I OZ 1377/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 28 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 591/15 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: oddalić zażalenie. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] (zwanego dalej Rektorem [...]) z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów. W skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek skarżący stwierdził, że wykonanie tej decyzji spowoduje wyrządzenie znacznej szkody oraz trudne do odwrócenia skutki, ponieważ skarżący zostanie pozbawiony stypendium z funduszu pomocy materialnej dla studentów [...], ulg ustawowych (np. na komunikację miejską) oraz mieszkania, które obecnie wynajmuje (konieczność powrotu do domu oznacza bowiem rezygnację z obecnie wynajmowanego mieszkania, natomiast powrót do niego, jak również wynajęcie mieszkania w podobnej cenie w trakcie trwania roku akademickiego może okazać się niemożliwe). Skreślenie z listy studentów oznacza dla skarżącego również wygaszenie mandatów w Parlamencie Samorządu Studentów [...] i innych organach, uniemożliwia nadto wystąpienie do Dziekana z prośbą o zgodę na przystąpienie do egzaminów w sesji letniej oraz rejestrację na przedmioty, co prowadzi do konieczności powtórzenia roku studiów i opóźni ich ukończenie. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wskazał, że nie ma podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącego, ponieważ koniec zajęć akademickich w roku 2014/2015 przypada na dzień [...] czerwca 2015 r., skarżący może wznowić studia, natomiast działalność w samorządzie studenckim nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem odmówił wstrzymania wykonania decyzji, wskazując, że w rozpoznawanej sprawie decyzją Rektora [...] z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymano w mocy decyzję Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia [...] listopada 2014 r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Decyzja ta wydana została na podstawie § 33 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 w zw. z § 31 ust. 4 Regulaminu Studiów w [...]. Wskazane przepisy stanowią, że student może być skreślony z listy studentów w przypadku braków postępów w nauce, spowodowanych ponownym niezaliczeniem przedmiotu objętego wpisem warunkowym. Nie ulega zdaniem sądu wątpliwości, że to przede wszystkim skarżący powinien wywieść zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazuje, że skarżący nie zgadza się ze skreśleniem go z listy studentów i w tym zakresie domaga się udzielenia ochrony tymczasowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że objęcie ochroną przewidzianą w art. 61 § 3 p.p.s.a. może mieć miejsce wyłącznie w przypadku zaskarżenia decyzji, która nadaje się do wykonania i która ma być w przyszłości wykonana. W sytuacji, gdy decyzja została już wykonana, wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy. Skoro bowiem postanowienie Sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaskarżoną decyzją skreślono skarżącego z listy studentów 3. roku Prawa na Wydziale Prawa i Administracji, a zatem tylko kwestionowanie zasadności tej decyzji i ewentualne jej uchylenie, może spowodować przywrócenie statusu skarżącego sprzed wydania zaskarżonej decyzji. Skutki już wykonanej decyzji mogą być zniwelowane jedynie przez pozytywne dla skarżącego orzeczenie Sądu uwzględniające jego skargę, a nie przez wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2008 r., I OZ 896/08 – dostępne jw.). Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie, zarzucając mu naruszenie art. 61§ 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w związku z brakiem wszechstronnego rozpatrzenia materiału w sprawie i braku doręczenia odpowiedzi organu na skargę, co ograniczyło jego prawa w postępowaniu. Zarzucił też naruszenie jego prawa do obrony przez brak doręczenia odpowiedzi na skargę, co znacznie utrudnia polemikę z twierdzeniami strony przeciwnej. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniósł też o przeprowadzenie dowodu z wydruku ze strony WPiA [...] na okoliczność terminu rejestracji na kolejnym roku akademickim. Wskazał, że na orzeczenia sądów administracyjnych potwierdzające w jego opinii prezentowane przez niego stanowisko i na spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być ona stosowana ściśle, stosownie do spełnienia określonych przesłanek. W rozpoznawanej sprawie skarżący domaga się wstrzymania wykonania decyzji, na mocy której skreślono go z listy studentów. Decyzja ta została wykonana. Wobec tego, wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy. Skoro bowiem postanowienie sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2010 r., I FSK 675/09, i wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2010 r., I FSK 2081/09). Wstrzymanie wykonania decyzji w takich okolicznościach prowadziłoby do kwestionowania samej decyzji, co możliwe jest tylko w drodze rozpoznania skargi. W obecnej sytuacji wstrzymanie wykonania doprowadziłoby więc de facto do uchylenia decyzji bez rozpoznania skargi na tę decyzję, co prowadziłoby do obejścia prawa. Wstrzymanie decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy może zostać spełniony cel jaki instytucja wstrzymania ma spełniać, a wykonanie decyzji przesądza o bezprzedmiotowości wstrzymania jej wykonania (I FSK 675/09 - Wyrok NSA 2010-04-23). W związku z tym, że wstrzymanie decyzji nie jest w okolicznościach rozpoznawanej sprawy możliwe, sąd nie uznał za zasadne przeprowadzenia dowodu wskazywanego przez skarżącego. Ponadto, sądy administracyjne co do zasady nie prowadzą postępowania dowodowego. Z tego też powodu sąd nie uznał za zasadny zarzutu niedoręczenia skarżącemu odpowiedzi na jego skargę, gdyż zapoznanie się z odpowiedzią na skargę nie ma wpływu na wykonanie decyzji, nie warunkuje także spełnienia przesłanek jej wstrzymania. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.