I SA/Wa 31/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz I. G. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania I. G. z dnia 3 lutego 2012 r. oraz B. P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 4 września 2007 r. I. G. zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. L. nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowościach; K., S., J., P., N. i P. o łącznej powierzchni ponad [...] ha. Do wniosku dołączyła wykaz spadkobierców oraz uwierzytelnione kserokopie stron Lwh [...] gm. kat. [...] i Lwh [...] gm. kat. [...] oraz kserokopia pisma Centralnego Państwowego Historycznego Archiwum [...]. Następnie pismem z dnia 10 września 2007 r. ww. I. G. zwróciła się o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez K. L. w miejscowościach P. i N. w obwodzie [...] w tym dworki, folwarki, pola uprawne, lasy, całe wsie i miasteczka na przykład C. Taki sam wniosek złożyła również J. K. Następnie w dniu 23 marca 2008 r. do ww. wniosków dołączył się również H. L. Wnioskodawcy uzupełnili akta sprawy o oświadczenia o stanie realizacji prawa do rekompensaty i okazali dowody osobiste potwierdzające obywatelstwo polskie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty wskazując, że K. L. nie zamieszkiwała na terenach nie wchodzących obecnie w skład państwa polskiego i z tego powodu nie spełnia ustawowego warunku do potwierdzenia prawa do rekompensaty. Od decyzji powyższej odwołanie złożyli J. K., I. G. i H. L. W dniu 19 listopada 2008 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo E. P. z wnioskiem o objęcie go oraz pozostałych spadkobierców postępowaniem toczącym się w sprawie o rekompensatę za mienie pozostawione przez K. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 31 grudnia 2008 r. wnioski o ww. rekompensatę złożyli również: S. K., W. K. i L. L. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, że organ pierwszej instancji powinien zebrać dowody na okoliczność miejsca zamieszkania K. L. w dniu 1 września 1939 r. Wskazał ponadto na konieczność usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty w szczególności poprzez przedłożenie oryginałów złożonych dotychczas kserokopii dokumentów lub uwierzytelnionych ich kopii. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosków I. G., J. K., H. L., L. S., W. K., S. K., E. P., B. P. i E. C. działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. K. odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Wojewoda [...] wskazał, że podczas ponownego rozpatrywania sprawy wezwał wnioskodawców do uzupełnienia wniosku o dowody potwierdzającej miejsce zamieszkania właścicielki pozostawionego mienia i obywatelstwo na dzień 1 września 1939 r. oraz przedłożenia oryginałów dokumentów potwierdzających prawo własności pozostawionych nieruchomości i dowodów ich pozostawienia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawcy przedłożyli oryginały dokumentów, z których zostały wykonane nadesłane wcześniej kserokopie. Dołączyli ponadto, kserokopie korespondencji, nekrolog, protokoły ze zjazdów rodzinnych i inne dokumenty mające potwierdzić obywatelstwo K. L. Organ wskazał przy tym, że żaden z tych dokumentów nie potwierdził miejsca zamieszkania i obywatelstwa K. L. w dniu 1 września 1939 r. Dokumenty te nie określiły także, zdaniem organu, powierzchni gruntów nieruchomości pozostawionych poza granicami Polski. Jednocześnie organ wskazał, że Archiwum Państwowe w P. pismem z dnia 22 listopada 2010 r. poinformowało o odnalezieniu jednego dokumentu, który świadczy o zamieszkiwaniu K. L. w P. w 1939 r. Wojewoda [...] wskazał ponadto, że w dniu 21 stycznia 2011 r. I. G. okazało dokumenty potwierdzone przez Archiwum Państwowe w P., w tym dokument stwierdzający, że K. L. była właścicielką dóbr w B. i mapy z 1939 r. J., P. i C. z [...]. Jednocześnie wskazał, że dokument ten to ugoda w sprawie spłaty pożyczki z której wynika, że K. L. była właścicielką między innymi dóbr objętych wnioskiem o rekompensatę tj. K. objętych whl [...], C. obj. whl [...], P. obj. [...], D. obj. whl [...], S. obj. whl [...], P. obj. whl [...], J. obj. whl [...]. Dokument ten jednak nie zawiera, zdaniem organu, danych odnośnie powierzchni i opisów nieruchomości. Kopie map załączone do pisma strony nie zawierają informacji jaki był obszar objętych mapami gruntów i do kogo należało prawo ich własności. Reasumując Wojewoda [...] stwierdził, że K. L. jako osoba zamieszkała w dniu 1 września 1939 r. na obecnym terytorium Polski nie była repatriantką i nie podlegała przepisom ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z dnia 3 lutego 2012 r. I. G. oraz pismem z dnia 26 stycznia 2012 r. B. P. wniosły do Ministra Skarbu Państwa odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Po rozpatrzeniu powyższych odwołań Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na przepis art. 6 ust. 1, art. 2, art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty i wskazał, że w sprawie niniejszej nie zostały udowodnione podstawowe kwestie warunkujące potwierdzenie prawa do rekompensaty. Powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy zauważył, że kwestią bezsporną jest własność przysługująca K. L. względem nieruchomości położonych w miejscowościach K., C., P., D., S., P., J. Wskazał przy tym, że z całą pewnością prawo to przysługiwało K. L. w 1909 r. Na podstawie przedłożonych do akt sprawy dokumentów nie można natomiast jednoznacznie stwierdzić, że K. L. była właścicielem tych nieruchomości w dacie 1 września 1939 r. Ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika również powierzchnia nieruchomości, o których mowa w kartach stanu majątkowego. Informacji tych nie uzyskano również od właściwych instytucji archiwalnych, do których zwracała się zarówno strona postępowania jak i organ prowadzący postępowanie. Jak wynika bowiem z treści pisma Archiwum Państwowego w P. z dnia 22 listopada 2010 r. w wyniku przeprowadzonej kwerendy dokumentów archiwalnych z lat 1919-1944 nie odnaleziono wpisów na nazwisko K. L. Organ podkreślił przy tym, że kwestią bezsporną jest prawo własności przysługujące K. L. względem nieruchomości położonych w miejscowościach: K., C., P., D., S., P., J. Podkreślił przy tym jednak, że prawo do rekompensaty nie przysługuje wszystkim właścicielom, którzy pozostawili swoje mienie poza obecnymi granicami państwa polskiego. Prawo to przysługuje bowiem jedynie tym osobom, które łącznie spełniły przesłanki zawarte w przepisie art. 1 i art. 2 ustawy. Organ odwoławczy wskazał poza tym, że nie można jednoznacznie stwierdzić, iż uchwała sądu grodzkiego w P. z dnia [...] kwietnia 1939 r. sygn. [...] nie jest podstawą do stwierdzenia, iż miejscem zamieszkania K. L. w dniu 1 września 1939 r. był P., a nie byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie bowiem z ogólną zasadą wyznaczania sądu właściwego do rozpoznania sprawy actor sequiur forum rei, dla rozstrzygnięcia sporu właściwy jest sąd miejsca zamieszkania bądź pobytu pozwanego. Minister wskazał, że strony postępowania nie przedłożyły również żadnych dokumentów potwierdzających fakt repatriacji K. L. na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie wyjaśnił, że wyjaśnienia strony mogą mieć jedynie charakter uzupełniający a nie rozstrzygający w sprawie. Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu I. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi naruszenie m.in.: - art. 140 kpa w zw. z art. 7, 75 i 77 kpa poprzez nie rozpoznanie wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji; - art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 kpa oraz art. 136 kpa w zw. z art. 77 § 1 i 78 § 1 kpa polegające na nie uchyleniu zaskarżonej decyzji a co najmniej nie przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego, pomimo że w sprawie tej Wojewoda nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla rozstrzygnięcia, na które skarżąca wskazywała w odwołaniu; - art. 138 § 1 pkt pkt 2 i § 2 kpa w zw. z art. 140 kpa w zw. z art. 107 § 1 kpa w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nie wskazanie w decyzji przepisu art. 3 ust. 2 tej ustawy jako podstawy prawnej jej wydania; - art. 140 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 75 § 1 kpa poprzez nie zwrócenie się do USC w S., który sporządzał aktu zgonu K. L. o udzielenie informacji czy Urząd ten jest w posiadaniu dowodu tożsamości K. L., zwracanego organom w chwili zgłaszania zgonu osoby zmarłej, co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia kwestii jej obywatelstwa oraz miejsca zamieszkania w dniu 1 września 1939 r.; - art. 140 kpa i art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 kpa w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zakresie w jakim dowód z oświadczenia wnioskodawcy na okoliczność miejsca zamieszkania K. L. został uznany za niewiarygodny - art. 140 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 76 § 1 kpa polegającym na całkowicie nieuprawnionym stwierdzeniu na str. 11 decyzji, że strony nie wykazały faktu repatriacji K. L. na obecne terytorium RP, podczas gdy na str. 2 decyzji Minister wyraźnie wskazał, przytaczając treść postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po K. L. z dnia [...] października 2002 r., że ostatnio przed śmiercią zamieszkiwała w S. i tamże w dniu [...] stycznia 1940 r. zmarła, a więc przeniosła się przed śmiercią na obecne terytorium RP Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 listopada 2012 r. w sprawie sygn. akt. 1131/12 oddalił skargę I. G. Sąd podniósł, że zasadniczą kwestią w przedmiotowej sprawie było, zdaniem organów, ustalenie, że określone w art. 1-3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie przysługuje spadkobiercom K. L. z uwagi na niespełnienie przesłanki zamieszkiwania przez nią na byłym terytorium państwa polskiego w dniu 1 września 1939 r. oraz brakiem potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego a także okoliczności w jakich opuściła byle terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r. SK 11/12, w którym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność przepisu art. 2 pkt 1 ustawy w zakresie, w jakim przyznaje on prawo do rekompensaty właścicielom nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, którzy 1 września 1939 r. zamieszkiwali na byłym terytorium RP i nie przyznaje takiego prawa każdemu właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP na skutek okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej stanowisko to nie ma jednak znaczenia, ponieważ nie zostały spełnione również pozostałe przesłanki wynikające z tego przepisu w tym wykazanie posiadania przez K. L. obywatelstwa polskiego oraz opuszczenia byłego terytorium RP z przyczyn o których mowa w art. 1 omawianej ustawy tj. w wyniku wypędzenia lub na podstawie wymienionych w tym przepisie układów. Sąd potwierdził słuszność stanowiska organów orzekających w sprawie, iż wnioskodawcy nie udokumentowali w sposób nie budzący wątpliwości spełnienia przez K. L. powyższych przesłanek. Przedłożone przez strony w postępowaniu przed organami administracji na tę okoliczność dokumenty w tym m in. protokoły ze zjazdów rodzinnych czy listy, nie są dokumentami potwierdzającymi posiadanie obywatelstwa polskiego przez ich poprzedniczkę prawną. W aktach sprawy brak jest również dokumentów potwierdzających repatriację K. L. Okoliczność, że zamieszkiwała i zmarła w Polsce nie stanowi bowiem o tym, że zmuszona była opuścić byłe terytorium RP oraz, że opuszczenie to było bezpośrednio związane z wybuchem wojny. Nie każde bowiem przesiedlenia były przymusowe. Ponadto Sąd powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 338/11, w uzasadnieniu którego wskazano, że przymus opuszczenia byłego terytorium państwa polskiego musi pozostawać w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z wojną rozpoczętą w 1939 r. Konkretna przyczyna, skutkująca przymusowym opuszczeniem byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez właściciela nieruchomości, powinna powstać jako następstwo działań wojennych i różnych zdarzeń im towarzyszących, jak np. deportacje ludności polskiej, aresztowania, zsyłka na Syberię czy pobór do wojska. Z akt niniejszej sprawy nie wynikają natomiast okoliczności, w jakich K. L. przybyła i pozostała na terytorium Polski. W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania poprzez niezwrócenie się do Urzędu Stanu Cywilnego w S. w kwestii wyjaśnienia obywatelstwa K. L. oraz miejsca jej zamieszkania w dniu 1 września 1939 r. Jak wprost bowiem wynika z przepisu art. 6 ust. 1 przedłożenie powyższych dowodów, w tym potwierdzających m.in. obywatelstwo leży po stronie wnioskodawcy. Sąd zauważył, że w sprawie niniejszej pomimo braku dołączenia przez stronę tych dowodów, organ sam wystąpił do Archiwum Państwowego w P. (vide pismo z dnia 28.09.2010 r., nr [...]) i Prezydenta Miasta P. w celu uzyskania dokumentów, które potwierdziłyby fakt posiadania obywatelstwa polskiego przez K. L. Organy powyższe nie miały jednak takich dokumentów. Słusznie zatem, zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że z uwagi na brak łącznego spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., nie można stwierdzić, że spadkobiercom K. L. przysługuje prawo do żądanej przez nich rekompensaty. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła I. G. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 7 listopada 2014 r. w sprawie sygn. akt OSK 703/13 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę iż Sąd pierwszej instancji oddalając skargę spadkobierców K. L. podzielił stanowisko organów orzekających w sprawie o odmowie udzielenia prawa do rekompensaty, przyjmując, że nie zostały spełnione dwie przesłanki niezbędne do przyznania tej rekompensaty (opuszczenia byłego terytorium RP w związku z wybuchem wojny i obywatelstwa polskiego). Sąd uznał także, że nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, w kontekście oceny przesłanki zamieszkiwania, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r., sygn. SK 11/12. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że art. 2 pkt l ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania 1 września 1939 r. na byłym terytorium RP jest niezgodny z arf. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Jednocześnie Trybunał orzekł, że wymieniony przepis we wskazanym zakresie utraci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, wyrok ten wszedł w życie w dniu jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, tj 30 października 2012 r ( Dz.U. z 2012 r., poz. 1195). Zatem w dacie orzekania przez Sąd pierwszej instancji w dniu 16 listopada 2012 r. powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został już ogłoszony. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zasadniczym skutkiem prawnym ogłoszenia tego wyroku było obalenie domniemania zgodności normy o powyższej treści z Konstytucją, a norma prawna, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał była podstawą prawną podjętych w sprawie decyzji, a także podstawą prawną wydania zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd pierwszej instancji nie poczynił żadnych rozważań dotyczących uznanej za niekonstytucyjną normy prawnej, poprzestając na stwierdzeniu, że wobec niespełnienia innych przesłanek (obywatelstwa polskiego i opuszczenia byłego terytorium RP z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy z 2005 r.) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r. nie ma w sprawie znaczenia. Odnosząc się zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących oceny spełnienia przez K. L. przesłanki obywatelstwa polskiego Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sprawa nie została w sposób dostateczny i wnikliwy wyjaśniona. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest dokonania oceny spełnienia przez wnioskodawców przesłanki obywatelstwa polskiego. Sąd pierwszej instancji poprzestał bowiem na stwierdzeniu, że wnioskodawcy nie udokumentowali posiadania obywatelstwa polskiego nie rozważył czy organy - prowadzące postępowanie podjęły wszelkie niezbędne działania, aby dokonać wyjaśnienia tej kwestii. Jak wynika z akt sprawy organ pierwszej instancji pismem z dnia 5 listopada 2009 r. wezwał stronę wnioskującą do złożenia dokumentów potwierdzających miejsce zamieszkania i posiadanie obywatelstwa. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca złożyła wyjaśnienia (k. 132 akt adm.) i dokumentację rodzinną. Następnie pismem z dnia 28 września 2010 r. Wojewoda wystąpił do Prezydenta miasta P., do Archiwum Państwowego w P. i Archiwum Akt Dawnych w W. o pomoc w ustaleniu miejsca zamieszkania i obywatelstwa K. L. Działania te nie przyniosły efektu. W tej sytuacji organ mógł jeszcze zwrócić się do MSWiA o udzielenie informacji odnośnie obywatelstwa K. L., a nadto pouczyć stronę, która działała bez adwokata, jaki konkretnie dokument (np. decyzję o potwierdzeniu obywatelstwa) powinna złożyć, aby potwierdzić obywatelstwo polskie K. L. Ponadto dla wyjaśnienia tej kwestii można było zwróć się do Urzędu Stanu Cywilnego w S., który sporządzał akt zgonu K. L. o udzielenie informacji czy Urząd ten jest w posiadaniu dowodu tożsamości K. L., zwracanego przecież organom administracji w chwili zgłaszania zgonu osoby zmarłej. Wedle pierwszego po wojnie dekretu o aktach stanu cywilnego z 1945 r. w akcie zejścia w rubryce II - Dane dotyczące osoby zmarłej - w pkt 8 zamieszczano informację o i przynależności państwowej, jeżeli nie jest to przynależność polska (Dz. U. 54 poz.304). Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę, że K. L. pochowana została w R. a zatem niewykluczone, że właśnie w tym mieście sporządzony został "akt zejścia" i stosowna adnotacja znajduje się w metrykach parafialnych. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że pomimo braku dostatecznego wyjaśnienia sprawy przez organ co do przesłanki posiadania obywatelstwa polskiego przez K. L., jej spadkobiercy powinni także podjąć wysiłki zmierzające do ustalenia tej okoliczności, bo to głównie na osobie wnioskującej o przyznanie rekompensaty ciąży obowiązek wykazania przesłanki obywatelstwa. Na organie natomiast spoczywa obowiązek pouczenia strony, a także podjęcia niezbędnych działań w ramach posiadanych kompetencji celem wyjaśnienia sprawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia w niniejszej sprawie, że zgodnie z przepisem art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Pamiętać należy przy tym, iż ocena prawna, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez NSA istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. W konsekwencji należy uznać, iż związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Mając na względzie powyższe zauważyć trzeba, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany był oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd rozpoznając sprawę ponownie, uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną od wyroku sądu wojewódzkiego, ocenia legalność wyroku sądu pierwszej instancji i przez to również zaskarżonej decyzji, biorąc pod uwagę stan prawny, jaki obowiązywał w dacie ich wydawania, jednakże biorąc pod uwagę sytuację, jaka zachodziła w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę omówiony wyrok Trybunału Konstytucyjnego i skutki, jakie ten wyrok wywołał poprzez fakt uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu art. 2 pkt 1 ustawy zabużańskiej ( w wersji obowiązującej sprzed ostatniej nowelizacji). Należy mieć na względzie, że po wydaniu zaskarżonych decyzji i zaskarżonego wyroku, w dniu 27 lutego 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy o realizacji "prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2014 r. poz. 195), która znowelizowała art. 2 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy w ten sposób, iż obecnie do wymogów podmiotowych, które musi spełniać były właściciel mienia pozostawionego należy by: był on w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580 ze zm.) lub b) art. 24 k.p.c. z 1932 r. lub c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 23 maja 1934 r. (...) o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489 ze zm.) oraz opuść byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić. W tej sytuacji rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji winien rozważyć przesłanki zamieszkiwania w kontekście znowelizowanej ustawy i skutki z tym związane. Odnosząc się do przesłanki obywatelstwa przypomnieć należy, że zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty koniecznym warunkiem potwierdzenia tego prawa jest posiadanie przez osobę występującą z wnioskiem obywatelstwa polskiego właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym stosownie do treści art. 3 ust. 2 tej ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionej poza granicami Państwa Polskiego, ubiegający się o rekompensatę spadkobiercy również muszą spełniać ten warunek. Przepis ten jest jednoznaczny w swojej treści i nie wymaga interpretacji. Artykuł 6 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy nakazuje dołączyć do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego. Dowodami mogą być w odniesieniu do przesłanki obywatelstwa polskiego wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego ( art.6 ust. 4 pkt 4 ustawy). Jak wynika z treści art. 6 ustawa pierwszeństwo daje dokumentom urzędowym, jednakże nie jest wykluczone w postępowaniu dotyczącym realizacji prawa do rekompensaty przeprowadzenie dowodów innych, aniżeli wymienione w tych przepisach, a przewidzianych w k p a. Przy czym należy podkreślić, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia przesłanek umożliwiających uwzględnienie wniosku. Wyjaśnieniu stanu faktycznego ma służyć, wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dopiero po wyczerpaniu wszystkich możliwości dowodowych można mówić o zebraniu materiału dowodowego i ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego organ prowadzący postępowanie winien zwrócić się do Urzędu Stanu Cywilnego w S., który sporządzał akt zgonu K. L. o udzielenie informacji czy Urząd ten jest w posiadaniu dowodu tożsamości K. L., zwracanego organom administracji w chwili zgłaszania zgonu osoby zmarłej oraz do parafii w R. o udzielenie informacji czy w metrykach parafialnych znajduje się adnotacja odnośnie "aktu zejścia" K. L. Jednocześnie organ winien pouczyć stronę, która działa bez adwokata, jaki konkretnie dokument (np. decyzję o potwierdzeniu obywatelstwa) powinna złożyć, aby potwierdzić obywatelstwo polskie K. L., gdyż to przede wszystkim spadkobiercy powinni podjąć wysiłki zmierzające do ustalenia tej okoliczności. Obowiązek wykazania przesłanki obywatelstwa ciąży na osobie wnioskującej o przyznanie rekompensaty. Na organie natomiast spoczywa obowiązek odpowiedniego pouczenia strony, a także podjęcia niezbędnych działań w ramach posiadanych kompetencji celem wyjaśnienia sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obowiązane będą wydać decyzje z uwzględnieniem treści niniejszego wyroku. Mając powyższe na uwadze na podstawie, art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c, art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.