II FZ 274/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 230/15 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 28 grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 230/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił P. B. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Skarżący po raz kolejny wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ponownie wskazał na prowadzoną działalność gospodarczą polegającą na wynajmie pomieszczeń, która przynosi stratę (strata do stycznia 2016 r. wyniosła 9.489,45 zł). Podał, że w ramach stosunku pracy przebywa na zasiłku chorobowym, natomiast z tytułu renty inwalidzkiej otrzymuje – po potrąceniach – 415,71 zł. Żona Skarżącego za rok 2015 osiągnęła dochód w wysokości 4.773.32 zł. Natomiast koszty prowadzenia gospodarstwa domowego wynoszą 2.230 zł. Jednocześnie Skarżącego obciążają kredyty. Postanowieniem z dnia 17 marca 2016 r. referendarz sądowy tut. Sądu odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy, podnosząc że nie wykazał on braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego Skarżący podniósł, że jego sytuacja znacznie odbiega od przedstawionej w skarżonym postanowieniu i uległa drastycznemu pogorszeniu z powodu wypadku, któremu skarżący uległ i przez który przebywa na rencie. W uzasadnieniu wskazanego na wstępie orzeczenia, Sąd I instancji podniósł, że sprawa z wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w niniejszym postępowaniu, została już prawomocnie rozstrzygnięta. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt II FZ 991/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na postanowienie tut. Sądu z dnia 28 października 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy we wspomnianym ostatnio postępowaniu wpadkowym była obiektywna możliwość po stronie Skarżącego zdobycia środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych z uwagi na prowadzenie działalności gospodarczej i dzierżawienie budynków. Jednocześnie Skarżący nie wyjaśnił wątpliwości jakie pojawiły się w sprawie w odniesieniu do jego sytuacji finansowej, nie wywiązując się rzetelnie z wykazania zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."). Odnosząc się do nowego wniosku o przyznanie prawa pomocy, WSA w Poznaniu wskazał, że Skarżący w dalszym ciągu nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Z oświadczenia majątkowego Skarżącego wynika jednakże, że nadal prowadzi on działalność gospodarczą, wykazując tożsame koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego i obciążające skarżącego kredyty. Skarżący powtarza przy tym dotychczas prezentowaną argumentację o drastycznym pogorszeniu jego sytuacji finansowej w wyniku wypadku, któremu uległ. W rezultacie Sąd I instancji stwierdził, że wniosek Skarżącego nie wskazuje na zmianę okoliczności przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, przez co nadal pozostaje aktualne twierdzenie o obiektywnej możliwości wygospodarowania przez Skarżącego środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedzione zostało zażalenie, w którym Skarżący stwierdził, że jego sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a.") osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, zgodził się z Sądem I instancji, że Skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na udzielenie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że Skarżący dysponuje dużym majątkiem obejmującym zarówno ruchomości (pojazdy mechaniczne) jak i nieruchomości, które mogą zostać wydzierżawione. Ponadto, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje przychody. Jednocześnie słusznie Sąd I instancji zauważył, że Skarżący uchylił się od przedstawienia swoich rzeczywistych możliwości płatniczych. Reasumując, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.