. 210 § 4 O.p. 4. Skarga kasacyjna. 4.1. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego na podstawie ogólnikowych stwierdzeń, bez wskazania dowodów na naruszenie przez organ konkretnych przepisów postępowania ani wykazania, w jaki sposób naruszenia te miałyby wpłynąć na wynik sprawy; - art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak konkretnych wskazań dalszego postępowania organu odwoławczego, w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił, dlaczego uważa ustalenia organu za niesamodzielne; - art. 1 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku, który nie jest przejawem prawidłowej kontroli działalności administracji publicznej, ponieważ posługując się jedynie ogólnikowymi formułami Sąd nie zwrócił uwagi na merytoryczną stronę sprawy. 4.2. Pełnomocnik organu wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak również zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 5.1. Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadne, dlatego podlega oddaleniu. 5.2. Mając na względzie zarzuty sformułowane w petitum skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skarga kasacyjna jest bowiem wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 P.p.s.a.). 5.3. Podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. autor skargi kasacyjnej nie wymienił żadnego innego przepisu, który w związku z powołanym uregulowaniem został lub mógł być naruszony. Tymczasem przepis ten ma charakter wynikowy, to znaczny odnosi się do rezultatu postępowania sądowoadministracyjnego, stanowiącego pochodną wszelkich ocen i ustaleń sądu pierwszej instancji. Ponieważ autor skargi kasacyjnej nie określił, które konkretnie przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (samodzielnie) albo przepisy Ordynacji podatkowej rozpatrywane w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. zostały naruszone, nie można uznać skargi kasacyjnej za poprawną pod względem konstrukcyjnym. 5.4. Podobną ułomność można przypisać zarzutowi naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić zatem przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, albo – tak jak wskazuje pełnomocnik organu – wskazania co do dalszego postępowania są niezrozumiałe. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej – a jeżeli tego się nie domaga, umożliwia zastosowanie się do jego wskazań. Rzecz w tym, że samo podniesienie w petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia danego przepisu jest niewystarczające. Bez jego uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem ocenić jego trafności. Tymczasem z lektury skargi kasacyjnej nie sposób wywnioskować na czym konkretnie miałoby polegać uchybienie przez Sąd pierwszej instancji artykułowi 141 § 4 P.p.s.a., ponieważ przedstawionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodów nie można powiązać z tym zarzutem. Jak już wcześniej wyjaśniono, w gestii Naczelnego Sądu Administracyjnego nie leży zastępowanie pełnomocnika strony w formułowaniu zarzutów i ich uzasadnianiu. 5.5. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 1 P.p.s.a. należy wskazać, że przepis ten określa jedynie zakres zastosowania tej ustawy i ma charakter kompetencyjny. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić wyłącznie w dwóch przypadkach. Po pierwsze wówczas, gdy sąd administracyjny stosując przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę, która nie leży w zakresie jego kompetencji (nie jest sprawą administracyjną). Po wtóre wówczas gdy odmawia przeprowadzenia kontroli danej sprawy błędnie wskazując, że nie jest ona sprawą administracyjną. Biorąc pod uwagę powyższe nie sposób jest się zgodzić, że Sąd pierwszej instancji mógł naruszyć ten przepis przeprowadzając pobieżną kontrolę sądowoadministracyjną, tak jakby sprawy nie było, jak wywodzi w petitum skargi kasacyjnej pełnomocnik strony. Ponadto zarzut ten obarczony jest błędem konstrukcyjnym. Tak jak w przypadku zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. autor skargi kasacyjnej poprzestał na zdawkowym wskazaniu na samo naruszenie, nie przedstawiając przy tym w motywach pisma jego szerszego uzasadnienia. 5.6. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a.