I SA/Bd 72/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz M. F. kwotę 100,00 zł ( sto ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Bd 72/15 UZASADNIENIE Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku M. F. (skarżącej) na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Gminną Spółkę Wodną w K. z dnia 20 listopada 2013 r. nr [...], obejmującego należności z tytułu składek członkowskich za okres od 2007 do 2010 roku. Tytuł wykonawczy doręczono skarżącej w dniu 26 maja 2014 r. Pismem z dnia 2 czerwca 2014r. skierowanym do Naczelnika I Urzędu Skarbowego w B. skarżąca złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc nieistnienie obowiązku oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Strona wskazała, że nie zawierała z Gminną Spółką Wodną w K. żadnej umowy prawnej na podstawie, której byłaby zobowiązana do płacenia składek członkowskich. Skarżąca zakwestionowała ponadto legalność powstania i działania Spółki, zainstalowania urządzeń wodnych na terenie nieruchomości skarżącej, a także wykonywania jakichkolwiek prac technicznych i konserwacyjnych dotyczących tych urządzeń. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B.zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Jednocześnie w dniu 09 czerwca 2014r. organ egzekucyjny wystąpił do Gminnej Spółki Wodnej w K. jako wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie wniesionych zarzutów w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 1015 ze zm. – dalej zwana "u.p.e.a."). Postanowieniem z dnia [...] wierzyciel (Gminna Spółka Wodna w K.) uznał wniesione zarzuty za niedopuszczalne i nieuzasadnione. W wyniku wniesionego zażalenia przez skarżącą Starosta B. jako organ odwoławczy wierzyciela postanowieniem z dnia [...] nie uznał zarzutów zobowiązanej. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmówił uwzględnienia zarzutów z uwagi na ich niedopuszczalność i bezzasadność. Organ egzekucyjny podał, że w przedmiotowej sprawie uzyskał ostateczne stanowisko Gminnej Spółki Wodnej w K., z którego wynika, że zarzut nieistnienia obowiązku jest niedopuszczalny. O istnieniu obowiązku przesądził wprost Sąd Rejonowy w B. I Wydział Cywilny w wyroku z dnia [...]., sygn. akt [...], w którym potwierdzono, że skarżąca jest członkiem Gminnej Spółki Wodnej w K., ma obowiązek uiszczania składek na rzecz spółki, a także potwierdzono wysokość egzekwowanej należności. Odnośnie natomiast zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej organ I instancji uznał go za niezasadny, bowiem art. 170 ust. 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.) stanowi, że do egzekucji składek i świadczeń na rzecz spółki wodnej stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych. Przesądza to tym samym, iż właściwym i jedynym trybem dochodzenia tego rodzaju należności jest egzekucja administracyjna. Zgodnie natomiast z art. 2 § l pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do tego trybu na podstawie innych ustaw. W przedmiotowej sprawie takim aktem prawnym jest ustawa Prawo wodne. Tym samym Gminna Spółka Wodna w K. z mocy prawa stała się wierzycielem dla tego rodzaju obowiązków i ma uprawnienie do wystawienia tytułu wykonawczego w sytuacji, gdy osoba zobowiązana do wniesienia składek tego nie uczyni. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie strona zakwestionowała dopuszczalność prowadzenia egzekucji przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. tylko co do części należności tj. określonej w pkt 1 wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...]., sygn. akt [...]. Podniosła również, że postępowanie w sprawie było i nadal jest prowadzone przed różnymi organami bez przedstawienia dowodów prawnych do tego upoważniających. Ponadto wskazała, że nie otrzymała dokumentów technicznych związanych z instalacją i· eksploatacją urządzeń wodnych oraz uzasadniających członkostwo skarżącej w Gminnej Spółce Wodnej w K.. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B.utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, stwierdzając, iż zgłoszone zarzuty są bezzasadne. W uzasadnieniu organ przedstawił wymienione w art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 §, 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Ponadto, zgodnie z art. 34 § 1a ustawy, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w. odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Organ podał, że strona przedstawiła zarzuty wskazane wart. 33 § 1 pkt 1 i 6 ustawy tj. odpowiednio: nieistnienie obowiązku oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Odnośnie pierwszego z podniesionych zarzutów (wynikającego z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy) Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela, co oznacza, że nie jest władny wydać odmiennego rozstrzygnięcia w tym zakresie. W niniejszej sprawie Gminna Spółka Wodna w K. uznała zarzut nieistnienia obowiązku za niedopuszczalny z uwagi na to, że był on przedmiotem odrębnego postępowania sądowego. W konsekwencji Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. zobligowany był uwzględnić ten fakt w swoim rozstrzygnięciu. Tym samym zdaniem Dyrektora organ egzekucyjny zasadnie nie uznał wskazanego zarzutu z uwagi na jego niedopuszczalność. Odnosząc się natomiast do zarzutu niedopuszczalności egzekucji organ II instancji wyjaśnił, że podlega on ocenie organu egzekucyjnego i wypowiedź wierzyciela w tym zakresie nie jest wiążąca. Wskazano, że podstawę prawną dochodzenia składek członkowskich członków spółek wodnych w trybie egzekucji administracyjnej stanowi art. 2 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 170 ust. 5 cyt. ustawy Prawo wodne. Zgodnie z pierwszym przepisem, egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Ustawą tą w rozpatrywanej sprawie jest ustawa Prawo wodne, w której, w art. 170 ust. 5 wskazano, że do egzekucji składek i świadczeń od członków spółki wodnej na rzecz tej spółki stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych. W konsekwencji organ uznał zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej za niezasadny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca podniosła, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest bezprawnie z jej niewielkiej emerytury, a wierzyciel i urzędnicy różnych instytucji nie posiadają żadnych prawnych dowodów uzasadniających egzekwowanie należności Gminnej Spółki Wodnej w K.. Skarżąca twierdzi, że została oszukana. Jej zdaniem brak jest podstaw prawnych do żądania zapłaty za niewykonane przez wierzyciela usługi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z dnia 06 marca 2015r. skarżąca wniosła o dołączenie do akt sprawy szeregu dokumentów w tym m.in. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Bydgoszczy z dnia 10 lutego 2015r. sygn. akt I SA/Bd 1101/14 w sprawie złożonej przez nią skargi na postanowienie Starosty B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w którym Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona aczkolwiek z innych przyczyn niż te, które w niej zostały przedstawione. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 200 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika, że zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W realiach niniejszej sprawy należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem Sąd administracyjny nie będąc związany granicami skargi jak i podniesionymi w niej zarzutami, działając z urzędu stwierdza, że rozstrzygnięcie to narusza prawo. Wskazać należy, że przedmiotem sporu jest odmowa uwzględnienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Zarzut jest szczególnym środkiem zaskarżenia, który przysługuje tylko zobowiązanemu. Instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy bowiem ochronie praw. przyczyny mogące stanowić podstawę zarzutów, zostały przez ustawodawcę enumeratywnie wymienione w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prawidłowo zgłoszone zarzuty, a więc te, które znajdują oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 przyczyn podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 § 1 - § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wierzyciel może wyrazić swoje stanowisko w oparciu o art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W każdym przypadku będzie to dokonana w formie postanowienia wypowiedź wierzyciela, który albo zgodzi się z zarzutami, wskaże na ich niezasadność (art. 34 § 1 ustawy) lub stwierdzi, że zarzuty są niedopuszczalne (art. 34 § 1a ustawy). Jednocześnie zgodnie z treścią art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Z istoty przyjętego w ustawie rozwiązania wynika, że stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów ma dla organu egzekucyjnego charakter wiążący i organ ten nie ma uprawnień do jego podważenia (art. 34 § 1u.p.e.a.). Wprawdzie organ egzekucyjny z urzędu bada dopuszczalność egzekucji, w tym prawidłowość tytułu wykonawczego, nie jest jednak uprawniony do badania zasadności i wymagalności dochodzonego przez wierzyciela obowiązku (art. 29 u.p.e.a.). Stąd też przewidziany w art. 34 § 1 tej ustawy obowiązek uzyskania przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów. Podkreślić należy, że wypowiedź wierzyciela co do zarzutów ma sformalizowaną formę zaskarżalnego i poddanego kontroli sądowej postanowienia. W niniejszej sprawie zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] odmawiające uwzględnienia zarzutów skarżącej z uwagi na ich niedopuszczalność i bezzasadność. Rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego zostało wydane po uzyskaniu stanowiska wierzyciela zawartego w postanowieniu Starosty B.z dnia [...]., będącego organem odwoławczym wierzyciela. W tym miejscu wskazać należy, że przedmiotowe postanowienie Starosty B. zostało uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 lutego 2015r. sygn. akt I SA/Bd 1101/14. Jak wskazano wyżej zgodnie z treścią art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Skoro zatem przedmiotowe postanowienie Starosty B., będące rozstrzygnięciem w zakresie stanowiska wierzyciela zostało wyeliminowane, to na dzień orzekania niniejszej sprawie należało uznać, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego zostało wydane bez ostatecznego stanowiska wierzyciela. Tym samym zaskarżone postanowienie jako przedwczesne narusza przepis art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. i to stopniu mogącym mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy. Z tych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.