II OZ 506/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt IV SAB/Po 42/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na bezczynność Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawach robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącemu R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zarządzeniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. skarżący został wezwany, w terminie 7 dni, pod rygorem rozpatrzenia wniosku na podstawie informacji przedstawionych w formularzu, do nadesłania wymienionych dokumentów, ale w wyznaczonym terminie nie odpowiedział na nie. Odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na wyjątkowy charakter tej instytucji, a następnie na to, iż referendarz w postanowieniu z dnia 8 września 2015 r., ustalił na podstawie okoliczności znanych z urzędu oraz informacji zamieszczonych w serwisach internetowych instytucji państwowych, że skarżący lub podmioty prawa handlowego reprezentowane przez niego w latach 2004 – 2014 nieprzerwanie zgłaszały do systemu dopłat rolniczych grunty o powierzchni od 100 do prawie 700 ha. Ponadto w aktach spraw o sygn. III SA/Po 252/14, III SA/Po 253/14 oraz III SA/Po 254/14 znajduje się umowa dzierżawy nieruchomości rolnych z dnia 25 października 2011 roku zawarta pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych, a wnioskodawcą. Z ustaleń referendarza wynika też, że nadal pełni on funkcję prezesa zarządu w Administrator – [...] sp. z o.o., a do maja 2012 r. był udziałowcem tej Spółki. Udziały o łącznej wartości 100.000 zł zbył na rzecz brata M. P. (Monitor Sądowy i Gospodarczy z dnia 15 czerwca 2012 roku, Nr 115, poz. 86257). W dniu 29 marca 2013 r. do Wydziału III tutejszego Sądu wpłynęła skarga podmiotu [...] sp. z o.o. w organizacji (sygn. akt III SA/Po 516/13), którą reprezentuje R. P. Z kolei postanowieniem z dnia 4 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Po 499/13, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy [...] sp. z o.o. w organizacji, wskazując w uzasadnieniu, że udziałowcami tej Spółki są bracia R. P. i M. P. Spółkę reprezentuje skarżący. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 5.000 zł. Wnioskodawca posiada jeden udział o wartości nominalnej 50 zł. Udziały zostały objęte oraz w całości pokryte gotówką. Spółka wystąpiła do Sądu Rejestrowego ze zgłoszeniem rejestracyjnym. Za ostatni rok obrotowy Spółka nie odnotowała zysku, a jej zadłużenie wynosi 25.000 zł. Siedziba Spółki znajduje się w dzierżawionym lokalu. Zadłużenie z tytułu czynszu wynosi 23.000 zł. R. P., który jest wspólnikiem i prezesem zarządu [...] sp. z o.o. w organizacji, ponosi w części koszty działalności reprezentowanej Spółki (przesyłki pocztowe). Koszty notarialne poniósł drugi wspólnik (brat wnioskodawcy M. P.), u którego Spółka jest zadłużona. Informacje znane z urzędu wskazują, że do sądów administracyjnych wpłynęły skargi jeszcze trzech spółek prawa handlowego, które reprezentowane są przez R. P. ([...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o.). Z uwagi na powyższe, przy jednoczesnym nieprzedstawieniu dokumentów potwierdzających, że sytuacja rodzinna oraz majątkowa skarżącego, nie pozwala mu ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, Sąd odmówił przyznania prawa pomocy. Jak podkreślił Sąd, brak pełnego obrazu sytuacji majątkowej wnioskodawcy powoduje niemożliwość oceny spełnienia przez niego przesłanek do przyznania prawa pomocy. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a) orzekł jak na wstępie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. P., wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawym, zwolnienie z opłat i kosztów sądowych oraz wyłączenie autora zaskarżonego orzeczenia z uwagi na wątpliwości, co do jego bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia żadnych (jakichkolwiek) środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na brak jakiejkolwiek współpracy w wyjaśnieniu jego sytuacji majątkowej i osobistej. Skarżący, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i na kolejnych etapach niniejszego postępowania (sprzeciw, zażalenie), pomimo iż był informowany o konieczności współpracy z Sądem, nie podjął nawet jej próby. Nie wyjaśnił również w rozpoznawanym zażaleniu zgłaszanych przez Sąd licznych wątpliwości, co do posiadanego majątku, szczególnie gruntów oraz jego aktywności w spółkach prawa handlowego. Nie podjął również jakiejkolwiek merytorycznej polemiki ze stanowiskiem Sądu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.