II OZ 187/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 172/15 odrzucające skargę H. S. w sprawie ze skarg H. S. i R. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 172/15 odrzucił skargę H. S. w sprawie ze skarg H. S. i R. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Sąd wskazał, że H. S. (odrębna skarga) oraz R. S., M. S., E. S., W. S. (wspólna skarga) zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ww. decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2014 r. Zarządzeniami z dnia 11 i 12 lutego 2015 r. Sąd wezwał m. in. H. S. do uiszczenia wpisu sądowego oraz do nadesłania trzech egzemplarzy odpisów skargi, poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. W wezwaniu tym zawarto pouczenie, że odpisem pisma mogą być też uwierzytelnione fotokopie lub uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Nadto powyższe wezwania zawierały pouczenie, że ww. braki należy uzupełnić w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzeń, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały doręczone, na wskazany przez H. S. adres i odebrane w dniu 18 lutego 2015 r. przez, jak wynika z opisu zwrotnego potwierdzenia odbioru, dorosłego domownika M. G. – lokatora (tom I, k. 33 akt sądowych). Termin do wykonania wezwań mijał z dniem 25 lutego 2015 r. W zakreślonym przez Sąd terminie – 25 luty 2015 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej operatora wyznaczonego) H. S. zawnioskował o przyznanie prawa pomocy w całości. Jednocześnie wskazał, że uzupełnia braki formalne skargi i przedkłada jej 4 odpisy. Przy czym zauważyć należy, że skarżący nadesłał 3 kserokopie pisma datowanego na dzień 3 listopada 2014 r., zatytułowane "skarga", z odręczną adnotacją: "pierwszy/drugi/trzeci egzemplarz skargi na Wojewodę P. za lekceważenie wyroku sadu administracyjnego", jednakże o treści odmiennej od tekstu wniesionej skargi z dnia 9 stycznia 2015 r. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 172/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargi H. S., M. S., E. S. i W. S., wniesione na opisaną w sentencji postanowienia decyzję Wojewody P., z powodu nieuzupełnienia przez ww. braków formalnych skarg. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 1504/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił opisane wyżej postanowienie w części dotyczącej odrzucenia skargi H. S. NSA uznał, że odrzucenie skargi H. S. było przedwczesne, gdyż nie ustalono jednoznacznie, czy doręczenie zastępcze wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, kierowane do wyżej wymienionego, było prawidłowe. Wezwanie Sądu odebrane zostało za pokwitowaniem dokonanym przez M. G. – lokatora, jako domownika skarżącego, zaś w skardze kasacyjnej H. S. podniósł, że osoba ta nie jest domownikiem i nie przekazała mu wezwania. Sąd wskazał, że realizując wytyczne NSA, skierował do ustanowionego dla skarżącego w ramach prawa pomocy pełnomocnika wezwanie o wyjaśnienie, czy M. G. jest dla H. S. osobą obcą, czy też jest członkiem jego rodziny, od kiedy i na jakiej podstawie zamieszkuje w lokalu ze skarżącym, czy tworzy wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe oraz do szczegółowego wyjaśnienia okoliczności doręczenia M. G. wezwania Sądu, w szczególności w jakich okolicznościach H. S. powziął wiedzę o zarządzeniu z dnia 11 lutego 2015 r. wzywającym go do uiszczenia wpisu od skargi. Jak wskazał Sąd, w terminie przewidzianym do uiszczenia wpisu skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, a w treści wniosku wskazał, że stanowi on odpowiedź na zarządzenia z dnia 11 lutego 2015 r. Z akt sprawy wynika nadto, że zarządzenie w przedmiocie uiszczenia wpisu zawarte było w jednej przesyłce sądowej (kopercie) wraz z wezwaniem do nadesłania odpisów skargi, którą doręczyciel pocztowy wydał M. G., a jak twierdzi H. S. nie otrzymał on żadnych wezwań. W odpowiedzi na wezwanie H. S. podał, że M. G. jest osobą obcą w stosunku do niego, która została "narzucona przez służby specjalne" i mieszka z nim od około dwóch i pół roku. Pozostałe pytania Sądu skarżący pozostawił bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że do wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym niezbędne jest skuteczne wniesienie skargi, przez co rozumieć należy spełnienie przez nią określonych w ustawie warunków formalnych, bez których nadanie jej właściwego biegu nie jest możliwe. Stosownie do art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwana dalej "p.p.s.a.") do pisma wnoszonego do sądu administracyjnego - w tym wypadku skargi - należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, przy czym odpisami mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jej uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 49 § 1 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Sąd wyjaśnił, że odpis pisma może być sporządzony dowolną techniką, powinien jednak oddawać pełną treść tego pisma i być poświadczony przez składającego pismo za zgodność z oryginałem – (post. NSA z 18.11.2004 r., sygn. FSK 1214/2004, baza orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odpisem pisma może być bowiem dokument sporządzony w dowolnej technice zapewniającej trwałość i niezmienność zawartych w nim informacji, potwierdzony za zgodność z oryginałem przez upoważnioną osobę. Natomiast kopia lub fotokopia to wierne odwzorowanie w formie papierowej dokumentu oryginalnego, w szczególności pod względem treści i układu graficznego. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Sąd zwrócił uwagę, że przesłane przez H. S. pisma z dnia 3 listopada 2014 r. (data nadania – 25 lutego 2015 r.) nie są odpisami skargi ani też jej kopiami czy fotokopiami. Nadto opatrzone są wcześniejszą datą niż skarga z dnia 9 stycznia 2015 r., która zainicjowała niniejsze postępowanie. Oznacza to, że skarżący pomimo prawidłowego wezwania do usunięcia braków formalnych skargi i prawidłowego wskazania o uzupełnienie jakich braków się go wzywa oraz pouczeniu o konsekwencjach grożących w razie nie dokonania tych czynności nie wykonał wezwania Sądu i nie nadesłał żądanych odpisów skargi. Nienależyte wykonanie zarządzenia Sądu, wywołuje takie same skutki jak nieuzupełnienie braków formalnych skargi. Odnosząc się zaś do kwestii doręczenia H. S. zarządzeń z dnia 11 i 12 lutego 2015 r. Sąd uznał, że były one prawidłowe. Sąd wyjaśnił, że pomimo wezwania Sądu skarżący nie udzielił informacji pozwalających na ustalenie, czy M. G. prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe, a zatem czy doręczenie mu ww. zarządzeń stanowiło doręczenie dokonane dorosłemu domownikowi w rozumieniu art. 72 p.p.s.a. Nadto skarżący milczeniem zbył pytania Sądu w zakresie okoliczności, w jakich powziął wiedzę o zarządzeniu z dnia 11 lutego 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Zarówno bowiem zarządzenie w przedmiocie wpisu od skargi jak i zarządzenie w przedmiocie nadesłania odpisów skargi zostały wysłane jedną przesyłką pocztową, doręczoną M. G. Skoro zatem jak twierdzi skarżący, M. G. nie przekazał mu tej przesyłki, Sąd wezwał do podania w jakich okolicznościach powziął wiedzę o zarządzeniu z dnia 11 lutego 2015 r., gdyż w terminie przewidzianym do uiszczenia wpisu zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznania prawa pomocy, a w treści wniosku podał wprost, że jest on odpowiedzią na ww. zarządzenie. Okoliczności tych nie wyjaśnił ani skarżący, ani jego ustanowiony w ramach prawa pomocy zawodowy pełnomocnik, wobec czego Sąd w myśl rygoru wystosowanego wezwania rozpoznał sprawę w oparciu o dotychczas posiadane dokumenty i przyjął, że zarządzenia w przedmiocie uzupełnienia braków skargi skutecznie doręczono skarżącemu. Mając powyższe na uwadze oraz fakt, że przesłane w zakreślonym terminie przez H. S. pismo, zawiera odmienną treść niż wniesiona skarga z dnia 9 stycznia 2015 r. i nie jest odpisem ani kopią (fotokopią), Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zaskarżając postanowienie w całości, zarzucając: 1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") i odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi w sytuacji niewłaściwego zastosowania art. 43 k.p.a. polegającego na przyjęciu, iż dokonane w dniu 18 lutego 2015 r. doręczenie dorosłemu domownikowi skarżącego korespondencji spełnia kryterium z art. 43 k.p.a. i pozwala przyjąć domniemanie prawidłowego otrzymania korespondencji przez samego skarżącego, podczas gdy w rzeczywistości doręczenie korespondencji dorosłemu domownikowi skarżącego, bez adnotacji na odwrocie poświadczenia odbioru pisma lub pouczenia o skutkach pokwitowania odbioru, że dorosły domownik, który odbiera korespondencję kierowaną do adresata, zobowiązuje się do oddania jej adresatowi, nie pozwala na przyjęcie domniemania prawidłowego otrzymania korespondencji przez samego jej adresata, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi, niemożliwe było wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a pismo kierowane do H. S. jak wynika z jego oświadczenia nie zostało mu przez lokatora przekazane, - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania celem nadania biegu skardze oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika z urzędu według norm przepisanych, które nie zostały uiszczone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Stosownie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie zarządzeniami z dnia 11 i 12 lutego 2015 r. wezwano H. S. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz do nadesłania trzech egzemplarzy odpisów skargi, poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Jednocześnie poinformowano, że odpisem pisma mogą być też uwierzytelnione fotokopie lub uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Powyższe wezwania zawierały pouczenie, że ww. braki należy uzupełnić w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzeń, pod rygorem odrzucenia skargi. W wyznaczonym terminie, tj. w dniu 25 lutego 2015 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) H. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości. Jednocześnie wskazał, że uzupełnia braki formalne skargi i przedkłada jej 4 odpisy. Tymczasem, skarżący nadesłał 3 kserokopie pisma z dnia 3 listopada 2014 r. - a więc opatrzone datą wcześniejszą niż skarga z dnia 9 stycznia 2015 r., zatytułowane "skarga", z odręczną adnotacją: "pierwszy/drugi/trzeci egzemplarz skargi na Wojewodę P. za lekceważenie wyroku sądu administracyjnego", o treści odmiennej od tekstu wniesionej skargi z dnia 9 stycznia 2015 r. Podkreślenia wymaga, że w treści pisma wskazał, że stanowi ono odpowiedź na zarządzenie z dnia 11 lutego 2015 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu przesłano w jednej przesyłce sądowej (kopercie) wraz z wezwaniem do nadesłania odpisów skargi. Wobec tego, stwierdzić należy, że skarżący nie nadesłał żądanych odpisów skargi, co oznacza, że nie uzupełnił braków formalnych skargi. Odnosząc się zaś do kwestii prawidłowości doręczenia wezwania, stwierdzić należy, że Sąd I instancji zrealizował zalecenia NSA zawarte w postanowieniu z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 1504/15. Sąd wystosował do ustanowionego dla skarżącego w ramach prawa pomocy pełnomocnika wezwanie o wyjaśnienie, od kiedy i na jakiej podstawie osoba, która odebrała wezwanie – M. G. zamieszkuje w lokalu ze skarżącym, czy jest dla H. S. osobą obcą, czy też jest członkiem jego rodziny, czy tworzy wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe oraz do wyjaśnienia w jakich okolicznościach H. S. powziął wiedzę o zarządzeniu z dnia 11 lutego 2015 r. wzywającym go do uiszczenia wpisu od skargi. Wskazano, że w terminie przewidzianym do uiszczenia wpisu skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, a w treści wniosku wskazał, że stanowi on odpowiedź na zarządzenia z dnia 11 lutego 2015 r. Zarządzenie w przedmiocie uiszczenia wpisu zawarte było natomiast w jednej przesyłce sądowej (kopercie) wraz z wezwaniem do nadesłania odpisów skargi, którą doręczono M. G., a jak twierdzi H. S. nie otrzymał on od ww. żadnych wezwań. W odpowiedzi na wezwanie H. S. podał, że M. G. jest osobą obcą w stosunku do niego, która została "narzucona przez służby specjalne" i mieszka z nim od około dwóch i pół roku. Na pozostałe pytania skarżący nie udzielił odpowiedzi. W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób jest zatem uznać, że skarżący nie otrzymał wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. W treści pisma, nadanego w placówce pocztowej w terminie do wykonania wezwania, tj. w dniu 25 lutego 2015 r., wskazał, że stanowi ono odpowiedź na zarządzenie z dnia 11 lutego 2015 r. W zakreślonym terminie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy i nadesłał 3 egzemplarze pisma z dnia 3 listopada 2014 r., zatytułowane "skarga", jednakże o treści odmiennej od tekstu wniesionej skargi z dnia 9 stycznia 2015 r. W konsekwencji stwierdzić należy, że wobec nieuzupełnienia braku formalnego skargi w postaci nadesłania jej odpisów, pomimo prawidłowo skierowanego do skarżącego wezwania do uzupełnienia ww. braku, zasadnie Sąd I instancji odrzucił wniesioną przez skarżącego skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Jednocześnie wyjaśnić należy, że w sprawie nie orzeczono o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w ramach prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie to jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.