II SA/Wa 41/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Eugeniusz Wasilewski, Protokolant referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. znak sprawy: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2014 r. znak sprawy: [...] o odmowie przyznania A. K. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Podał, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Organ ustalił, że A. K. nie spełnia przesłanki szczególnych okoliczności na skutek których nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Wnioskodawca na przestrzeni 46 lat życia, tj. na dzień powstania całkowitej niezdolności do pracy posiada udokumentowany łączny okres ubezpieczenia wynoszący jedynie 13 lat, 8 miesięcy i 16 dni, który w ocenie organu jest nieadekwatny do wieku wnioskodawcy. Natomiast w ocenianym do uprawnień 10 -leciu przed dniem powstania niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych został udowodniony tylko 1 rok, 11 miesięcy i 24 dni okresów składowych. Organ wskazał też, że w okresach od 07.2000 r. do 08.2007 r. oraz od 08.2009 r. do 10.2013 r. wnioskodawca nie podejmował zatrudnienia, ani innej działalności objętej ubezpieczeniem. Natomiast całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji została ustalona u wnioskodawcy orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2014 r. od [...] października 2013 r. Organ wskazał też, że trudna sytuacja materialna nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której A. K. zakwestionował zaskarżoną decyzję, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił zaskarżonym decyzjom naruszenie przepisów postepowania administracyjnego, tj. art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 kpa, poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony i nienależyte rozpoznanie sprawy, a także błędną ocenę okoliczności sprawy, co doprowadziło do naruszenia art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez uznanie, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania wnioskowanego świadczenia. Skarżący wyjaśnił, że w latach 2003-2007 oraz w latach 2009-2013 bezskutecznie poszukiwał pracy i był zarejestrowany jako osoba bezrobotna, zaś w okresie 2000 – 2003 z uwagi na trudną sytuacje na rynku zmuszony był zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącego organ wyjaśnił, że okoliczność ta znana była organowi, jednak z uwagi na fakt, że w tym okresie nie były odprowadzane składki na ubezpieczenie z innego tytułu, nie zmniejszyło to przerwy w ubezpieczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpatrywana pod tym kątem skarga A. K. nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Z treści przedmiotowego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. W niniejszej sprawie skarżący nie spełnił jednego z powyższych warunków. W sprawie nie odnaleziono bowiem szczególnych okoliczności, z powodu których skarżący nie wypracował świadczenia w trybie zwykłym. Z akt postępowania administracyjnego wynika bowiem, iż 46 letni skarżący legitymuje się stażem ubezpieczeniowym w wysokości niewiele wyższym ponad 14 lat. W trakcie aktywności zawodowej skarżącego organ stwierdził długotrwałe przerwy w zatrudnieniu w latach 2000-2007 r. oraz 2009-2013 r., które nie zostały usprawiedliwione. W tym czasie skarżący był osobą zdolną do pracy. Całkowicie niezdolny do pracy i niezdolny do samodzielnej egzystencji stał się od dnia [...] października 2013 r. (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] lipca 2014 r.) Należy więc uznać, iż dopiero od tej daty skarżący nie mógł podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia. Odnosząc się natomiast do wskazanych przez skarżącego trudności ze znalezieniem pracy z uwagi na wysokim poziom bezrobocia i brak ofert pracy należy wskazać, iż nie może ono stanowić okoliczności szczególnej usprawiedliwiającej przerwy w zatrudnieniu. Zgodnie bowiem z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych poziom bezrobocia, ani nawet pozostawanie w gotowości do podjęcia pracy nie jest okolicznością szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 cytowanej ustawy. Niewątpliwym w niniejszej sprawie jest, iż skarżący pozostaje w trudnej sytuacji materialnej. Należy jednak zgodzić się z organem, iż nie może ona stanowić jedynego kryterium do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Brak bowiem spełnienia przez skarżącego którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, iż organ nie wyjaśnił okoliczności sprawy. W aktach administracyjnych znajdują się bowiem dokumenty z urzędu pracy, urzędu gminy jak i innych organów, które wskazują, iż organ uzyskiwał informacje o bieżącym stanie zarówno zawodowym, jak i materialnym skarżącego. Konkludując brak spełnienia przez skarżącego powyżej wskazanego warunku, tj. szczególnych okoliczności, z powodu których skarżący nie wypracował świadczenia w trybie zwykłym wyłącza, w myśl wcześniejszych wywodów w przedmiocie kumulatywnego charakteru przesłanek z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.