I OZ 125/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 07 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 77/11 o odmowie zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 07 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 77/11 odmawiającego J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2010 r. nr GK.II.7715-114/10 w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 77/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił zmiany postanowienia tegoż Sądu z dnia 07 kwietnia 2011 r. odmawiającego J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 07 kwietnia 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sąd wziął pod uwagę treść złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF oraz dodatkowych oświadczeń skarżącego złożonych na wezwanie Sądu. Ustalono, że skarżący posiada stały dochód, choć nie jest on wysoki. U podstaw odmowy przyznania prawa pomocy legł fakt, że mimo wezwania Sądu skarżący nie wykazał swojej złej lub trudnej sytuacji majątkowej, a dołączone do akt oświadczenia i dowody nie wykazały rzeczywistej sytuacji majątkowej rodziny. To doprowadziło do konkluzji, że utrzymanie się z kwoty, jak oświadczył skarżący: 1.360, 73 złotych miesięcznie, nie pozwoliłby skarżącemu na pokrycie stwierdzonych przez Sąd wydatków (m.in. rat zobowiązania kredytowego kredytu w wysokości 78. 000, 00 złotych), co oznacza, że nie wykazał on wszystkich źródeł dochodu rodziny. W ocenie Sądu skarżący jest w stanie pokryć wydatki związane z postępowaniem sądowym, ponieważ nie ujawnił swojej sytuacji majątkowej może poczynić oszczędności, co wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy od państwa. Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 10 maja 2011r., sygn. akt: I OZ 318/11 oddalił zażalenie skarżącego na przedmiotowe orzeczenie. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę J. S. w przedmiotowej sprawie, następnie postanowieniem z dnia 5 października 2011r. odrzucił skargę kasacyjną na powyższe postanowienie, a postanowieniem z dnia 25 listopada 2011r. odrzucił zażalenie na powyższe postanowienie. W zażaleniu na powyższe postanowienie z dnia 7 grudnia 2011r. (data wpływu do Sądu), skarżący zawarł ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od opłat sądowych w całości i od zażaleń w całości. Z uwagi na fakt, że zakres wnioskowanego prawa pomocy pokrywa się z zakresem prawa pomocy, będącego już przedmiotem orzekania Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie w postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2011r., wniosek ten potraktowany został jako wniosek o zmianę tegoż postanowienia. Pismem z dnia 30 grudnia 2011r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku przez wykazanie okoliczności uzasadniających zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. W nadesłanym w wyniku powyższego wezwania Sądu formularzu PPF skarżący sprecyzował, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata oraz zawarł informacje, które zawarte były w poprzednio złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy i które były już przedmiotem oceny Sądu w kontekście rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji rozpoznając w/w wniosek uznał, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego, w którym zostało ono wydane. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie wykazał, jakoby stan ten uległ zmianie. Wypełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy ograniczył się jedynie do wykazania dochodów, które wykazał już wcześniej stwierdzeń i podania takich informacji o swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej, których udzielił uprzednio, a które były już przedmiotem oceny Sądu. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, iż skarżący był świadomy, że informacje te były niewystarczające do pozytywnego załatwienia jego wniosku, ponieważ wynikało to z uzasadnienia postanowienia z dnia 7 kwietnia 2011r. Z tych względów Sąd pierwszej instancji uznał, że nadal pozostają aktualne przesłanki, które legły u podstaw odmowy przyznania prawa pomocy. Argumenty te zostały zawarte w powołanym wyżej postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2011r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zgodnie z tym przepisem postanowienia prawomocne, czyli takie od których nie przysługuje już stronie środek zaskarżenia wydane w toku postępowania i niekończące sprawy, mogą być uchylone lub zmienione jedynie wówczas, gdy zmieniły się okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę wydanego orzeczenia. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo zastosował art. 165 p.p.s.a. i wniosek skarżącego z dnia 11 stycznia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia tego Sądu z dnia 07 kwietnia 2011 r., sygn. akt: II SA/Rz 77/11. Omawiany wniosek o przyznanie prawa pomocy stanowił w istocie powtórzenie argumentacji jaką zawierał jego wcześniejszy wniosek złożony w tej sprawie. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji powołanego przepisu wynika zatem, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej oraz członków jego rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. II SA/Rz 77/11 odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z dnia 07 kwietnia 2011r. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że podstawą nieuwzględnienia przez Sąd wniosku o przyznanie mu prawa pomocy było nie wykazanie przez skarżącego, że jego sytuacja majątkowa i osobista uległa zmianie w stopniu uzasadniającym zmianę przedmiotowego postanowienia. Wypełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy ograniczył się jedynie do wykazania dochodów, które wykazał już wcześniej stwierdzeń i podania tych samych informacji o swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej, których udzielił poprzednio i które były już przedmiotem oceny Sądu. Oznacza to, że w ponownym wniosku skarżący nie wyjaśnił istotnych okoliczności faktycznych dotyczących jego sytuacji majątkowej i sytuacji majątkowej jego rodziny, z którą pozostaje na wspólnym utrzymaniu. W związku z powyższym, skoro w kolejnym złożonym w tej sprawie wniosku powyższe okoliczności nie zostały przez skarżącego wyjaśnione, to Sąd pierwszej instancji zasadnie wywiódł, iż wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.