II OZ 880/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 163/15 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi D.B. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 163/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił D.B. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie ze skargi ww. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż w dniu 6 października zapadł w niniejszej sprawie wyrok oddalający skargę. Następnie w dniu 9 lutego 2016 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku twierdząc, że w okresie doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 6 października 2015 r. przebywała poza miejscem zamieszkania, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi został poinformowany pismem z dnia 19 marca 2015 r. Skarżąca oczekiwała, że tym samym Sąd powstrzyma się w czasie jej nieobecności od podejmowania wszelkich czynności związanych z zawisłą przed nim sprawą, w której skarżąca była stroną postępowania. O fakcie wydania wyroku w sprawie skarżąca powzięła informację w dniu 3 lutego 2016 r. W ocenie skarżącej zachowała ona w sprawie należytą staranność i nie ponosi winy w niedotrzymaniu terminu, ponieważ powiadomiła Sąd o planowanej nieobecności. Postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wskazując, że przytoczone przez nią przyczyny uchybienia, dotyczące prawidłowości zawiadomienia o terminie rozprawy, nie miały żadnego wpływu na okoliczność niedotrzymania przez nią terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na skutek wniesionego przez skarżącą zażalenia powyższe postanowienie zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny uchylone orzeczeniem z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt II OZ 481/16. W ocenie Sądu drugiej instancji stanowisko Wojewódzkiego Sądu jest błędne, a wniosek wymaga ponownego merytorycznego rozpoznania. Po raz kolejny rozpoznając wniosek, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", zaskarżonym postanowieniem Sąd odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżąca nie zachowała należytej staranności w zakresie prowadzenia własnych spraw. Na poparcie powyższej tezy przytoczył fakt, że rozprawa została wyznaczona na dzień 6 października 2015 r., a zawiadomienie o terminie rozprawy było dwukrotnie awizowane w dniach 7 i 15 września 2015 r. Termin do odbioru pisma upływał z dniem 21 września 2015 r. co wskazuje, iż skarżąca była w stanie odebrać pismo po powrocie do miejsca zamieszkania. Tym samym strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca domagając się jego uchylenia i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania. Zakwestionowanemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 67 § 1 w zw. z art. 73 § 1-4 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez bezpodstawne uznanie doręczenia za dokonane w sytuacji wyznaczenia w dniu 31 sierpnia 2015 r. rozprawy i doręczenia zawiadomienia o rozprawie dnia 6 października 2015 r. w czasie nieobecności strony w miejscu zamieszkania od 17 sierpnia 2015 r. do 20 września 2015 r., o czym Sąd pierwszej instancji został poinformowany w piśmie z 19 czerwca 2015 r., co przemawia za przyjęciem braku zawiadomienia w złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z uchybieniem terminu, gdyż wynikało ono z nieposiadania wiedzy o wyznaczeniu rozprawy, a nie niestaranności działania lub niedbalstwa; - art. 73 § 1-4 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez uznanie doręczenia zawiadomienia o rozprawie z dnia 6 października 2015 r. za dokonane w dniu 21 września 2015 r., kiedy faktyczne doręczenie zastępcze było wadliwe z powodu niepozostawienia przez doręczyciela zawiadomienia o awizowaniu przesyłki z dnia 15 września 2015 r. Nie nastąpiło więc doręczenie awizowanej przesyłki poleconej, co jest warunkiem koniecznym do stwierdzenia prawidłowości doręczenia. Brak zawiadomienia spowodował nieodebranie tejże, na co skarżąca nie miała wpływu; - art. 190 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w tym samym składzie, w jakim wydał postanowienie z dnia 2 marca 2016 r., i niezastosowanie się do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II OZ 481/16 co do dalszego biegu postępowania, wobec braku jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy doręczenie zastępcze o rozprawie w dniu 6 października 2015 r. było skuteczne, chociażby poprzez zwrócenie się do skarżącej o informację co do sposobu rozpoznania reklamacji lub do operatora pocztowego o podanie okoliczności dotyczących powtórnego awizowania przesyłki poleconej w dniu15 września 2015 r.; Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podnieść należy, że w sprawie nie mamy do czynienia z nieważnością postępowania, w tym z powodu o którym mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przyczyny nieważności skarżąca upatruje w tym, że zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 2 marca 2016 r. zostało wydane przez ten sam skład. Wprawdzie przepis art. 185 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozpoznaje ją w innym składzie, jednakże norma ta nie ma zastosowania w razie uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, wskutek zażalenia, zaskarżonego postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Takie stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt I GPS 1/10 wskazując, że "w razie uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego lub zarządzenia przewodniczącego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania nie ma zastosowania art. 185 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 198 P.p.s.a." (opubl. ONSAiWSA 2011/1/1). Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także by w rozpoznawaniu wniosku skarżącej brał udział sędzia wyłączny z mocy ustawy na podstawie wskazywanej w zażaleniu normie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Niestwierdzając zatem żadnej z przesłanek nieważności postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpoznania zażalenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesione zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zasadniczą kwestią wymagającą wyjaśnienia w tej sprawie był problem prawidłowości doręczenia skarżącej zawiadomienia o terminie rozprawy. Do oceny powyższego Sąd pierwszej instancji był zobowiązany wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w postanowieniu z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt II OZ 481/16. W orzeczeniu tym Sąd ten wyjaśnił, iż "niezawiadomienie skarżącej o terminie rozprawy stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Stąd też dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu kluczowe jest dokonanie ustaleń w zakresie prawidłowości doręczenia skarżącej zawiadomienia o rozprawie" (patrz: str. 3 uzasadnienia postanowienia). Wskazał także, że "Sąd I instancji ponownie rozpatrując sprawę zbada czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony prawidłowo, w kontekście oceny należytego powiadomienia skarżącej o terminie rozprawy zawierającego pouczenie o sposobie i terminie zaskarżenia wyroku, przy uwzględnieniu informacji skarżącej o niedoręczaniu jej korespondencji w okresie od dnia 17 sierpnia do dnia 20 września 2015 r." (str. 4 uzasadnienia). Przepis art. 190 zd. pierwsze p.p.s.a. stanowi, iż "sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". Norma ta ma odpowiednie zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia na mocy art. 197 § 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego tę sprawę Sąd pierwszej instancji nie wykonał wskazań zawartych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2016 r. W sprawie niesporne jest, że doręczenie skarżącej zawiadomienia o terminie rozprawy nastąpiło w trybie art. 73 p.p.s.a. Żeby móc powiedzieć, że doręczenie w tym trybie jest skuteczne konieczne jest m.in. dwukrotne, stosownie do art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a., pozostawienie zawiadomienie o złożeniu pisma wraz informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminach wskazanych w tych przepisach, w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy nie jest to możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres dla doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Brak powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki nie rodzi skutku doręczenia w rozumieniu art. 73 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy i wniesionego zażalenia skarżąca konsekwentnie twierdzi, iż powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma nie zostało jej doręczone, na co przedstawia dowody, mające jej zdaniem obalić domniemanie doręczenia korespondencji w trybie art. 73 p.p.s.a. Tymczasem do okoliczności tych Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając wniosek, w ogóle się nie odniósł, lapidarnie wskazując, iż przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy była "prawidłowo awizowana i zwrócona do nadawcy w dniu 23 września 2015 r.". Brak jest jakiejkolwiek analizy prawidłowości doręczenia przesyłki przez pryzmat twierdzeń skarżącej. W tej sytuacji nie można uznać, by Sąd pierwszej instancji dokonywał jakichkolwiek ustaleń co do prawidłowości doręczenia omawianej korespondencji, do czego był zobowiązany postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2016 r., a czym naruszył art. 190 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Dlatego też, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.