III SA/Kr 1375/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy z wniosku S. B. o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem tego organu z dnia [...] 2012r. nr [...] o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego, postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r., [...], wydanym na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1, art. 148 § 1, art. 149 § 3 i art. 150 §1 kpa, utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] 2014 r. znak: [...], wydane na podstawie art. 149 § 3 i 150 § 1 kpa, którym odmówiło wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem SKO z [...] 2012 r. Postanowienie powyższe wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym : Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...] 2012 r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 kpa ustalił wysokość kosztów postępowania o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] obręb J, gm. L, w stosunku do nieruchomości sąsiedniej oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] obręb J, gm. L, na kwotę 4.000 zł, którą obciążył strony postępowania. W uzasadnieniu podał, że koszty poniesione w postępowaniu, stanowiące wynagrodzenie za sporządzenie operatu pomiarowego, nie wynikają z ustawowego obowiązku organu, a tym samym zasadnym było nałożenie na strony obowiązku ich zapłaty. Wójt powołał się również na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2012 r. znak: [...], którym SKO uchyliło poprzednie postanowienie Wójta o ustaleniu kosztów w/w postępowania rozgraniczeniowego (z dnia [...] 2011 r.) i przekazało organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia. Na jego podstawie Wójt Gminy uznał, że stronami przedmiotowego postępowania byli również współwłaściciele nieruchomości sąsiedniej. Organ ustalił, że strony postępowania rozgraniczeniowego tj. M. B., S. B., A. T. i Z. T. zobowiązane są do poniesienia kosztów w wysokości po 1000 złotych każda i zobowiązał do wpłaty tych kosztów w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się postanowienia. Po rozpatrzeniu zażaleń wniesionych przez A. T., Z. T., M. B. i S. B. SKO postanowieniem z dnia [...] 2012 r. znak: [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. S. B. i M. B. zaskarżyli powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 749/12 odrzucił skargę z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego. Następnie WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 9 listopada 2012 r. odrzucił skargę kasacyjną S. B. z tego powodu, że skarga ta nie została sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. W dniu 5 maja 2014 r. S. B. złożył podanie o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem SKO z [...] 2012r., nr [...], utrzymującym w mocy postanowienia Wójta Gminy L z dnia [...] 2012 r. o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego. We wniosku tym wyraził niezadowolenie z wysokości ustalonych kosztów postepowania rozgraniczeniowego, oraz z działania geodetów i organów administracji. SKO postanowieniem z dnia [...] 2014 r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 149 § 3 i 150 § 1 kpa, odmówiło wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem SKO z [...] 2012 r. W uzasadnieniu organ podał, że SKO postanowieniem z dnia [...] 2012 r. znak: [...] utrzymało w mocy postanowienie Wójta gminy L z dnia [...] 2012 r. znak: [...], ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego. Równocześnie WSA w Krakowie odrzucił skargę S. B. na postanowienie organu II instancji. W ocenie SKO oznacza to, że przeprowadzone przez Wójta postępowanie w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania zostało prawomocnie zakończone. Ponadto SKO wskazało, że S. B. nie wskazał konkretnych naruszeń prawa, którymi według niego dotknięte jest postanowienie Wójta a wskazana w podaniu o wznowienie przyczyna nie mieści się w kategorii przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 kpa. Równocześnie SKO podniosło, że S. B. znał ustaloną kwotę od momentu otrzymania postanowienia Wójta, tj. [...] 2012 r., a tym samym, że minął już miesięczny termin do wniesienia podania. S. B. w ustawowym terminie złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądając wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem z dnia [...] 2012 r., umorzenia tego postanowienia "odnośnie kwoty 4.000 zł", oraz pociągnięcia do odpowiedzialności sekretarza E. K. W uzasadnieniu S. B. zarzucił poświadczenie nieprawdy przy ocenie prawidłowości operatu. W jego ocenie SKO nie wykazywało najmniejszego zainteresowania załatwieniem sprawy, pomimo przesyłanych przez odwołującego się licznych pism. S. B. zarzucił również szablonowe podejście do jego sprawy przez organy państwowe. Odwołujący się ponownie podniósł zarzut nierzetelnego wykonania operatu. SKO postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1, art. 148 § 1, art. 149 § 3 i art. 150 §1 kpa, utrzymało w mocy postanowienie objęte wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu Kolegium podało, że postanowieniem z dnia [...] 2014 r. odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem SKO z dnia [...] 2012 r. utrzymującym w mocy postanowienie Wójta Gminy L z dnia [...] 2012 r. wydane w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Kolegium uznało, że wznowienie postępowania w tej sprawie jest niedopuszczalne z przyczyn o charakterze przedmiotowym. SKO podniosło, że S. B. doręczono ostateczne postanowienie Kolegium w sprawie utrzymania w mocy postanowienia Wójta Gminy L dnia [...] 2012 r. Tym samym, w myśl art. 148 § 1 kpa, SKO stwierdziło upływ miesięcznego terminu na wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania. SKO dodało ponadto, że nie jest organem kompetentnym do stwierdzenia ewentualnego "poświadczenia nieprawdy", albo "pociągnięcia do odpowiedzialności określonych osób". Na powyższe postanowienie S. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zażądał umorzenia kosztów rozgraniczenia, ponownego zajęcia się sprawą, pociągnięcia do odpowiedzialności E. K. i E. S. W uzasadnieniu skarżący powołał się na własne pismo adresowane do Prokuratora Apelacyjnego A. W. z dnia 10 marca 2014r. S. B. zarzucił w nim, że obarczenie go kosztami postępowania rozgraniczeniowego stanowi najzwyklejsze wyłudzenie. Równocześnie podniósł, że geodeta nie ustalił granicy między działkami. Skarżący zarzucił również WSA w Krakowie szablonowe podejście do jego sprawy w kwestii jego wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych. S. B. podniósł równocześnie, że ustalenie operatu zostało oparte na poświadczeniu nieprawdy. Ponadto, zdaniem skarżącego, protokół graniczny został sporządzony niewyraźnie. Skarżący dodał, że nie podpisywał zobowiązań odnoszących się do kosztów pracy geodety. Podał również, że występował o rozgraniczenie z urzędu, ponieważ poprzedni operat nie został podpisany przez urzędników ze Starostwa Powiatowego i Urzędu Gminy L. S. B. parokrotnie wyraził chęć dokonania ugody administracyjnej w kwestii postępowania rozgraniczeniowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a.. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Dokonana na powyższych zasadach sądowa kontrola prowadzi do uznania, że skargę należało uznać za nieuzasadnioną, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Wznowienie postępowania jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, obok postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, oraz postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej. Jest ono instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (tak B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski KPA Komentarz 9. Wydanie, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, kom. do art. 145 ustawy). Przedmiotem każdego postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym. Kodeks postępowania administracyjnego uzależnia możliwość zastosowania trybu wznowienia postępowania, tj. ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną od wystąpienia dwóch przesłanek pozytywnych, oraz braku dwóch przesłanek negatywnych. Do pozytywnych przesłanek należą pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, oraz wystąpienie którejkolwiek z wyliczonych w art. 145 § 1 kpa podstaw prawnych wznowienia. Do przesłanek negatywnych zalicza się przesłanki wymienione w art. 146 § 1 i § 2 kpa - upływ terminu od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, oraz możliwość zapadnięcia w sprawie decyzji odpowiadającej w swej istocie decyzji dotychczasowej. Instytucja wznowienia postępowania dotyczy nie tylko ostatecznych decyzji administracyjnych, ale także postanowień, na które przysługuje zażalenie, oraz wydanych w trybie art. 134 kpa, przy czym postanowienia takie - tak jak decyzje administracyjne, powinny mieć charakter ostateczny. Natomiast co do przesłanek wznowienia postępowania w przedmiocie postanowienia, mogą mieć zastosowanie wszystkie przesłanki z art. 145 § 1 kpa, z wyjątkiem przesłanki z pkt. 6. Odmienne stanowiska komentatorów w kwestii dotyczącej możliwości wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 6 kpa (M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz aktualizowany do art. 145 kpa stan prawny 1.02.2015, Lex Omega) nie mają w stanie kontrolowanej sprawy znaczenia. Skoro więc - zgodnie z art. 264 § 2 k.p.a. na postanowienie w sprawie kosztów postępowania, osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie, to przyjąć należy, że postępowanie w przedmiocie rozstrzygnięcia o końcowych kosztach postępowania rozgraniczeniowego, zakończone ostatecznym postanowieniem w tym przedmiocie może podlegać wznowieniu. Na mocy bowiem przepisu art. 126 kpa, do postanowień, od których przysługuje zażalenie stosuje się odpowiednio przepisy art. 145-152 kpa. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2012r. [...], utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] 2012r. znak [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego jest ostateczne. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 749/12 o odrzuceniu skargi M. B. i S. B. na w/w postanowienie SKO jest prawomocne. Zgodnie z treścią art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W niniejszym postępowaniu organy administracji odmówiły wznowienia postępowania stojąc na stanowisku, iż wnioskodawca nie dochował ustawowego miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. Skarżący brał udział w postępowaniu rozgraniczeniowym, oraz otrzymał postanowienie Wójta Gminy o ustaleniu kosztów tego postępowania w dniu 23 lutego 2012r., natomiast postanowienie SKO utrzymujące w mocy postanowienie Wójta otrzymał skarżący w dniu 20 kwietnia 2012 r. Skarżący podejmował nieskuteczne kroki celem zwalczenia w/w postanowienia SKO, jednak skarga skierowana do tut. Sądu przez skarżącego i jego żonę została prawomocnie odrzucona postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2012r., sygn. akt III SA/Kr 749/12. Podanie o wznowienie zostało wniesione przez skarżącego z przekroczeniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. Przesłanką wznowieniową bowiem według skarżącego nie jest brak jego udziału w sprawie - art. 148 § 4 kpa. W piśmie z dnia 5 maja 2014r., w związku z wezwaniem skierowanym przez SKO, skarżący ostatecznie sprecyzował swoje stanowisko wnosząc o wznowienie postępowania w sprawie kosztów postępowania rozgraniczeniowego zarzucając, że koszty te nie mają oparcia w rzeczywistości, ponieważ geodeta nie ustalił granicy, a przyznane koszty otrzymał "po przyjacielsku". Skarżący podniósł nadto w podaniu szereg okoliczności, powodujących głębokie niezadowolenie z podejmowanych przez geodetów i organy czynności związanych z trwającym od wielu lat postępowaniem rozgraniczeniowym. Zasadnie więc organy uznały, że podanie o wznowienie postępowania wskazuje jako podstawy wznowienia takie same zarzuty, jakie zawarł skarżący w odwołaniu od postanowienia Wójta Gminy z dnia [...] 2012r. o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Skoro więc zarzuty te były podnoszone w toku postępowania, to termin do wniesienia podania o wznowienie rozpoczął swój bieg dla skarżącego od ostatecznego zakończenia postępowania zwykłego – w przypadku skarżącego od daty doręczenia skarżącemu postanowienia SKO z dnia [...] 2012r. Zdaniem Sądu organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, w stopniu nie wpływającym jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Postępowanie administracyjne po wpłynięciu podania o wznowienie postępowania jest podzielone na dwie fazy. W pierwszej fazie organ bada, czy podanie o wznowienie oparte jest na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. oraz 145a oraz, czy zostało ono wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Negatywna weryfikacja którejkolwiek z tych przesłanek tj. stwierdzenie że podanie nie jest oparte na przyczynie wznowienia wskazanej w art. 145 § 1 k.p.a. oraz 154a lub też jest spóźnione, uprawnia organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 kpa. Powyższe wskazuje na obowiązek zweryfikowania przez organy nie tylko okoliczności dotyczących zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 kpa, ale także do zbadania, czy podanie wskazuje na którąkolwiek z przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 kpa. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika jedynie, że SKO wskazało, iż nie jest organem właściwym do w przedmiocie stwierdzenia poświadczenia nieprawdy, ani właściwym w sprawach odpowiedzialności osób, o których mowa w podaniu o wznowienie, oraz ze podanie skarżącego zostało wniesione z przekroczeniem terminu. Oznacza to - chociaż organ nie wypowiedział się wyraźnie i stanowczo w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - iż brak podstaw do uznania, aby zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt.1, pkt. 2 lub pkt. 3 kpa, a także do stwierdzenia, ze podanie o wznowienie powołuje inne podstawy z art. 145 § 1 kpa. Skarżący nie powołał się bowiem na istnienie prawomocnego orzeczenia stwierdzającego sfałszowanie dowodu, czy też wydanie kwestionowanego postanowienia o kosztach w wyniku przestępstwa. Nie powołał się także skarżący na żadne inne podstawy wznowieniowe wynikające z art. 145 § 1 kpa. Wada polegająca na braku w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia szczegółowego rozważenia istnienia każdej z przesłanek wznowieniowych, stanowi naruszenie przepisu art. 107 § 3 kpa, jednak naruszenie to nie miało zdaniem Sądu istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro skarżący na żadną z takich przesłanek nie powoływał się. Rację ma SKO wskazując, iż przystąpienie do rozpoznania sprawy wznowieniowej w wypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest dotknięte wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wobec rażącego naruszenia przepisu art. 148 § 1 przewidującego, że tylko wniosek złożony w terminie należy uznać za dopuszczalny. Jednak w stanie kontrolowanej sprawy należy przede wszystkim podzielić pogląd wyrażony przez WSA w Krakowie w Wyroku z dnia 20 grudnia 2007r., III SA/kr 805/07 (Lex nr 460709), zgodnie z którym: "Do negatywnych przesłanek, uzasadniających odmowę wznowienia postępowania decyzją opartą na przepisie art. 149 § 3 k.p.a. należą: wniesienie podania przez podmiot nie będącą stroną, brak zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie określonego przepisami art. 148 § 1 i 2 k.p.a. - jeżeli wznowienie postępowania ma nastąpić na wniosek, oraz wskazanie podstawy faktycznej wznowienia nie odpowiadającej co najmniej jednej z wyczerpująco wymienionych przepisami art. 145 § 1 pkt 1-8 oraz art. 145a podstaw wznowienia. Brak spełnienia którejkolwiek z tych przesłanek, tzn. złożenie podania przez podmiot nie będący stroną, po upływie terminu do złożenia podania, czy bez wskazania okoliczności, która mieściłaby się w którejkolwiek z wyczerpująco wymienionych podstaw wznowienia, musi zaowocować wydaniem opartej na przepisie art. 149 § 3 decyzji odmawiającej wznowienia postępowania". Pogląd ten (wyrażony w stanie prawnym obowiązującym do dnia 11 kwietnia 2011r.) w zakresie braku wskazania okoliczności, która mieściłaby się w którejkolwiek z okoliczności wymienionej w art. 145 § 1 kpa, jako podstawy do wydania postanowienia (w obecnym stanie prawnym) o odmowie wznowienia postępowania należy w pełni zaakceptować. W niniejszej sprawie skarżący nie powołał się na żadną z okoliczności wynikających z art. 145 § 1 kpa, stąd zaskarżone rozstrzygnięcie, pomimo wskazanego wyżej uchybienia należy uznać za nie naruszające prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu. Stwierdzenie o braku podstaw wznowienia wynikających z art. 145 § 1 kpa zawarł bowiem organ w postanowieniu poprzedzającym zaskarżone postanowienie, co pozwala na uznanie przez Sąd, iż kwestia ta była przedmiotem rozważań organu. Również zarzuty skargi należało uznać za nieuzasadnione, dlatego nie mogły one odnieść rezultatu. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące wysokości ustalonych kosztów, treści sporządzonego w toku postępowania rozgraniczeniowego operatu pomiarowego a także wyraził głębokie niezadowolenie z działań urzędników, urzędów i organów administracji oraz wymiaru sprawiedliwości, nie wskazując na naruszenie konkretnych przepisów, stanowiących podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Okoliczności te nie mają jednak znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, ponieważ Sąd, rozpoznając skargę S. B. kontrolował zgodność z prawem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, zatem zakres tej kontroli wyznaczała treść rozstrzygnięcia podjętego przez SKO na podstawie art. 149 § 3 kpa. Przepis art. 151 ppsa stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala, dlatego z wyżej wskazanych przyczyn, na podstawie tego przepisu, orzeczono jak w sentencji.