VII SA/Wa 1888/14

WyrokWSA w Warszawie2015-04-21

Skład orzekający: Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Justyna Mazur, Bożena Więch-Baranowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu braku przymiotu strony, jeśli brak ten nie jest oczywisty i wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu braku przymiotu strony, jeśli brak ten nie jest oczywisty i wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W sytuacji, gdy właściciel nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z nieruchomością inwestora kwestionuje wykonanie robót budowlanych z powodu potencjalnego oddziaływania inwestycji na jego prawa, należy wszcząć postępowanie wyjaśniające, aby ustalić, czy przysługuje mu status strony.
Stan faktyczny
Skarżący L. S. zwrócił się do Wojewody o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego. Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania, uznając skarżącego za stronę nieposiadającą interesu prawnego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Wojewody. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa budowlanego poprzez błędne uznanie braku jego statusu strony.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody, stwierdzono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądzono zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Sędzia WSA Justyna Mazur (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego L. S. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej także: "GINB", "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia L. S. (dalej także: "skarżący") na postanowienie Wojewody [...] (dalej także: "Wojewoda", "organ I instancji") z dnia [...]marca 2014 r., znak: [...], odmawiające wszczęcia na wniosek L. S. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...]października 2013 r., Nr [...], znak: [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej C. W. pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego z wewnętrznym kanałem rusztowym, silosu przejazdowego na kiszonkę wraz z dwoma zbiornikami na odcieki oraz zbiornika na ścieki sanitarne, zlokalizowanych na działce nr geod. [...], położonej w miejscowości [...], gm. [...]– utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: L. S. pismem z dnia 28 lutego 2014 roku zwrócił się do Wojewody [...]z wnioskiem o zbadanie zgodności z prawem decyzji Starosty [...]z dnia [...]października 2004 roku, Nr [...]zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej C. W. pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego z wewnętrznym kanałem rusztowym, silosu przejazdowego na kiszonkę wraz z dwoma zbiornikami na odcieki, zbiornika na ścieki sanitarne zlokalizowanych na działce nr [...]położonej we wsi [...]gm. [...]. W piśmie z dnia 17 marca 2014 roku L. S. udzielił odpowiedzi i podniósł, że żąda stwierdzenia nieważności ww. decyzji, wskazując, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący stwierdził, że w gospodarstwie inwestora istnieje już obsada 120 DJP i zwiększenie tej obsady o planowane 150 DJP spowoduje rozszerzenie obszaru oddziaływania, a co za tym idzie uległyby zmianie okoliczności prawne. W ocenie skarżącego planowana inwestycja będzie miała istotny wpływ na środowisko. Organ I instancji przywołał art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.; dalej: "Prawo budowlane"), będącego przepisem szczególnym względem art. 28 k.p.a., który, jak podniósł ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę. Dodał, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych zarówno w trybie zwykłym, jak też nadzwyczajnych (jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji) krąg podmiotów uznanych za stronę powinien być ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Podniósł, iż badanie legitymacji procesowej strony w postępowaniu nieważnościowym dotyczy etapu wstępnego polegającego na ocenie interesu prawnego według stanu faktycznego na dzień złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności i orzekania przez organ nadzorczy. Dodał, iż Starosta [...]w decyzji z dnia [...]października 2013 roku, Nr [...]określił obszar oddziaływania wskazując wyłącznie działkę inwestora o numerze [...], L. S. nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Starosty [...]z dnia [...] października 20913 r. nr [...]i nie był stroną tego postępowania. Wskazał także, iż działka nr [...]położona we wsi [...], będąca własnością L. S. sąsiaduje z nieruchomością inwestycyjną, lecz nie znajduje się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji. Organ I instancji dokonał oceny występowania oddziaływania spornej inwestycji na działkę skarżącego, w oparciu o ocenę spełnienia przez inwestycję wymogów decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...]lipca 2013 r., Nr [...] i decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...], wydanych przez Wójta Gminy [...], dodając jednocześnie, iż obsada 150 DJP jest obsadą docelową (tj. istniejącą i projektowaną) w gospodarstwie inwestora i nie jest przewidywane jej przekroczenie. Tym samym w ocenie organu I instancji brak jest podstaw do twierdzenia, że zmieni się ustalony obszar oddziaływania planowanej inwestycji. Inwestycja ta nie narusza też ustaleń zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ budynek obory został zlokalizowany w odległości około 50 m od granicy działki nr [...]będącej własnością skarżącego. Zostały zachowane też odległości ustalone w § 36 ust. 6 ww. rozporządzenia dotyczące odległości pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych, która powinna wynosić odpowiednio 15 m i 7,5 m. Jak wynika z projektu zagospodarowania terenu odległość ta wynosi ok. 40 m od granicy z działką nr [...]. Sporne zamierzenie inwestycyjne obejmuje budowę obory o wysokości 5,19 m, przez co projektowana inwestycja nie powoduje ograniczeń związanych z przesłanianiem obiektów na nieruchomości skarżącego, ponieważ wysokość obiektu wynosi 5,19 m, a odległość dzieląca go od nieruchomości L. S. wynosi około 50 m. Powyższe sprawia, że działka skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji, wyznaczonym na podstawie § 13 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wojewoda podniósł także, że nie został naruszony również przepis § 57 dotyczący nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, ani też § 60 ust. 1 dotyczący nasłonecznienia pokoi mieszkalnych. Z dokumentacji projektowej wynika, że nie przewiduje się też zmiany spływu wód powierzchniowych na działkę nr [...], przez co nie został naruszony przepis § 29 ww. rozporządzenia. Sporna inwestycja nie pozbawi nieruchomości skarżącego dostępu do drogi publicznej oraz mediów takich jak: woda, ciepło, prąd, telekomunikacja. Inwestycja ta nie powoduje ponadnormatywnych uciążliwości z zakresu emisji pól elektromagnetycznych (przepis § 314 ww. rozporządzenia) oraz nie wpływa na warunki ochrony przeciwpożarowej budynków istniejących lub potencjalnych usytuowanych na działce o nr [...] (przepis § 271 i następne ww. rozporządzenia). Wskazano także, iż zostały zachowane również odległości ustalone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 roku, w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Zgodnie z zapisem § 6 ust. 3 ww. rozporządzenia odległość zamkniętych zbiorników na płynne odchody zwierzęce mierzone od pokryw i wylotów wentylacyjnych powinny wynosić co najmniej 15 m od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i 4 m od granicy działki sąsiedniej. Z projektu budowlanego wynika, że płynne odchody zwierzęce zbierane będą w szczelnych kanałach pod budynkiem. Podkreślono, że zarówno kanały na płynne odchody, jak też zbiornik na nieczystości są zbiornikami szczelnymi i nie ma możliwości przesączania do gruntu, a tym samym do rzeki Skrody. Budynek mieszkalny skarżącego zlokalizowany jest w odległości ponad 90 m od narożnika budynku obory i ok. 80 m od zbiornika na odcieki. Uciążliwości zapachowe nie zostały uregulowane w przepisach. W świetle powyższej analizy organ I instancji stwierdził, że planowane przedsięwzięcie nie wpływa na możliwość zagospodarowania działki skarżącego, co sprawia, że wykonanie spornej inwestycji nie spowoduje żadnych ograniczeń wynikających z przepisów prawa. W tych okolicznościach, jak wskazano brak jest podstaw, aby uznać skarżącego za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 14 października 2013 roku Nr [...], co jednocześnie stało się podstawą do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. i odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]z dnia [...]października roku, Nr [...]zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej C. W. pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego z wewnętrznym kanałem rusztowym, silosu przejazdowego na kiszonkę wraz z dwoma zbiornikami na odcieki, zbiornika na ścieki sanitarne zlokalizowanych na działce nr [...]położonej we wsi [...]gm. [...]- postanowieniem z dnia [...]marca 2014 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł L. S.. Postanowienie, o którym mowa zaskarżył w całości. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, iż w gospodarstwie istnieje obsada 120 DJP i nastąpi zwiększenie tej obsady o planowane 150 DJP, a tym samym działka skarżącego znajdzie się w bezpośrednim oddziaływaniu inwestycji. Taka obsada budynków inwentarskich spowoduje zagrożenie dla zdrowia mieszkańców sąsiednich nieruchomości z powodu wydzielanych przez zwierzęce odchody zapachów, będących także siedliskiem dla "much" i "robactwa". Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]lipca 2014 r., wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przywołał art. 157 § 2 k.p.a. oraz art. 61a § 1 k.p.a., wskazując, iż przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest możliwe tylko w przypadku, gdy wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest dopuszczalne z przyczyn przedmiotowych i podmiotowych. Wszczęcie postępowania nieważnościowego na wniosek osoby nie będącej stroną w sprawie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych. Organ odwoławczy przywołał także art. 28 k.p.a., art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, wskazując na sposób rozumienia pojęcia interesu prawnego, na gruncie postępowań dotyczących decyzji o pozwoleniu na budowę oraz definicji obszaru oddziaływania obiektu budowlanego. GINB odwołał się także do dokumentacji projektowej zatwierdzonej decyzją Starosty [...]z dnia [...]października 2013 r., Nr [...],[...], z której wynika, iż sporne przedsięwzięcie obejmuje budowę budynku inwentarskiego z wewnętrznym kanałem rusztowym, silosu przejazdowego na kiszonkę wraz z dwoma zbiornikami na odcieki oraz zbiornika na ścieki sanitarne, zlokalizowanych na działce nr geod. [...], położonej w miejscowości [...], gm. [...]. Podniósł, iż skarżący nie brał wprawdzie udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji Starosty [...]z dnia [...]października 2013 r., Nr [...],[...]., nie zwalnia to jednak organu z obowiązku ustalenia na nowo kręgu stron postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Wypełniając powyższy obowiązek organ odwoławczy podniósł, iż działka inwestycyjna nr [...]graniczy z działką nr ew. [...]od strony wschodniej. Z uwagi na powierzchnię działki inwestycyjnej, projekt zagospodarowania terenu obejmuje jedynie jej fragment, oznaczony na projekcie zagospodarowania terenu linią przerywaną - "granice opracowania" i nie uwzględnia części działki graniczącej bezpośrednio z działką skarżącego. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, obszar oddziaływania projektowanej inwestycji w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, mając na uwadze w szczególności jej przedmiot nie obejmuje swym zakresem działki skarżącego. Wskazano, iż położenie spornej inwestycji na działce nr ew. [...], wyklucza uznanie, iż niesie ona ze sobą jakiekolwiek ograniczenia w swobodnym zagospodarowaniu nieruchomości skarżącego, tj. działki nr ew. [...], które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa, w tym rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Organ odwoławczy podzielił w tej mierze ocenę i argumentację organu I instancji zarówno w odniesieniu do ww. rozporządzenia, jak i rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 877 z późn. zm.). Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących m. in. "potencjalnego fetoru związanego z hodowlą inwentarza czy zwiększonej ilości robactwa", wskazano, że powyższe może świadczyć co najwyżej o posiadaniu przez skarżącego interesu faktycznego. Interes faktyczny nie daje zaś podstaw do uznania za stronę postępowania zarówno w świetle art. 28 k.p.a., jak i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Pismem z dnia 14 sierpnia 2014 r. L. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]lipca 2014 r. L. S. powyższe postanowienie zaskarżył w całości, zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie przez organ, iż skarżącemu nie przysługuje status strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]z dnia [...] października 2013 r., Nr [...],[...], pomimo tego, że skarżący ma oczywisty interes prawny w przedmiotowym postępowaniu; 2. naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie w ocenie istnienia interesu prawnego skarżącego do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...]z dnia [...]października 2013 r. Nr [...],[...], art. 71 i 72 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235), pomimo oczywistej konieczności uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed wydaniem decyzji Starosty [...]z dnia [...]października 2013 r., Nr [...],[...]. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Wojewody [...]z dnia [...]marca 2014 r., [...] oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Główny Inspektor Nadzoru Budowalnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju naruszenia wystąpiły, wobec czego należy uznać, iż skarga jest zasadna. Należy podkreślić, iż rozstrzygając w postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji prawdy obiektywnej. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym wypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Wydając decyzję organ jest zobligowany do przestrzegania przepisów k.p.a., a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. Zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W związku z powyższym sądowa kontrola prawidłowości podjętego postanowienia przy zastosowaniu wskazanego na wstępie kryterium legalności, obejmuje w szczególności badanie, czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd kontroluje zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek postanowienia oraz czy podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice określone przepisami prawa, innymi słowy nie nosi cech dowolności. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane [...]lipca 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z [...]marca 2014 r. odmawiające wszczęcia na wniosek skarżącego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]Nr [...]z dnia [...]października 2013 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej C. W. pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego z wewnętrznym kanałem rusztowym, silosu przejazdowego na kiszonkę wraz z dwoma zbiornikami na odcieki oraz zbiornika na ścieki sanitarne, zlokalizowanych na działce nr geod. [...], położonej w miejscowości [...], gm. [...]. W ocenie Sądu organy obu instancji wydając kontrolowane rozstrzygnięcia naruszyły zasady postępowania administracyjnego, które obowiązują organy również w postępowaniu nadzorczym. W niniejszej sprawie spór sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, kiedy z uwagi na brak interesu prawnego po stronie wnoszącego podanie organ może odmówić wszczęcia postępowania, obecnie na podstawie art. 61a k.p.a., a w jakiej sytuacji konieczne jest dokonanie tej oceny już po wszczęciu postępowania. Zgodnie z treścią art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jednakże samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest tożsame z wszczęciem postępowania w sprawie. Wniosek taki uruchamia bowiem etap wstępny, w ramach którego organ bada jedynie kwestie formalne w postaci wniesienia podania przez legitymowany podmiot, czy wskazanie podstawy z art. 156 § 1 k.p.a. Zatem we wstępnej fazie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji organ może uznać, że podanie nie pochodzi od osoby będącej stroną tego postępowania, bądź wniosła je strona nie mającą zdolności do czynności prawnych i na podstawie art. 61a k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania w sprawie. Sąd zauważa, iż w odniesieniu do pierwszej z przesłanek, odmowa ta może nastąpić tylko wtedy, gdy brak przymiotu strony wnoszącego podanie jest oczywisty i nie budzi żadnych wątpliwości. Z taką oczywistością braku legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji będziemy mieli do czynienia w sytuacji, gdy już z treści samego wniosku wynika, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, że wnoszący podanie takiego interesu prawnego w tym konkretnym postępowaniu nie posiada. Gdy brak interesu prawnego po stronie wnoszącego podanie nie jest oczywisty i organ w celu ustalenia tego przymiotu musi podjąć czynności, w szczególności dokonać stosowanych analiz czy wyjaśnień, to wówczas konieczne jest wszczęcie postępowania nieważnościowego, stosowanie do treści art. 61 § 3 k.p.a., co daje możliwość szczegółowego badania interesu prawnego wnioskodawcy (porównaj: wyroki NSA z : 21 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 147/10, LEX nr 952956; z 8 listopada 1995 r., sygn. akt III SA 182/95, opubl. ONSA z 1996, nr 4, poz. 167; z 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2268/10, npubl.; z 20 grudnia 1994 r., sygn. akt I SA 1143/93, opubl. ONSA z 1995 r., nr 3, poz. 145). W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że nie można odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 61 a k.p.a., w sytuacji, gdy brak przymiotu strony wnoszącego podanie nie jest oczywisty. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący jest właścicielem działki o nr ew. [...], sąsiadującej bezpośrednio z działką inwestycyjną o nr ew. [...], na której ma powstać budynek inwentarski, silos przejazdowy i zbiornik na ścieki sanitarne zgodnie z pozwoleniem na budowę udzielonym kwestionowaną decyzją Starosty [...]Nr [...]z dnia [...]października 2013 r. W tej sytuacji nie można było uznać, jak uczyniły to organy, że wnoszącemu podanie w sposób oczywisty przymiot strony w postępowaniu nie przysługuje, albowiem bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie można było ustalić, czy działka skarżącego przylegająca bezpośrednio do działki, której dotyczy ww. decyzja Starosty [...], znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. W sytuacji gdy właściciel nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z nieruchomością inwestora kwestionuje wykonanie robót budowlanych przez tego inwestora z tego powodu, że inwestycja z uwagi na jej rodzaj oddziałuje na prawa właściciela wbrew wynikającym z art. 144 i 222 Kodeksu cywilnego gwarancjom prawa właściciela do korzystania z jego nieruchomości oraz zakazowi naruszania jego własności, to nie można w sposób oczywisty przyjąć, że inwestycja ta nie dotyczy jego interesu prawnego. W takim przypadku interes prawny właścicieli nieruchomości sąsiedniej w rozumieniu art. 28 k.p.a., który niezależnie od art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, ma zastosowanie w postępowaniu nieważnościowym, wynika z przepisów prawa cywilnego gwarantujących właścicielowi prawo do korzystania z przedmiotu swojej własności, a także z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, nakazującego poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich. To, czy wykonanie określonych robót budowlanych narusza interes właściciela nieruchomości sąsiedniej, w zakresie wskazanym przez organy oraz także m.in. z uwagi na przepisy z zakresu ochrony środowiska, jak ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.),czy wydane na jej podstawie akty wykonawcze, jest przedmiotem postępowania administracyjnego, w toku którego kwestia ta podlega wyjaśnieniu i rozstrzygnięciu. Nie można więc już we wstępnej fazie postępowania przesądzić, że skarżący, jako właściciel nieruchomości sąsiedniej nie jest stroną, albowiem jego nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, której dotyczy decyzja Starosty [...]Nr [...]z [...]października 2013 r. (o stwierdzenie nieważności, której wniesiono). Dokonane w zaskarżonym postanowieniu i postanowieniu organu I instancji ustalenia odbyły się w istocie poza postępowaniem, albowiem w ich konsekwencji organ odmówił jego wszczęcia. Tym samym wobec powyższego odnoszenie się do zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne. Powyższe okoliczności uzasadniają zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy wszczęcie postępowania nieważnościowego i zbadanie czy stronie przysługuje przymiot strony w ramach postępowania rozpoznawczego (tak też: NSA w wyroku z 17 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1657/10, npubl.). W przypadku ustalenia po wszczęciu postępowania nieważnościowego, iż skarżący nie posiada przymiotu strony organ winien rozważyć zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. W przypadku zaś ustalenia, iż skarżący przymiot strony posiada, organ winien dokonać stosownych ustaleń i ocenić zasadność złożonego przez L. S. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...]Nr [...]z [...]października 2013 r., o której mowa wyżej. Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Orzeczenie z punktu II wyroku Sąd oparł o treść art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461 j.t.). Wskazana w punkcie III wyroku kwota obejmuje 200 zł uiszczonego przez Spółkę wpisu sądowego, 240 zł wynagrodzenia reprezentującego skarżącego pełnomocnika oraz 17 zł opłaty od pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło