II OSK 528/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-11-22
Skład orzekający: Jerzy Siegień, Andrzej Wawrzyniak, Ewa Kręcichwost - Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent miasta na prawach powiatu, będący jednocześnie organem prowadzącym postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę dotyczące majątku komunalnego, może być stroną postępowania administracyjnego w tej sprawie i wnosić odwołanie od własnej decyzji?Ratio decidendi
Prezydent miasta na prawach powiatu, który prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej majątku komunalnego, nie może być jednocześnie stroną tego postępowania i wnosić odwołania od własnej decyzji. Powierzenie właściwości rzeczowej prezydentowi miasta do prowadzenia postępowania skutkuje tym, że miasto, którego jest on prezydentem, nie ma prawa strony w takim postępowaniu. Decyzja wydana w wyniku rozpoznania odwołania organu I instancji od swojej własnej decyzji jest nieważna i rażąco narusza prawo.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-biurowo-usługowego. Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzję zatwierdzającą projekt i udzielającą pozwolenia. Wojewoda Mazowiecki uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że Prezydent m.st. Warszawy powinien być wyłączony od postępowania ze względu na reprezentowanie interesów miasta jako właściciela nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Wojewody w części dotyczącej rozpoznania odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej P. (uznanego za wniesione po terminie) oraz uchylił ją w pozostałej części, uznając, że Prezydent m.st. Warszawy nie był wyłączony od postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną H. sp. z o.o. sp. j., umorzył postępowanie w stosunku do drugiego skarżącego (D. S.A.) i uchylił zaskarżony wyrok WSA, stwierdzając nieważność decyzji Wojewody.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego. Zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz H. sp. z o.o. sp. j. kwotę 1500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 3003/14 w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz H. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w W. kwotę 1500 zł (tysiąc pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt II OSK 528/16 POSTANOWIENIE Dnia 22 listopada 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych H. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w W. i D. S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 3003/14 w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: 1. umorzyć postępowanie ze skargi kasacyjnej D. S.A. z siedzibą w K.; 2. zwrócić D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa (przed przekształceniem D. S.A.) następcy prawnemu D. S.A. kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. Sp. j. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, w punkcie pierwszym – stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części dotyczącej rozpoznania odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej P. w W., w punkcie drugim – w pozostałej części uchylił zaskarżoną decyzję, zaś w punkcie trzecim – zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz H. Sp. z o.o. Sp. j. z siedzibą w W. zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy:
Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Prezydent m.st. Warszawy zatwierdził projekt budowlany i udzielił H. Sp. z o.o. Spółka jawna w W. pozwolenia na budowę budynku wysokościowego mieszkalno-biurowo-usługowego ,,G." z garażem podziemnym na działkach nr ew. [...], cz. [...] i cz. [...], w obrębie [...] przy ul. G. w W.
Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołań Biura Gospodarki Nieruchomościami – Delegatura w Dzielnicy Wola Urzędu m.st. Warszawy i Wspólnoty Mieszkaniowej P., decyzją z [...] października 2014 r., na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej "k.p.a.") oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.; dalej "prawo budowlane"), uchylił w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] września 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Organ stwierdził, że zachodzi przesłanka wyłączenia Prezydenta m. st. Warszawy od postępowania w tej sprawie, bowiem z wypisów z rejestru gruntów wynika, że właścicielem działek inwestycyjnych jest Miasto st. Warszawa. Zaistniała zatem sytuacja, w której o uprawnieniach Miasta st. Warszawy, reprezentowanego z mocy prawa przez Prezydenta m.st. Warszawy, rozstrzygał Prezydent m.st. Warszawy, będący tak organem wykonawczym Miasta, jak i pracownikiem Urzędu Miasta. Prezydent miasta na prawach powiatu nie może jednocześnie występować w imieniu gminy jako strony i jako organ rozpoznający tę sprawę. W takim przypadku prezydent miasta, jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz, oraz jako pracownik urzędu, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję złożyła H. Sp. z o.o. Spółka jawna, zarzucając naruszenie przepisów postępowania: art. 57 § 5 pkt 2 w zw. z art. 129 § 2 w zw. z art. 134 k.p.a., art. 24 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 26 § 2 i 3 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz prawa materialnego: art. 28 ust. 2 prawa budowlanego w zw. z art. 127 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i art. 28 ust. 2 prawa budowlanego w zw. z art. 28 k.p.a.
Skarżąca podkreśliła m.in., że organ nie sprawdził, czy odwołanie Wspólnoty Mieszkaniowej P. wniesiono w terminie, a ze znajdujących się w aktach zwrotnych potwierdzeń odbioru oraz daty wniesienia odwołania wynika, że odwołanie wniesiono w terminie późniejszym niż czternaście dni od daty doręczenia decyzji organu I instancji Wspólnocie. Przeoczenie to spowodowało rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu i wydanie zaskarżonej decyzji, zamiast postanowienia o uchybieniu terminowi, co nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem skarżącej, organ II instancji błędnie uznał Prezydenta m.st. Warszawy za stronę postępowania, pomimo tego, iż swoją legitymację podmiot ten opiera jedynie o potencjalne, w świetle materiału dowodowego, bezpodstawne roszczenia cywilnoprawne ze stosunku użytkowania wieczystego przeciwko skarżącemu. Organ rozpoznał zatem odwołanie podmiotu, który nie jest stroną postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał przedstawione stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd podał, że z akt sprawy wynika, iż zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej P. nie posiada siedziby oraz że Wspólnota nie upoważniła konkretnego członka zarządu do odbioru pism procesowych. Decyzja o pozwoleniu na budowę została doręczona A. K., jako członkowi zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej P. w dniu [...] września 2014 r., co oznacza, że termin do złożenia odwołania dla Wspólnoty upływał w dniu [...] października 2014 r., natomiast odwołanie zostało wniesione w dniu [...] października 2014r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa. Rozpatrzenie przez organ środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W ocenie Sądu, słuszny więc okazał się zarzut rażącego, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., naruszenia art. 129 § 2 k.p.a., wobec rozpoznania odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej P. złożonego po upływie 14 dniowego terminu, o jakim mowa w ww. przepisie.
Ponadto, w opinii Sądu I instancji, organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 w zw. z art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a., co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji w pozostałej części. Sąd wyjaśnił, że przepisy określające kompetencje organów do wydania decyzji administracyjnej muszą być rozumiane ściśle, nie ma zatem podstaw prawnych do przyjęcia w drodze wykładni, że dany organ jest wyłączony od rozpatrywania określonej kategorii spraw. Źródła takiego stanowiska należy upatrywać w wyraźnym rozróżnieniu interesu gminy (miasta na prawach powiatu) jako osoby prawnej oraz interesu gminy jako jednostki reprezentującej wspólnotę samorządową.
Powołując się na orzecznictwo, Sąd wskazał, iż prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty nie jest wyłączony – wobec braku wyraźnego wyłączenia ustawowego – od wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Wobec powyższego, jako chybione Sąd ocenił stanowisko organu odwoławczego o zaistnieniu w rozpatrywanej przesłanki wymienionej w art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji w pozostałej części.
Na uwzględnienie nie zasługiwały natomiast, w ocenie Sądu, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego.
Sąd podał, że odwołanie od decyzji organu I instancji złożyło Miasto st. Warszawa będące właścicielem nieruchomości inwestycyjnej oraz będące właścicielem działki sąsiadującej z ww. działką. Prezydent m.st. Warszawy wyłącznie reprezentował Miasto st. Warszawa stosownie do art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. – o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 549 ze zm.). Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, stroną postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, wieczyści użytkownicy lub zarządcy nieruchomości, znajdujący się w obszarze oddziaływania obiektu. Skoro przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę ustawodawca powiązał bezpośrednio z określonymi prawami przysługującymi do nieruchomości, pozostających w obszarze oddziaływania inwestycji, to nie można było, w ocenie Sądu, zgodzić się z argumentacją skargi, że ustanowienie na nieruchomości inwestycyjnej prawa użytkowania wieczystego pozbawia właściciela tej nieruchomości możliwości występowania w charakterze strony, pomimo iż z funkcji i charakteru instytucji użytkowania wieczystego wynika "scedowanie" uprawnień właścicielskich bez wyzbycia się prawa własności na użytkownika wieczystego.
Niemniej, nawet gdyby nie podzielić powyższego stanowiska, to i tak w ocenie Sądu, w świetle przedstawionych wyżej regulacji, Miastu st. Warszawa przysługiwał przymiot strony w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że Miasto st. Warszawa jest również właścicielem działki nr [...] położonej przy ul. G. [...], sąsiadującej z działką inwestycyjną. Planowana inwestycja dotyczy zaś budynku wysokościowego o 47 kondygnacjach nadziemnych i wysokości 164,82 nad poziom parteru, co w zabudowie śródmiejskiej może mieć wpływ na możliwość zagospodarowania działki nr [...]. Przy analizie ograniczeń w możliwości zagospodarowaniu nieruchomości sąsiedniej należy bowiem uwzględniać nie tylko aktualny stan nieruchomości, ale również potencjalne utrudnienia w jej zagospodarowaniu, gwarantowane przepisami szczególnymi lub techniczno-budowlanymi, np. poprzez rozbudowę, czy nadbudowę budynków istniejących.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła H. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka jawna, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a., a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania:
a) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 127 § 1 w zw. z art 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 prawa budowlanego, poprzez:
- dowolne stwierdzenie przez Sąd I instancji, bez oparcia w materiale dowodowym sprawy i sprzeczne ze znajdującą się w nim i niekwestionowaną przez strony analizą oddziaływania planowanego obiektu oraz ustaleniami organów administracji publicznej w tym zakresie, że prawa m.st. Warszawy do nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] przy ul. G. [...] uzasadniają automatyczne uznanie Prezydenta m.st. Warszawy za stronę postępowania, a więc podmiot, który może odwołać się od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] września 2014 r. pomimo, że nieruchomość ta nie jest objęta obszarem oddziaływania obiektu;
- dowolne uznanie, że z samego faktu planowania w ramach inwestycji obiektu wielopiętrowego można wyprowadzić interes prawny, a nie wyłącznie faktyczny i na tej podstawie uznać Prezydenta m.st. Warszawy stroną niniejszego postępowania;
- niewskazanie przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z jakich względów uznał sam fakt legitymowania się przez m.st. Warszawy prawem własności dz. ew. [...] podstawą uznania m.st. Warszawy za stronę postępowania w sprawie pozwolenia na budowę;
- nieprzedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakiejkolwiek analizy, która podważałaby ustalenia organów administracji publicznej w zakresie określenia działek znajdujących się w obszarze oddziaływania planowanego obiektu (które to ustalenia znajdują się w aktach sprawy i zostały przywołane w pozwoleniu na budowę);
co w konsekwencji spowodowało niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że w sprawie zachodzą przesłanki unieważnienia decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2014 r. także ze względu na niemożność wniesienia i rozpoznania odwołania wniesionego przez Prezydenta m.st. Warszawy, któremu prawa strony nie przysługiwały;
b) naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) przez przekroczenie granic kognicji sądu administracyjnego, w szczególności poprzez odejście od kontroli administracji publicznej pod względem zgodności z prawem oraz wejście w obszar kompetencji organu administracji publicznej i dokonanie samodzielnych, oderwanych od materiału dowodowego ustaleń faktycznych w sprawie, polegających na uznaniu istnienia po stronie Prezydenta m.st. Warszawy legitymacji do występowania w sprawie w charakterze strony w związku z legitymowaniem się przez Miasto Stołeczne Warszawa prawem własności działki ew. [...], mimo, iż jak wynika z akt sprawy oraz z treści pozwolenia na budowę, działka ew. [...] nie była objęta obszarem oddziaływania obiektu, wskutek czego Sąd I instancji nie przeprowadził w istocie kontroli zgodności z prawem dokonanych przez organy administracji publicznej ustaleń faktycznych w sprawie, natomiast przeprowadził własne ustalenia faktyczne. których toku nie da się odtworzyć w ramach lektury uzasadnienia zaskarżonego wyroku;
- które to naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem legły u podstaw wydania zaskarżonego wyroku, w którym Sąd I instancji wadliwie uznał Prezydenta m.st. Warszawy za stronę postępowania;
2. przepisów prawa materialnego:
a) art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 prawa budowlanego, poprzez ich błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że Prezydent m. st. Warszawy, jako właściciel nieruchomości, będzie stroną postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę, w którym to postępowaniu wnioskodawcą jest użytkownik wieczysty (skarżąca kasacyjnie), pomimo iż Prezydent m.st. Warszawy jako organ właściciela nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste nie może korzystać z tych samych uprawnień do dysponowania nieruchomością co użytkownik wieczysty, a także pomimo, iż w przypadku wybudowania planowanego obiektu nie dojdzie w odniesieniu do Prezydenta m.st. Warszawy do wprowadzenia żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu terenu działki objętej inwestycją, gdyż w trakcie trwania stosunku użytkowania wieczystego wszelkie prawa związane z zabudową nieruchomości realizuje jej użytkownik wieczysty, a nie właściciel nieruchomości, a ewentualne roszczenia cywilnoprawne właściciela nieruchomości względem jej użytkownika wieczystego nie mogą stanowić podstawy interesu prawnego właściciela tejże nieruchomości w postępowaniu administracyjnym dotyczącym udzielenia pozwolenia na budowę;
b) art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 prawa budowlanego przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich niezastosowaniu i uznaniu, że Prezydent m.st. Warszawy jest stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę jako właściciel działki nr [...], sąsiadującej z działką objętą inwestycją, mimo, że z żadnej z analiz dokonanych w sprawie nie wynikało, aby działka [...] znajdowała się w obszarze oddziaływania planowanego obiektu, a tym samym w istocie przyjęcie, że dla uznania Prezydenta m. st. Warszawy za stronę wystarczający jest jego interes faktyczny związany z prawem własności działki nr ew. [...].
Skargę kasacyjną złożył również uczestnik postępowania – D. S.A., jednak została ona cofnięta pismem z dnia [...] grudnia 2016 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma to, czy Prezydent m.st. Warszawy mógł wnieść skutecznie odwołanie od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] września 2014 r.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że czym innym jest uprawienie, a zarazem obowiązek rozstrzygania spraw indywidualnych w zakresie i na zasadach prawem określonych i w ślad za tym do korzystania z władztwa administracyjnego, a czym innym wykonywanie uprawnień właścicielskich w stosunku do majątku komunalnego. Fakt, że te dwie role gminy są rozdzielne nie oznacza, że nie mogą być wykonywane przez gminę jednocześnie. To oznacza, że wójt, burmistrz, prezydent miasta może wystąpić w charakterze nosiciela imperium w stosunku do własnej gminy. Wówczas wykonuje on funkcję organu administracji publicznej. Trafnie przy tym wskazywano, że dopiero ta sytuacja rodzi ograniczenia, ale tylko w zakresie uprawnień procesowych gminy. W zakresie, w jakim wójt, burmistrz, prezydent miasta pełni funkcję organu administracji publicznej w stosunku do własnej gminy jako osoby prawnej nie jest on ani żaden z innych organów uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego. Uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez organ gminy w odniesieniu do niej jako osoby prawnej następuje kosztem jej uprawnień procesowych (wyroki NSA z 1 kwietnia 2009 r., II OSK 460/08, Lex nr 562860; z 30 marca 2010 r., II OSK 88/10, Lex nr 597931). Regulacja ta nie narusza zasady demokratycznego państwa prawnego (wyrok WSA w Poznaniu z 20 grudnia 2011 r., IV SA/Po 825/11, Lex nr 1154912).
Powierzenie właściwości rzeczowej prezydentowi miasta na prawach powiatu do prowadzenia postępowania skutkuje tym, że miasto, którego jest on prezydentem, nie ma prawa strony w takim postępowaniu.
Powyższe stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w piśmiennictwie dotyczyło co prawda przede wszystkim spraw prowadzonych w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej w zakresie dróg powiatowych i gminnych (por. ww. wyrok WSA w Poznaniu z 20 grudnia 2011 r., IV SA/Po 825/11, Lex nr 1154912 oraz T. Woś, Zezwolenie na realizację inwestycji drogowej w tzw. spec-ustawie drogowej - aspekty proceduralne, "Przegląd Prawa Publicznego" 2009 r., z. 11, s. 13), niemniej jednak należy odnieść je do wszystkich postępowań administracyjnych, w których organ jednostki samorządu terytorialnego występuje w roli organu administracyjnego orzekającego w danej sprawie.
W tej sytuacji zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 127 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd I instancji nie miał podstaw do stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż winien był zastosować art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd ten wadliwie uznał, że Prezydent m.st. Warszawy mógł skutecznie wnieść odwołanie od swojej własnej decyzji. W myśl art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie przysługuje stronie, a nie organowi. Decyzja wydana w wyniku rozpoznania odwołania organu I instancji od swej własnej decyzji była zatem nieważna i rażąco (w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) naruszała powyższy przepis. Zauważyć przy tym trzeba, że zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana w wyniku rozpoznania dwóch odwołań – jednego wniesionego po terminie (co nie jest w tej sprawie kwestionowane) i drugiego – złożonego przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny winien był zatem stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji w całości. Nie było podstaw do "dzielenia" zaskarżonej decyzji i stwierdzania jej nieważności w części oraz uchylania jej w pozostałej części.
Wobec powyższego zbędne jest ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów i argumentów podnoszonych w skardze kasacyjnej, gdyż nie mają one wpływu na wynik sprawy. W szczególności nie ma wpływu na wynik sprawy rozważanie czy Miasto Stołeczne Warszawa było właścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu i jakie były jego uprawnienia do działki zainwestowania, a więc czy spełnione były przesłanki z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 prawa budowlanego. Jak już wyżej zaznaczono, powierzenie właściwości rzeczowej prezydentowi miasta na prawach powiatu do prowadzenia postępowania skutkuje tym, że miasto, którego jest on prezydentem, nie ma prawa strony w takim postępowaniu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota rozpatrywanej sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 200 i art. 208 p.p.s.a. (mając na uwadze, że skarga wniesiona w I instancji, wskutek oczywiście niewłaściwego postępowania Wojewody Mazowieckiego, podlegała uwzględnieniu w jeszcze szerszym zakresie niż uczynił to Sąd I instancji) orzekł jak w sentencji wyroku.
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. Sp. j. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części dotyczącej rozpoznania odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej P. ul. G. [...] w W., w pozostałej części uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz H. Sp. z o.o. Sp. j. z siedzibą w W. zwrot kosztów postępowania sądowego.
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku złożyły H. [...] Sp. z o.o. Sp. j. z siedzibą w W. oraz D. S.A. z siedzibą w K.
Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. D. S.A. cofnęła skargę kasacyjną
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Postępowanie ze skargi kasacyjnej D. S.A. z siedzibą w K. podlega umorzeniu. Zgodnie bowiem z art. 60 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.), strona, która wniosła skargę kasacyjną, może ją cofnąć. Sąd jest związany żądaniem strony, gdy stwierdzi jego dopuszczalność, co oznacza, że cofnięcie nie zmierza do obejścia prawa lub nie spowodowałoby utrzymania w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Jeżeli skutecznie cofnięto skargę kasacyjną, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania (art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a.).
W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby istniały przesłanki negatywne, określone w art. 60 p.p.s.a., dlatego cofnięcie skargi kasacyjnej wniesionej przez D. S.A. należało uznać za skuteczne.
Rozpoznaniu podlega zatem tylko skarga kasacyjna wniesiona przez H. Sp. z o.o. Sp. j. z siedzibą w W.
W związku z powyższym, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie kasacyjne zainicjowane skargą kasacyjną D. S.A. z siedzibą w K. O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło