II OZ 268/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. Sp. z o.o. z siedzibą w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2516/14 o oddaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek L. Sp. z o.o. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej przez tę Spółkę decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Spółka podniosła, iż decyzja ta może skutkować zaprzestaniem działalności, a nawet nakazem rozbiórki funkcjonującego od 12 lat pawilonu, powodując sięgające wielu milionów złotych straty finansowe dla skarżącej. Strona skarżąca podkreśliła, że zaprzestanie działalności pawilonu i ewentualna rozbiórka obiektu spowodują znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki, jak również spowodują wystąpienie przez Spółkę z roszczeniem wobec Skarbu Państwa o zadośćuczynienie poniesionej szkodzie, spowodują też utratę pracy i pogorszenie warunków życiowych rodzin pracowników pawilonu oraz problemy finansowe lokalnych przedsiębiorców kooperujących z pawilonem. Sąd uznał, że wniosek nie mógł być uwzględniony, bowiem zaskarżona decyzja nie powoduje bezpośrednio skutków, o których mowa w przepisie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: P.p.s.a.). Decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie nakłada na stronę skarżącą żadnych obowiązków, które podlegałyby dobrowolnemu bądź przymusowemu wykonaniu. Wprawdzie stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę wiąże się z możliwością wszczęcia postępowania naprawczego, które w konsekwencji może prowadzić nawet do wydania nakazu rozbiórki, jednakże skutek ten nie wynika wprost z decyzji o stwierdzeniu nieważności, a mógłby powstać dopiero w konsekwencji odrębnego postępowania administracyjnego. Z tego względu nie można przyjąć, aby brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji narażał stronę skarżącą na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na powyższe postanowienie L. Sp. z o.o. wskazała, że co prawda opisane we wniosku o wstrzymanie wykonania skutki nie wynikają bezpośrednio z zaskarżonej decyzji, niemniej jednak bezpośrednim skutkiem tej decyzji jest wyeliminowanie z obrotu prawnego, ze skutkiem wstecznym, ostatecznego pozwolenia na budowę pawilonu, a co za tym idzie wszczęcie postępowania naprawczego przez organy nadzoru budowlanego prowadzącego do rozbiórki obiektu. Z tego względu Sąd dokonał niewłaściwej wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. w kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stwierdzić należy, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej oceny zawartych w powołanym przepisie przesłanek wstrzymania wykonania w odniesieniu do skutków wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczności niniejszej sprawy, zwłaszcza charakter zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wymagają podkreślenia, że decyzja o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę rodzi niekiedy daleko idące skutki prawne dla strony. Stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę wiąże się bowiem zasadniczo z koniecznością wszczęcia postępowania naprawczego, które w konsekwencji może prowadzić nawet do rozbiórki całości lub części obiektu budowlanego wybudowanego w oparciu o pozwolenie na budowę, do którego odnosi się decyzja kontrolowana. W przypadku wstrzymania wykonania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego, nie chodzi więc o ocenę, czy zasadna jest rozbiórka obiektu budowlanego, ale czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane stwierdzeniem nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja o pozwoleniu na budowę jest prawidłowa. W takiej też sytuacji może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed stwierdzeniem nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, co w okolicznościach konkretnej sprawy wiązać się może z niebezpieczeństwem wyrządzenia stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a więc uzasadniać konieczność udzielenia stronie ochrony tymczasowej na etapie postępowania sądowego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Nieuwzględnienie przez Sąd I instancji powyższych okoliczności czyni wadliwą dokonaną przezeń ocenę okoliczności przytoczonych przez Spółkę we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Powyższe prowadzi do wniosku, iż wyrządzenie szkody lub trudnych do odwrócenia skutków może dotknąć skarżącą Spółkę, a zatem złożony przez nią wniosek zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.