I GZ 545/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 8 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 80/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia 1 grudnia 2014 r., nr . w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. postanowieniem z dnia 8 czerwca 2015 r. o sygn. akt I SA/Bd 80/15 odmówił J. G.przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia 1 grudnia 2014 r. w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że J. G. (dalej: "skarżący") złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z nim żona oraz dwie córki. Wskazał, że małżonkowie osiągają dochód z tytułu umowy o pracę w łącznej kwocie 800 zł brutto miesięcznie (po 400 zł). W rubryce dotyczącej przedmiotów wartościowych skarżący podał samochód marki J. XS, rok 2007. Pozostałe rubryki zostały przekreślone, bądź niewypełnione. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2015 r. odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący nie wykazał, że znajduje się w kręgu osób, którym zasadne jest udzielenie prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprzeciw nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. W złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z nim żona oraz dwie córki. Wskazał, że małżonkowie osiągają dochód z tytułu umowy o pracę w łącznej kwocie 800 zł brutto miesięcznie (po 400 zł). W rubryce dotyczącej przedmiotów wartościowych skarżący podał samochód marki J.XS, rok 2007. Pozostałe rubryki zostały przekreślone, bądź niewypełnione. Zarządzeniem z dnia 24 lutego 2015 r. p.p.s.a., skarżący został wezwany do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów. Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie i nie przedłożył odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie trzy miesiące; zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, emerytury, renty, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwóch lat; udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie wydatkach związanych z utrzymaniem, wynajęciem mieszkania (oraz ewentualnie samochodu); oświadczenia o tytule prawnym przysługującym do obecnie zamieszkiwanego lokalu; oświadczenia o posiadanych oszczędnościach; oświadczenia o źródłach utrzymania (w tym pomocy udzielanej przez rodzinę); oświadczenia o rodzajach, formie i zakresie uzyskanych świadczeń z pomocy społecznej z okresu ostatnich trzech miesięcy; oświadczenia o posiadanych samochodach oraz oświadczenia, czy z majątku skarżącego prowadzona jest aktualnie egzekucja sądowa lub administracyjna. W ocenie Sądu, wezwanie skierowane do strony zawierało informacje, jakie są niezbędne do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, dochodów i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej oraz członków jego rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 125/12). Skutkiem niewykonania wspomnianego wezwania jest odmowa przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący nie wykazał, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. czyli, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący zażaleniem zaskarżył w całości powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W myśl art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą, jak wynika z powyższego przepisu ustawy, jest ponoszenie przez strony wydatków w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z wniesieniem skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania lub skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu. Zatem strona, która wszczyna postępowanie sądowe winna liczyć się z tym, że będzie ponosić koszty własnego uczestnictwa w rozpoznaniu sprawy. Wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przewiduje art. 246 § 1 i § 2 p.p.s.a. w stosunku do osób fizycznych (§ 1) oraz osób prawnych (§ 2). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, prawo pomocy przyznawane jest w zakresie częściowym (pkt 2). Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek przedstawienia stosownych dowodów, aby sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy mógł dokonać rzetelnej oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Prawo pomocy, co należy podkreślić, ma na celu umożliwienie realizacji prawa do sądu stronie, w sytuacji gdy obiektywnie sama nie jest w stanie ponieść niezbędnych kosztów postępowania tzn. takich, których uiszczenie jest konieczne do zainicjowania i prowadzenia postępowania sądowego w jej sprawie. Należy również mieć na uwadze, że prawo pomocy jest finansowane ze środków publicznych, dlatego każdy wniosek strony obejmujący całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów postępowania powinien być poddany dokładnej ocenie pod kątem warunków prawa pomocy określonych w ustawie. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania prawa pomocy uwagi na brak wykazania przez skarżącego przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Pomimo wezwania Sądu skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów na podstawie, których Sąd pierwszej instancji mógłby dokonać oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. W tej sytuacji postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające przyznania prawa pomocy skarżącemu należało uznać za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.