I OSK 1966/15

Dnia 13 sierpnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 293/15 w sprawie skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej "SKO", w G. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. W. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ww. decyzję SKO w G.. Skarga nie była podpisana. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 kwietnia 2015 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi przez jej podpisanie, ewentualnie nadesłanie egzemplarza podpisanej skargi. W wezwaniu określono termin 7 dni oraz rygor odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone na adres wskazany przez skarżącą w dniu 8 kwietnia 2015 r. W dniu 14 kwietnia 2015 r. (data stempla pocztowego) skarżąca nadesłała pismo datowane na dzień 10 kwietnia 2015 r., w którym wniosła "ponowną prośbę o umorzenie należności" oraz wniosła o przyznanie prawa pomocy. Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji odrzucił skargę W. S.na postawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", z tej przyczyny, że skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi przez podpisanie skargi lub nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi. W ocenie Sądu, braki te zostałyby uzupełnione, gdyby skarżąca nadesłała podpisany odpis skargi (pisma z dnia 20 lutego 2015 r.) lub podpisała skargę znajdującą się w aktach sprawy. W zakreślonym terminie skarżąca nadesłała podpisane przez siebie pismo, które jednak nie może być uznane za egzemplarz podpisanej skargi. Przedmiotowe pismo skarżącej z dnia 10 kwietnia 2015 r. odbiega w sposób znaczący od treści skargi złożonej za pośrednictwem organu odwoławczego do Sądu; ma ono inną formę oraz nosi inną datę. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. złożyła W. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych. Ponadto wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego postanowienia jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego. W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi przez podpisanie skargi lub nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi. Po części potwierdza to sama strona skarżąca kasacyjnie, wskazując, że "zagubiła się" w korespondencji z Sądem. Ponadto wskazuje, że kolejne pismo z dnia 10 kwietnia 2015 r. (z uwagi na jego treść) jest "uzupełnieniem skargi" z dnia 20 lutego 2015 r., a nie – egzemplarzem tej skargi. Dlatego Sąd prawidłowo uznał, że złożenie pisma z dnia 10 kwietnia 2015 r. nie można uznać jako uzupełnienie braku formalnego skargi z 20 lutego 2015 r. Poza tym w wezwaniu Sąd dokładnie sprecyzował w jaki sposób skarżąca powinna uzupełnić brak formalny skargi w postaci braku podpisu. Pomimo tego skarżąca nie wykonała wezwania Sądu. W tych warunkach Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., odrzucając skargę, ponieważ dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z treścią ww. przepisu sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Treść tego przepisu jest jasna, a jego zastosowanie nie wymaga przeprowadzenia złożonego procesu wykładni. Na powyższą ocenę nie ma wpływu okoliczność złożenia w trakcie biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Po pierwsze, złożenie takiego wniosku nie przerywa terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi (co pośrednio przyznaje sama strona skarżąca kasacyjnie, składając wniosek o przywrócenie terminu); a po drugie, uzupełnienie braku formalnego skargi w terminie nie było uzależnione od przyznania prawa pomocy – złożenie takiego wniosku nie stanowiło warunku do prawidłowego wykonania zarządzenia Sądu. Czynność złożenia podpisu pod skargą lub nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi nie jest także z założenia skomplikowaną czynnością procesową, która wymagałaby wiedzy specjalnej. Dlatego okoliczność złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie miała wpływu na prawidłowo podjęte przez Sąd I instancji rozstrzygnięcie. Ponadto w zaskarżonym postanowieniu Sąd nie zakwestionował trybu i terminu wniesienia skargi, co nastąpiło za pośrednictwem SKO i w stosownym terminie. SKO przekazało przedmiotową skargę wraz z odpowiedzią na skargę Sądowi, który na wstępnym etapie badania skargi ustala, czy skarga spełnia wszystkie wymagania formalne pisma, które umożliwiają merytoryczne rozpoznanie sprawy przez Sąd. W związku z ustaleniami na wstępnym etapie rozpoznawania skargi Sąd I instancji właśnie zakwestionował prawidłowość wniesienia skargi; czego wyrazem było zarządzenie zawarte w druku zarządzenia wstępnego, sporządzone na etapie rejestracji skargi, w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych skargi. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, dla wyniku sprawy nie mają znaczenia okoliczności związane ze stanem zdrowia skarżącej, ponieważ na obecnym etapie postępowania Sąd ocenia fakt zaistnienia nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, a nie okoliczności towarzyszące jakie miały miejsce w trakcie biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi lub indywidualne cechy skarżącej. W zakresie twierdzeń skargi kasacyjnej co do działania skarżącej w zaufaniu do Sądu należy wskazać, że właśnie w sytuacji gdy skarga skarżącej zawierała brak formalny Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi. Nie można w tym zakresie dopatrzeć się wad procesowych po stronie Sądu, zaś – jak już wyżej wskazano – złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowiło podstawy ani do przerwania biegu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, ani nie warunkowało prawidłowego wykonania wezwania Sądu w przedmiocie podpisania skargi. Tym samym nie można uznać aby w okolicznościach niniejszej sprawy odrzucenie skargi nastąpiło przedwcześnie. Obowiązujące przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie pozwalają na przyjęcie odmiennego stanowiska. Twierdzeń strony skarżącej kasacyjnie nie potwierdza też kwestia niecelowości przyznania prawa pomocy w okolicznościach niniejszej sprawy. Przyznanie bowiem skarżącej pełnomocnika z urzędu nie posłużyło do wykonania zarządzenia dotyczącego uzupełnienia braków skargi, natomiast umożliwiło stronie skarżącej skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej, jak również skorzystanie z innych środków procesowych, jak złożenie wniosku o przywrócenie terminu, który to wniosek będzie przedmiotem rozpoznania przez Sąd I instancji. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł także o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490), pełnomocnik powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie (por. wyrok NSA z 23 lutego 2011 r., I OSK 195/11).