II OZ 325/15

Dnia 23 kwietnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. A. prowadzącej Firmę Handlowo-Usługową "M." z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Po 1029/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w części dotyczącej kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. A. prowadzącej Firmę Handlowo-Usługową "M." z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił Z. A. prowadzącej Firmę Handlowo-Usługową "M." z siedzibą w C. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Powołując się na treść art. 246 § 1 w związku z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd wskazał, że to na stronie wnioskującej spoczywa obowiązek wykazania jej sytuacji materialnej; zaś Niedostarczenie wskazanych przez sąd w wezwaniu wydanym w trybie art. 255 p.p.s.a. informacji lub przedstawienie ich w sposób niekompletny bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie skarżącego pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (por. postanowienia NSA z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10; z 10 marca 2011 r., II FZ 67/11). Zdaniem Sądu, strona przedstawiła we wniosku i załączonych dokumentach tylko te informacje, które mogą świadczyć o jej złej sytuacji materialnej, pomijając natomiast pozostałe – mimo że została do przedstawienia wszystkich informacji wezwana. I tak, skarżąca, mimo wezwania, nie podała jakie przychody uzyskała prowadzona przez nią firma od sierpnia 2014 r., tj. od wznowienia działalności (jak wynika ze sprzeciwu, taka działalność była prowadzona do 15 grudnia 2014 r.), czy uzyskuje, a jeśli tak, to w jakiej wysokości dochody z posiadanych gruntów i lokali użytkowych oraz jakie są jej aktualne miesięczne koszty utrzymania. Skarżąca nadto nie nadesłała wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z ostatnich dwóch miesięcy. Sąd w tej sytuacji przyjął, że skarżąca nie podała informacji, które pozwoliłyby ustalić jej aktualną, rzeczywistą sytuację materialną i stwierdzić, że zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. Wobec tego Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść nawet częściowo kosztów postępowania. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła Z. A. prowadząca Firmę Handlowo-Usługową "M." z siedzibą w C., podnosząc, że niezależnie czy jej zakład pracuje, czy nie, musi ponosić opłaty za energię elektryczną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy polega na tym, że strona m.in. może uzyskać uprawnienie do zwolnienia od kosztów sądowych (art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Przewidziana możliwość przyznania prawa pomocy może być udzielona w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 p.p.s.a.). Prawo pomocy w częściowym zakresie, o jaki zawnioskowała Z. A., polega właśnie na zwolnieniu od kosztów. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonych przepisów wynika, że ubiegającą się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Ponadto wskazania wymaga, że w ogólności istotą prawa pomocy, o co wnioskuje skarżąca, jest możliwość zapewnienia prawa do sądu osobom, które wykażą, że z uwagi na swoją sytuację majątkową nie mogą ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że koszty takiego postępowania obciążają społeczeństwo. Tymczasem wykazana przez skarżącą sytuacja materialna nie uzasadnia by koszty postępowania sądowego w tej sprawie ponosili wszyscy podatnicy. Zważywszy bowiem na ustalone przez Sąd okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej uznać należy, że nie ma podstawy do przyjęcia, że spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd I instancji, oceniając przedstawioną sytuację majątkową przez skarżącą, prawidłowo stwierdził, że oświadczenie skarżącej o wielkości jej majątku budzi wątpliwości, a skarżąca na wezwanie Sądu nie przedstawiła wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji materialnej przez Sąd I instancji. Ponadto w złożonym zażaleniu skarżąca nie wskazała żadnych konkretów na potwierdzenie swojej aktualnej sytuacji majątkowej, która uniemożliwiałaby opłacenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Wskazała na okoliczności, które nie podważają oceny Sądu zawartej w zaskarżonym postanowieniu. Skarżąca nie podjęła nawet próby wykazania, że w trakcie postępowania o przyznanie prawa pomocy przedstawiła wszystkie wymagane dokumenty, a zasadniczo to właśnie z określonymi brakami wniosku o przyznanie prawa pomocy związane było rozstrzygnięcie Sądu I instancji. W tym miejscu przypomnieć należy, że przyznanie prawa pomocy to rodzaj kredytowania kosztem ogółu społeczeństwa. Wiąże się bowiem z zaangażowaniem środków pieniężnych uzyskiwanych od podatników, jako forma wkładu przez wszystkich na potrzebę prowadzenia indywidualnych spraw sądowych stron, których nie jest stać na realizację swojego prawa do sądu. Stąd też potrzeba dokonania przez sąd czynności sprawdzających; zaś w sytuacji braku wykazania przez podmiot wnioskujący, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, uzasadnione jest uznanie żądań takiego podmiotu jako pozbawionych usprawiedliwionych podstaw. Dlatego wobec ustaleń Sądu I instancji i braku reakcji na nie skarżącej, nie mają znaczenia dla wyniku postępowania ogólne okoliczności podnoszone przez skarżącą w zażaleniu dotyczące jej sytuacji majątkowej i spraw związanych z obowiązkiem przywrócenia drożności cieku wodnego. Skarżąca nie spełniła bowiem minimum obowiązków związanych z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy, ponieważ nie przedstawiła we wniosku w sposób niebudzący wątpliwości swojej sytuacji majątkowej, do czego była obowiązana zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.