I OZ 566/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 276/15 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Miasta Poznań na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 listopada 2014 r. nr [..] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 276/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, w sprawie ze skargi Miasta Poznań na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 listopada 2014 r. nr [..]w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Miasto Poznań wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 listopada 2014 r. (nr [..]), utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia 1 lipca 2013 r. (nr [..]) o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 13 lipca 1995 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [..] (parcela nr [..]), będącej własnością J. K. W piśmie z dnia 19 grudnia 2014 r. strona skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek podała, że zaskarżona decyzja jest podstawą do zainicjowania postępowania wieczystoksięgowego zmierzającego do wykreślenia ujawnionego w księdze wieczystej prawa własności skarżącego do działki nr [..], a więc jej wykonanie będzie powodować trudne do odwrócenia skutki. Uwzględniając wniosek Sąd I instancji wskazał, że decyzja stwierdzająca nieważność orzeczenia wywłaszczeniowego może spowodować istotną zmianę stosunków w sferze prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W przypadku stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego nieruchomości, przywrócone zostają prawa byłych właścicieli, którzy mogą podjąć działania zmierzające do realizacji przysługujących im praw własności. Ponadto decyzja stwierdzająca nieważność wywłaszczenia może stanowić podstawę zmiany wpisu w księdze wieczystej, który ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Jak zauważył Sąd Najwyższy w uchwale 7 Sędziów z 15.2. 2011 r., III CZP 90/10, (publ. OSNC 2011, nr 7-8, poz. 76), rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę także w razie wadliwego wpisu w księdze wieczystej Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jako właściciela nieruchomości. Istnieje zatem realna możliwość zbycia nieruchomości, zaś organ administracyjny działający w granicach swojej właściwości i kompetencji nie będzie miał żadnych możliwości prawnych unieważnienia skutków cywilnoprawnych, które mogą powstać w wyniku zawartej umowy sprzedaży (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 2014 r., sygn. akt I OSK 1585/12). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S.W., zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj. 1) art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji skutkuje niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków; 2) art. 10 P.p.s.a. poprzez pozbawienie uczestnika postępowania prawa do zajęcia stanowiska w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, czym naruszono prawo strony wynikające z zasady jawności postępowania. W konkluzji zażalenia wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na zażalenie Miasto Poznań wniosło o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie wniesione w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Art. 61 § 3 P.p.s.a. stanowi, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji możliwe jest wówczas, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania w sposób wyczerpujący zostały określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., w myśl którego są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Wykazanie istnienia tych przesłanek spoczywa na stronie. Jednocześnie wyraźnego podkreślenia wymaga fakt, iż sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny merytorycznej skargi, bowiem takie działanie sądu dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu. Uwzględniając powyższe, w świetle okoliczności niniejszej sprawy, uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niezasadnie wstrzymał wykonanie decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć bowiem, iż w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wprawdzie stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego istotnie oznacza, iż orzeczenie to – w odniesieniu do nieruchomości należącej do poprzedników prawnych uczestnika postępowania – straciło swój byt prawny i to ze skutkiem ex tunc, a w związku z tym odżyły wszelkie prawa poprzednich właścicieli nieruchomości i ich ewentualnych następców prawnych. Jednakże przyjąć trzeba, iż sytuacja taka nie oznacza w żadnym razie, iż istnieje niebezpieczeństwo zbycia przedmiotowej nieruchomości, na które wskazuje Sąd I instancji. Podkreślenia wymaga bowiem, iż w obecnie to Miasto Poznań wskazane jest w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości, a ewentualna zmiana tego stanu wymagać będzie długotrwałej procedury, co wyklucza praktycznie niebezpieczeństwo zbycia nieruchomości przez zakończeniem niniejszego postępowania. Przyjąć można by wręcz, jak wskazano to w zażaleniu, że to właśnie po stronie uczestnika postępowania powstaje niebezpieczeństwo pozbawienia go możliwości dochodzenia swoich praw, w sytuacji gdyby to Miasto Poznań – korzystając z rękojmi wiary ksiąg wieczystych – zbyło prawo własności nieruchomości. W tej sytuacji uznać zatem należało, że – wbrew stanowisku Sądu I instancji – w niniejszej sprawie nie istniały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie, wydane w sprawie postanowienie naruszało art. 61 § 3 P.p.s.a., co powodowało konieczność jego uchylenia. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2005 r. sygn. akt II OSK 552/05, publ. ONSAiWSA 2006 nr 1, poz. 17).