II GSK 2591/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-06-27
Skład orzekający: Zbigniew Czarnik, Mirosław Trzecki, Joanna Tarno
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmiany koncesji, jeśli jej cele statutowe nie wykazują bezpośredniego związku z przedmiotem tego postępowania, a interes społeczny nie został wystarczająco wykazany?Ratio decidendi
Organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i przemawia za tym interes społeczny. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. W przypadku, gdy cele statutowe organizacji mają charakter ogólny i nie łączą się bezpośrednio z przedmiotem postępowania, a interes społeczny nie został wystarczająco wykazany, odmowa dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu jest zasadna.Stan faktyczny
Stowarzyszenie "E" wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym zmiany koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż metanu. Minister Środowiska odmówił dopuszczenia, uznając, że cele statutowe Stowarzyszenia nie wiążą się ściśle z przedmiotem postępowania, a interes społeczny nie został wystarczająco wykazany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Joanna Tarno (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S E "E" z siedzibą we W od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2920/14 w sprawie ze skargi S E "E" z siedzibą we W na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [..] czerwca 2014 r. nr [..] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od S E "E" z siedzibą we W na rzecz Ministra Środowiska 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
II GSK 2591/15
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2015 r., VI SA/Wa 2920/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S E "E " z siedzibą we W (dalej: "Stowarzyszenie") na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony w sprawie zmiany koncesji.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 7 października 2013 r. Stowarzyszenie wniosło o dopuszczenie na prawach strony do wszelkich postępowań w sprawie zmiany koncesji nr 30/2007/p na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż metanu z pokładów węgla kamiennego i gazu ziemnego na obszarze "G", wydanej na rzecz L E R Sp. z o.o., a następnie przeniesionej na C P E R Sp. z o.o. (dalej: uczestnik postępowania).
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Minister Środowiska odmówił Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu, stwierdzając, że dopuszczenie Stowarzyszenia nie jest uzasadnione jego celami statutowymi.
Na powyższe postanowienie Stowarzyszenie złożyło zażalenie.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Środowiska uznał, że brak zgody odnośnie dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu, jest rozstrzygnięciem prawidłowym. Odnosząc się do zarzutów postawionych w zażaleniu, organ powołując się na art. 31 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: "K.p.a.", podkreślił, że do uznania, że zachodzi związek pomiędzy celami statutowymi Stowarzyszenia oraz przedmiotem postępowania, konieczne jest stwierdzenie:
1) ścisłego związku zasadniczych, fundamentalnych kierunków działalności organizacji społecznej i jej celów statutowych z przedmiotem postępowania,
2) ścisłe, merytoryczne powiązanie pomiędzy przedmiotem sprawy a osiągnięciami, specjalizacją działania organizacji społecznej.
Zdaniem organu skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób przedmiot postępowania administracyjnego wiąże się w ścisły sposób z najważniejszymi kierunkami jego działalności. Za takie wskazanie trudno uznać wywody w zakresie teoretycznych zagrożeń środowiskowych, jakie mogą towarzyszyć pracom poszukiwawczo-rozpoznawczym prowadzonym przez przedsiębiorcę. Ogólne sformułowanie w statucie "działania na rzecz ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego" - nie dają organizacji społecznej legitymacji do udziału w postępowaniu na prawach strony. W ocenie organu materiał dowodowy nie zawiera również elementów świadczących o powiązaniu między osiągnięciami, czy specjalizacją Stowarzyszenia oraz przedmiotem sprawy. O powiązaniu takim nie świadczy zapis statutowy określający, że Stowarzyszenie udziela pomocy prawnej wspólnotom i społecznościom lokalnym. Udzielanie "pomocy prawnej" nie daje bowiem podstawy do wnoszenia o dopuszczenie do postępowania i czynnego w nim udziału we własnym imieniu.
Zdaniem organu, również przedstawienie przez stronę ostrego konfliktu społecznego jaki towarzyszy prowadzonym przez uczestnika postępowania pracom poszukiwawczo-rozpoznawczym oraz potencjalnego oddziaływania na środowisko tych prac, nie przesądza o istniejącym interesie społecznym w udziale skarżącego w postępowaniu. Ponadto brakuje w argumentacji Stowarzyszenia przedstawienia, w jaki sposób jego udział przyczyniłby się do lepszego spełnienia celów postępowania administracyjnego.
Stowarzyszenie wskazało wprawdzie, że jego obecność w postępowaniach może przyczynić się do rozładowania napięć społecznych towarzyszących koncesji nr 30/2007/p, jednak nie pokazało dlaczego jedyną możliwością na realizację tego celu może być skorzystanie z wyjątkowej instytucji udziału w postępowaniu na prawach strony, nie zaś poprzez akcje uświadamiające, organizacje spotkań lub też dostęp do akt postępowania uzyskany na podstawie ustaw zapewniających dostęp do informacji publicznej i środowiskowej. Organ uznał, że udział Stowarzyszenia w postępowaniu nie może być celem samym w sobie. Jest to instytucja prawna o charakterze wyjątkowym w stosunku do ogólnej zasady udziału w postępowaniu wyłącznie stron i jako taka powinna być stosowana z rozwagą. Tym bardziej, że interes stron powinien być brany pod uwagę wyżej niż interesy wyrażane przez organizację społeczną. Organ podkreślił, że osoby których głosem zamierza być skarżący, nie są i nie były stronami postępowań administracyjnych dotyczących koncesji. Przytaczane przez stronę okoliczności konfliktu społecznego nie mają związku z przedmiotem postępowań w sprawie zmiany koncesji, bowiem postępowanie to nie służy rozstrzyganiu konfliktu społecznego, gdyż to powinno odbywać się na drodze osobnego dialogu. Celem postępowania dotyczącego zmiany koncesji nr 30/2007/p w zakresie terminu jej obowiązywania oraz wykonania robót geologicznych w postaci otworów wiertniczych do 5000 m, jest rozważenie takich kwestii jak czas i zakres robót prowadzonych w obszarze koncesyjnym.
Minister Środowiska wskazał, że uwzględnił podnoszone przez skarżącego ewentualne zagrożenia oraz istniejący wokół koncesji konflikt społeczny. Organ rozpatrzył wszystkie interesy, zarówno prywatne, jak i publiczne na szczeblu lokalnym i ogólnokrajowym. Jednak kontrowersje i ewentualne zagrożenia nie zwalniają strony z obowiązku wykazania istnienia obu przesłanek określonych w art. 31 § 1 K.p.a. Nie zwalnia to też skarżącego z wykazania, w jaki sposób jego udział w postępowaniu godzi się z interesami stron postępowań administracyjnych, czy też uzasadnia skorzystanie z wyjątkowej instytucji dopuszczenia organizacji społecznej.
Na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2014 r. Stowarzyszenie złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie postanowień obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego i zarzucając naruszenie:
1) art. 31 § 1 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem braku związku postępowania z celami statutowymi skarżącego oraz braku interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem go do tego postępowania;
2) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie wszystkich argumentów oraz dowodów przytoczonych przez stronę we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz piśmie z dnia 28 marca 2014 r., a w konsekwencji przyjęcie, że nie istnieje związek postępowania z celami statutowymi Stowarzyszenia oraz brak jest interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem do postępowania;
3) art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego i nieustalenie, że za udziałem skarżącego w postępowaniu przemawia interes społeczny, czego zbadanie, zgodnie z twierdzeniem samego organu, należy do jego kompetencji i obowiązku.
Minister Środowiska w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ dokonał wyczerpującej analizy materiału dowodowego, wskazał jakie dowody przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, jakie środki przedsięwziął celem należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności do stwierdzenia, czy sprawa należy do celów statutowych skarżącego Stowarzyszenia oraz czy interes społeczny przemawia za dopuszczeniem go do postępowania na prawach strony.
W ocenie Sądu I instancji w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych przez stronę przepisów postępowania, w tym art. 31 § 1 K.p.a.
Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, że określone w statucie Stowarzyszenia cele jego działania, nie wykazują bezpośredniego związku z przedmiotem postępowania administracyjnego, do którego skarżący zamierzał dołączyć na prawach strony. Postępowanie w sprawie koncesji geologicznej i jej zmiany prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo górnicze i geologiczne. Celem takiego postępowania jest rozważenie czasu i zakresu robót prowadzonych w obszarze koncesyjnym, ich zgodność z przepisami prawa i zasadą racjonalnej gospodarki złożem oraz prawidłowość projektu robót geologicznych. Dodatkowo rozważane są tutaj interesy ogólne, takie jak bezpieczeństwo państwa. Celem zaś Stowarzyszenia jest podejmowanie działań na rzecz ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego. W postępowaniach koncesyjnych kwestie środowiskowe nie są głównym przedmiotem rozważania organu administracji.
Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie zmiana koncesji miała dotyczyć zgody na wywiercenie otworów do 5000 m na terenach poza obszarem chronionym Natura 2000.
Żądanie Stowarzyszenia dopuszczenia do wszystkich postępowań w sprawie zmiany koncesji, zostało sformułowane na tyle ogólnie, że niemożliwa jest ocena związku celów statutowych organizacji z przedmiotem tych postępowań. Z powyższych względów za prawidłową Sąd uznał ocenę Ministra Środowiska o braku zbieżności przedmiotu postępowania w niniejszej sprawie i celów statutowych Stowarzyszenia.
Powołując się na orzecznictwo i doktrynę, Sąd wskazał, że udział organizacji społecznej w postępowaniu powinien przede wszystkim odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych.
Sąd podkreślił, że niniejsza sprawa dotyczy zmiany koncesji i w tym przedmiocie strona nie uzasadniła, w jaki sposób jej udział może przyczynić się do lepszego rozstrzygnięcia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym. Działanie w interesie lokalnej społeczności nie jest wystarczające do uznania istnienia interesu społecznego do udziału w postępowaniu. Również zapoznanie się z aktami postępowania koncesyjnego i prowadzenie polityki informacyjnej może być zrealizowane przy użyciu innych środków prawnych.
Na powyższe rozstrzygnięcie skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik Stowarzyszenia, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej: P.p.s.a.) - przez przyjęcie ustaleń niezgodnych z rzeczywistością (błędne ustalenie stanu faktycznego) - poprzez nieprawidłowe rozpoznanie przedmiotu postępowania dotyczącego zmiany koncesji oraz błędne ustalenie celów statutowych skarżącego - skutkujące uznaniem, że nie mają one związku z postępowaniem administracyjnym, dotyczącym zmiany koncesji;
2) art 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. - przez bezpodstawne oddalenie skargi, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przez organ art. 7 w zw. z art. 77 § 1, w zw. z art. 80 K.p.a. - ponieważ wszechstronna analiza wszystkich przedstawionych przez skarżącego dowodów, określających stopień jego zaangażowania w sprawę oraz wysokie kwalifikacje, a także rozpatrzenie wszystkich argumentów przytoczonych w skardze - spowodowałoby uznanie, że dopuszczenie skarżącego do udziału w postępowaniu jest uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, a za jej udziałem w postępowaniu przemawia interes społeczny;
3) art. 141 § 4 P.p.s.a. -- poprzez brak wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia, skutkujący brakiem możliwości stwierdzenia, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały rozstrzygnięte;
4) art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez błędną wykładnię przesłanek wpuszczenia do udziału w postępowaniu i uznanie, że jest nią oprócz celów statutowych organizacji społecznej związanych z przedmiotem postępowania i istnienia interesu społecznego, przemawiającego za dopuszczeniem, również przyczynienie się organizacji do wypełniania przez postępowanie jego celów (czyli tzw. konstruktywny udział w postępowaniu) - skutkującą przyjęciem, że skarżącemu nie przysługuje prawo do udziału w postępowaniu w sprawie zmiany koncesji.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi l instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocniczka organu wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednakże postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Uzasadnienie zarzutów skargi kasacyjnej koncentruje się na wykazaniu, że cele statutowe Stowarzyszenia i interes społeczny uzasadniają uwzględnienie przez organ wniosku skarżącego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym zmiany koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż metanu z pokładów węgla kamiennego i gazu ziemnego, wydanej na rzecz innego podmiotu.
Zgodnie z art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. organizacja społeczna może występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i przemawia za tym interes społeczny. Hipoteza tej normy prawnej przewiduje zatem łącznie dwie przesłanki, których spełnienie skutkuje uprawnieniem organizacji do zgłoszenia wymienionego żądania. Niewłaściwe zastosowanie przepisu dotyczy sytuacji, polegającej na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada (bądź nie odpowiada) abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie normy prawnej, jest zatem błędem subsumpcji.
O zasadności zarzutu błędnej wykładni art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. decyduje prawidłowość kwalifikacji prawnej przyjętego stanu faktycznego. Trzeba przy tym zauważyć, że kwalifikacja ta ma miejsce w oparciu o kryteria wyznaczone w przepisie w sposób ocenny, przy zastosowaniu klauzuli interesu społecznego.
Ze względu na ochronę interesów stron postępowania, przesłanki uprawniające organizację społeczną do żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, powinny być wykładane ściśle, z ograniczeniami wprowadzonymi przez przepis prawa - w niniejszym przypadku są nimi wyłącznie cele statutowe organizacji społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd WSA w Warszawie, że przedmiot postępowania dotyczącego zmiany koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż metanu z pokładów węgla kamiennego i gazu ziemnego, nie ma bezpośredniego związku z celami statutowej działalności Stowarzyszenia.
We wniosku z dnia 1 października 2013 r. o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu, Stowarzyszenie odwołało się do § 4 swojego statutu, zgodnie z którym celami Stowarzyszenia są działania na rzecz ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego, w tym m. in.:
1) wspieranie i koordynowanie inicjatyw obywatelskich zmierzających do realizacji konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju – ekorozwoju,
2) poszukiwanie rozwiązań systemowych, technicznych i technologicznych umożliwiających osiągnięcie celu,
3) promocja inicjatyw związanych z tworzeniem i współpracą z podmiotami gospodarczymi zajmującymi się działalnością proekologiczną,
4) podejmowanie działań zmierzających do poprawy stanu prawnego w zakresie ochrony środowiska i realizacji zasady zrównoważonego rozwoju
W skardze kasacyjnej skarżące Stowarzyszenie wskazało na dwa jeszcze inne cele wymienione w § 4 ust. 2 i ust. 6 statutu, tj.:
- działalność wspomagającą rozwój wspólnot i społeczności lokalnych, w tym m. in. działanie na rzecz pomocy doradczej i szkoleniowej oraz zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich,
- działania wspomagające rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości, w tym m. in. rozwijanie świadomości ekonomicznej i popieranie przedsiębiorczości, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.
Jak wynika z ustaleń organu, które eksponuje Sąd I instancji, zmiana przedmiotowej koncesji miała dotyczyć wykonania otworów wiertniczych na terenach poza obszarem chronionym Natura 2000, co nie podlega przepisom ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1235), ani rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz.1397 ze zm.).
W ocenie Sądu odwoławczego, cele statutowe Stowarzyszenia takie jak "ekologia i ochrona zwierząt oraz ochrona dziedzictwa przyrodniczego", jak również wskazywane w skardze kasacyjnej "działania wspomagające rozwój gospodarczy", czy "działalność wspomagająca rozwój wspólnot i społeczności lokalnych" - mają charakter ogólny i nie łączą się bezpośrednio z przedmiotem postępowania dotyczącego zmiany wymienionej koncesji, która – co należy podkreślić – nie będzie rozpatrywana w kontekście tzw. "obszarów wrażliwych" (chronionych). Wymienione cele statutowe nie uzasadniają więc żądania skarżącego dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu.
Zaniechanie precyzyjnego określenia w statucie celów Stowarzyszenia, rodzi negatywny skutek w postaci braku możliwości wykazania związku konkretnego postępowania administracyjnego z zakresem statutowej działalności organizacji. Skutek ten jest jednak następstwem brzmienia nadanego statutowi przez członków Stowarzyszenia.
Wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej, cele działania organizacji społecznej domagającej się dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, muszą być odpowiednio skonkretyzowane, aby możliwe było uchwycenie rzeczywistego i bezpośredniego związku pomiędzy tak pojmowanymi celami statutowymi, a postępowaniem w którym organizacja chce uczestniczyć na prawach strony.
Poszukiwanie i rozpoznawanie złóż metanu z pewnością ma jakiś wpływ na środowisko naturalne, ale w omawianym przypadku ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na przyrodę stanowi niejako kwestię wpadkową, którą organ powinien rozważyć w toku postępowania koncesyjnego. Zasadnie zatem ocenił Sąd I instancji, że w postępowaniach koncesyjnych kwestie środowiskowe nie są głównym przedmiotem rozważania organu administracji, zatem przedmiot tych postępowań nie pozostaje w bezpośrednim związku z celami Stowarzyszenia wymienionymi w statucie.
Jako nietrafny ocenić trzeba również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Uzasadnienie sporządzone z uchybieniem zasad określonych w art. 141 § 4 może stanowić naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy tylko w przypadku, jeżeli zawarta w nim ocena prawna miałaby pierwszoplanowe znaczenie dla wadliwego, końcowego załatwienia sprawy. Zatem błędne uzasadnienie orzeczenia stanowi podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., jeżeli prowadzi do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy.
W tym kierunku idzie zdecydowana większość orzeczeń NSA. Zauważa się przede wszystkim, że jakkolwiek czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy i ma sprawozdawczy charakter, a więc sama przez się nie może wpływać na to rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy, to niemniej tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa – wyrok NSA z 2 lutego 2006 r., II FSK 325/05, LEX nr 177476.
Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Zatem – co do zasady – lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego decyzję administracyjną, pozbawiające stronę informacji o przesłankach tego rozstrzygnięcia, a organ administracji także wskazówek co do kierunku dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, może być naruszeniem komentowanego przepisu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Takich wadliwości nie ma jednak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ponieważ zawiera ono wszystkie obligatoryjne elementy treści wymienione w art. 141 § 4 P.p.s.a., a zawarty w nim wywód prawny pozwala na jednoznaczną ocenę w toku kontroli instancyjnej.
W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także naruszenia art. 151 P.p.s.a. (wskazującego na oddalenie skargi w razie jej nieuwzględnienia) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. (wskazującego na uchylenie decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy) i w związku z wymienionymi w skardze kasacyjnej przepisami K.p.a. (art. 7 - zasada prawdy obiektywnej, art. 77 § 1 - obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 80 - zasada swobodnej oceny dowodów). Ocena legalności postanowień obu instancji dokonana przez WSA w Warszawie w zakresie badania naruszeń prawa procesowego jest bowiem prawidłowa, zaś podstawą przyjętych ustaleń faktycznych był materiał dowodowy zebrany w rozpoznawanej sprawie i prawidłowo oceniony przez organ.
Z powyższych względów na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło