II GZ 741/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 245/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z programu rolnośrodowiskowego postanawia oddalić zażalenie. I Postanowieniem z dnia 6 maja 2016 r. (sygn. akt I SA/Rz 245/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odmówił T. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku tegoż Sądu z dnia 21 kwietnia 2016 r. (sygn. akt I SA/Rz 245/15), którym oddalono skargę T. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. (nr [...]) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z programu rolnośrodowiskowego. Z uzasadnienia orzeczenia Sądu pierwszej instancji wynika, że w dniu 29 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego nadał wniosek o sporządzenie i doręczenie mu uzasadnienia wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r., jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia wspomnianego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, pełnomocnik strony stwierdził, że przyczyną uchybienia terminu była silna infekcja grypowa, która trwała od 22 do 28 kwietnia 2016 r., przebiegająca z wysoką gorączką, która uniemożliwiła mu osobiste dopilnowanie terminowości kierowanych wniosków. Pełnomocnik oświadczył przy tym, że kancelarię prowadzi samodzielnie, a więc nie był w stanie wyręczyć się inną osobą. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wnioskodawca nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający, że faktyczna przyczyna uchybienia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku była od niego niezależna. Sąd uznał, że gołosłowne jest twierdzenie pełnomocnika strony o infekcji grypowej trwającej w całym okresie biegu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Pełnomocnik nie podjął bowiem próby jakiegokolwiek, choćby pośredniego uwiarygodnienia swoich twierdzeń, a zatem nie sposób stwierdzić, czy okoliczność, na którą powołuje się wnioskodawca miała faktycznie miejsce. II T. K. (zastępowany przez radcę prawnego D. D.) złożył zażalenie na wspomniane postanowienie Sądu pierwszej instancji. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku. W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał w szczególności, że nagła choroba strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika jest niezawinioną przyczyną uchybienie terminu. Stwierdził, że w zachowaniu pełnomocnika nie ma winy, gdyż infekcja grypowa jest sytuacją niezawinioną i przede wszystkim nieprzewidywalną. Choroba ta mocno osłabia organizm i jest o tyle specyficzna, że z wiadomych względów nie pozwala zbytnio oddalać się od domu. Pełnomocnik dodał, że nie mógł wyręczyć się inną osobą, bowiem prowadzi kancelarią samodzielnie. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu, argumentacja podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi przez pełnomocnika, na którym ciążył obowiązek dokonania czynności procesowej, gdyż pełnomocnik nie uwiarygodnił w jakikolwiek sposób, że faktycznie w okresie biegu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku dotknęła go silna infekcja grypowa, która uniemożliwiła dokonanie czynności procesowej samodzielnie, ani wyręczenie się w tym względzie inną osobą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena wskazanych przez pełnomocnika skarżącego okoliczności mających uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - była prawidłowa. Z treści art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. W rozpatrywanym stanie faktycznym strona korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, który jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. m.in. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 439/10 - treść tego, jak i następnych powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trafnie wskazuje autor zażalenia, że nagła choroba pełnomocnika może potencjalnie stanowić okoliczność świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu na dokonanie określonej czynności procesowej. Stanowisko takie wyraził zresztą również Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Powodem odmowy przywrócenia terminu w niniejszej sprawie było jednak uznanie przez WSA, że - poza gołosłownym stwierdzeniem - pełnomocnik strony nie uwiarygodnił w żaden sposób, że rzeczywiście w okresie od 22 do 28 kwietnia 2016 r. chorował na grypę i że infekcja ta przebiegała w sposób uniemożliwiający samodzielne złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 21 kwietnia 2016 r. albo zlecenie innej osobie wykonania tej czynności w ustawowym terminie. Tymczasem pełnomocnik mógł chociażby załączyć do wniosku o przywrócenie terminu stosowne zaświadczenie lekarskie. W zażaleniu nie została podjęta nawet próba podważenia powyższego stanowiska Sądu pierwszej instancji. Zamiast tego pełnomocnik strony skupił się na kwestiach związanych z objawami i skutkami infekcji grypowej, wciąż jednak nie uwiarygodniając, że na taką infekcję cierpiał w czasie biegu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Tym samym uznać należy, że autor zażalenia nie podważył skutecznie stanowiska Sądu pierwszej instancji o braku wykazania, że uchybienie terminu nie było zawinione. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. PG