II SAB/Wa 1039/14
PostanowienieWSA w Warszawie2015-05-08
Skład orzekający: Ewa Grochowska – Jung, Iwona Dąbrowska, Sławomir Antoniuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu administracji publicznej w przedmiocie wydania decyzji o skreśleniu z listy uczniów niepublicznej szkoły jest dopuszczalna, gdy stosunek prawny ucznia ze szkołą opiera się na umowie cywilnoprawnej, która została rozwiązana za zgodą stron?Ratio decidendi
Skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest niedopuszczalna, gdy organ nie był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej lub innego aktu z zakresu administracji publicznej. W przypadku niepublicznej szkoły, stosunek prawny między uczniem a placówką opiera się na umowie cywilnoprawnej, która może zostać rozwiązana za zgodą stron. Skuteczne rozwiązanie umowy cywilnoprawnej prowadzi do ustania wtórnego stosunku administracyjnoprawnego, co oznacza, że szkoła nie ma obowiązku wydania decyzji o skreśleniu ucznia z listy, a tym samym nie może być w zwłoce w tym zakresie.Stan faktyczny
Skarżący J.O. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego dla Młodzieży w przedmiocie wydania decyzji o skreśleniu go z listy uczniów. Skarżący twierdził, że został zmuszony do napisania prośby o skreślenie, a następnie uchylił się od skutków tej prośby. Szkoła natomiast argumentowała, że skarżący sam złożył podanie o rozwiązanie umowy o naukę, co zostało przyjęte przez dyrekcję, a tym samym ustał stosunek cywilnoprawny i administracyjnoprawny. Skarżący domagał się zobowiązania organów do wydania decyzji lub zaświadczenia określającego jego status.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę jako niedopuszczalną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sławomir Antoniuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. O. na bezczynność Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego dla Młodzieży w [...] w przedmiocie wydania decyzji o skreśleniu z listy uczniów postanawia: odrzucić skargę
J.O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie skargę na bezczynność Liceum Ogólnokształcącego dla Młodzieży w [...] przy ul. [...]. Skarżący wniósł o:
1. zobowiązanie [...] Kuratora Oświaty do przekazania do Sądu akt postępowania o sygn. [...],
2. zobowiązanie władz Liceum Ogólnokształcącego dla Młodzieży w [...] przy ul. [...], do przekazania wszelkiej posiadanej dokumentacji, która go dotyczy,
3. w przypadku, gdyby Sąd stwierdził, iż status uczniowski skarżącego nie został ustalony w sposób właściwy w trybie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), o zobowiązanie (w zależności od poczynionych ustaleń), bądź właścicielki B.M., bądź władz Liceum Ogólnokształcącego dla Młodzieży w [...] przy ul. [...], do wydania decyzji o skreśleniu go z listy uczniów, albo wydania zaświadczenia, iż pozostaje on w dalszym ciągu uczniem wskazanej Szkoły.
W uzasadnieniu skargi J.O. wyjaśnił, że w dniu [...] marca 2014 r., na drugiej godzinie lekcyjnej miała miejsca wymiana zdań pomiędzy nauczycielką języka angielskiego mgr B.M. a nim jako uczniem. W związku z odmową wykonania polecenia pedagoga otrzymał ocenę niedostateczną. Ponieważ zakwestionował zasadność wystawionej oceny, nauczyciel wpisał do dziennika lekcyjnego uwagę za jego niewłaściwe zachowanie. Podczas przerwy został wezwany przez pracownika administracji do gabinetu Dyrektor, która oświadczyła, że ma się wynosić ze szkoły. Kazała mu również napisać prośbę o skreślenie z listy uczniów. Skarżący zaznaczył, że był zdenerwowany i zaskoczony sytuacją i wykonał polecenie i napisał takie pismo. Z chwilą, gdy zakończył pisanie pisma, pracownik administracji szkoły poleciła mu, aby oddał legitymację szkolną (co uczynił) oraz pokwitował odbiór swoich dokumentów personalnych (co także nastąpiło).
Następnie wskazał, że po opuszczeniu szkoły powziął wątpliwość, czy dobrze zrobił. Poradzono mu, aby niezwłocznie napisać i złożyć w sekretariacie Szkoły oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych nieprzemyślanego i napisanego pod wpływem presji sytuacji oświadczenia woli (o skreślenie z listy uczniów). Pismo takie napisał i złożył.
W dniu [...] marca 2014 r. złożył odwołanie od – jak to określił – zgłoszonej mu ustnie w dniu [...] marca 2014 r. decyzji Dyrektor, o skreśleniu z listy uczniów w trybie natychmiastowym. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. [...] Kurator Oświaty stwierdził, iż jego odwołanie było niedopuszczalne, gdyż do dnia wydania postanowienia władze szkolne nie wydały, a przynajmniej nie doręczyły mu żadnej pisemnej decyzji administracyjnej.
J.O. zaznaczył, że w rozmowach z pracownikami [...] Kuratorium Oświaty informowano go w sposób nieformalny, iż Kuratorium posiada skąpe instrumenty prawne, które mogłyby posłużyć do zmuszenia szkoły do uregulowania jego statusu prawnego, jako ucznia lub też osoby skreślonej z listy uczniów. Dodał, że pismo Dyrektor Szkoły datowane na dzień [...] marca 2014 r. zostało bądź celowo, bądź z powodu niestarannego zaadresowania wysłane na niewłaściwy adres. Jednak zamiast prawidłowego adresu [...], na kopercie przesyłki podano adres [...]. Uniemożliwiło mu to odebranie pisma niezwłocznie po jego wysłaniu, zaś pismo wraz z kopią koperty (zwrócone przez Pocztę jako nieodebrane przez adresata) zostało mu wręczone w siedzibie Szkoły w dniu [...] maja 2014 r.
W dniu [...] maja 2014 r. skarżący poprosił Dyrektor J.P., o spowodowanie wydania decyzji lub pisma określającego jego status w Szkole. Spotkał się z odmową i informacją o wystosowaniu do niego pisma opisanego w akapicie poprzednim.
W dniu [...] maja 2014 r. wystosował pismo (wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, datowane [...] maja 2014 r.). Pismo zostało doręczone do Szkoły w dniu [...] maja 2014 r. Do dnia wystosowania skargi, pomimo upływu 4,5 miesiąca, Szkoła nie odpowiedziała na jego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły wniosła o jej oddalenie i wyjaśniła, że J.O. na podstawie umowy zawartej w dniu [...] listopada 2012 r., tzw. kontraktu, był uczniem Liceum Ogólnokształcącego dla Młodzieży w [...], od roku szkolnego 2012/2013. Wskazała, że skarżący od początku stwarzał poważne problemy wychowawcze, dlatego systematycznie przeprowadzano z nim rozmowy w celu poprawy jego zachowania, wyników w nauce oraz frekwencji na zajęciach. Reakcją skarżącego na przeprowadzone rozmowy wychowawcze była eskalacja negatywnego zachowania. J.O. zaczął notorycznie opuszczać przewidziane w obowiązującym go planie zajęcia (opuścił w sumie 421 jednostek lekcyjnych, z których zaledwie 94 zajęcia zostały usprawiedliwione). Liceum oświadczyło, że związane było przepisami ustawy o systemie oświaty, a podejmowane środki wychowawcze nie przynosiły spodziewanego efektu. Powyższą sytuację potwierdza dokumentacja znajdująca się w [...] Kuratorium Oświaty. W marcu 2014 r., skarżący w trakcie trwania lekcji wdał się w słowną potyczkę z nauczycielem języka angielskiego. Wykładowca została potraktowana przez ucznia w sposób lekceważący i wulgarny. Po tej sytuacji skarżący został wezwany do gabinetu Dyrektor Liceum w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji i przypomnienia zasad obowiązujących na terenie placówki.
Skarżący oświadczył, że nie ma zamiaru podporządkować się tym zasadom, i że jego zamiarem jest przerwanie nauki w szkole. Mając na uwadze dotychczasowy przebieg pobierania nauki w Liceum, ze szczególnym uwzględnieniem problemów wychowawczych związanych ze skarżącym oraz jego negatywnego wpływu na pozostałych uczniów, a także z uwagi na fakt, że w chwili składania ww. oświadczeń J.O. był osobą pełnoletnią, dyrekcja szkoły postanowiła przystać na propozycję rozwiązania łączącej szkołę ze skarżącym umowy o naukę. Po wskazanej wyżej rozmowie skarżący złożył pisemne oświadczenie o rozwiązaniu umowy o naukę i odebrał ze szkoły swoje dokumenty. Z chwilą przyjęcia przez dyrekcję ww. oświadczenia rozwiązaniu uległa cywilnoprawna umowa o naukę zawarta z J.O..
W ocenie Dyrektora Liceum wystąpienie J.O. na drogę postępowania administracyjnego w celu ochrony jego interesu prawnego jako ucznia, bądź nie Liceum Ogólnokształcącego jest nieuzasadnione. Z chwilą bowiem rozwiązania umowy o naukę rozwiązany został stosunek cywilnoprawny łączący skarżącego i szkołę.
Dyrektor Szkoły zakwestionowała zarzut J.O., jakoby władze Liceum dopuściły się licznych naruszeń ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. W jej ocenie Liceum na każdym kroku dopełnia wszelkich koniecznych czynności, aby zagwarantować zgodność działalności z postanowieniami ww. ustawy w granicach obowiązującego prawa.
Dyrektor wskazała, że Liceum jest placówką niepubliczną, co niesie za sobą doniosłe skutki prawne w kontekście normatywnych podstaw działalności tej szkoły, zakresu, w jakim należy stosować do jej działalności przepisy ustawy o systemie oświaty, a przede wszystkim stosunku prawnego, jaki łączy podmiot prowadzący daną placówkę a osoby fizyczne zawierające umowę o kształcenie.
Działalność szkół niepublicznych ma inne podstawy normatywne niż działalność szkół publicznych. Podjęcie nauki w takich szkołach wiąże się z zawarciem umowy cywilnoprawnej, która całkowicie modyfikuje konstrukcję administracyjnoprawnej relacji pomiędzy szkołą, jako zakładem, a uczniem, jako jego użytkownikiem.
Relacja ta zawiera zarówno cechy stosunku administracyjnego, jak i kontraktu cywilnoprawnego, podlegającego uregulowaniom zawartym w Kodeksie cywilnym.
Z chwilą podpisania przez strony umowy o naukę powstaje stosunek zobowiązaniowy, obejmujący swym zakresem zobowiązanie do świadczenia nauki z jednej strony, a z drugiej obowiązek uiszczania wynagrodzenia za pobieraną naukę (czesne) oraz obowiązek podporządkowania się zasadom panującym w placówce.
Umowa o naukę podlega regułom zawartym w Kodeksie cywilnym, a konkretnie przepisom dotyczącym umów dwustronnie zobowiązujących. Zgodnie z zasadą swobody umów (art. 3531 kc), strony mają wolną wolę w kwestii zawarcia umowy, wyboru kontrahenta, kształtowania treści umowy oraz formy zawarcia umowy. Z zasady swobody umów wyprowadza się także uprawnienie stron stosunku zobowiązaniowego do podjęcia decyzji o rozwiązaniu umowy łączącej strony. Stosunek zobowiązaniowy może być w każdej chwili rozwiązany na skutek zgodnych oświadczeń woli obu stron umowy.
Uczeń szkoły niepublicznej nawiązuje dwa równoległe i wewnętrznie sprzężone stosunki prawne: cywilnoprawny (który opiera się na umowie o naukę łączącej go z osobą prowadzącą placówkę) i administracyjnoprawny (łączący go bezpośrednio ze szkołą). Wobec powyższego stosunek administracyjny jest niejako stosunkiem wtórnym w odniesieniu do kontraktu cywilnego zawartego przez strony. Jego istnienie uzależnione jest od ważnej umowy łączącej strony.
W sytuacji skutecznego rozwiązania umowy cywilnej, relacja administracyjna (przejawiająca się podległością ucznia w stosunku do szkoły) ulega przerwaniu, co oznacza, że od tej chwili słuchacz nie ma obowiązku poddania się regulacjom wewnętrznym szkoły (przede wszystkim statutowi).
Rozwiązanie stosunku cywilnego w sposób oczywisty oddziałuje na relację administracyjną. Jaki to jest wpływ, zależy po pierwsze od treści umowy łączącej strony, a po drugie od przepisów prawa, w szczególności Kodeksu cywilnego. Nie ma jednak wyraźnych podstaw, aby uznać, że samo rozwiązanie stosunku administracyjnoprawnego, poprzez skreślenie słuchacza z listy uczniów, prowadzi samoistnie do ustania jakiegokolwiek stosunku cywilnoprawnego pomiędzy uczniem a szkołą.
Dyrektor wyjaśniła, że pismem z dnia [...] marca 2014 r. skarżący złożył podanie o skreślenie go z listy uczniów i tego samego dnia zabrał swoje dokumenty. Oświadczenie to zostało uznane jako oferta rozwiązania łączącej strony umowy. Mając na uwadze fakt, że skarżący od dłuższego czasu stwarzał problemy wychowawcze, ubliżając nauczycielom, dyrekcja szkoły podjęła decyzję o przyjęciu złożonej przez J.O. oferty, czego skutkiem było rozwiązanie umowy o naukę ze skutkiem natychmiastowym. Oświadczenie o wyrażeniu zgody na rozwiązanie umowy zostało skarżącemu przekazane przez Dyrektor Liceum w dniu [...] marca 2014 r. Z tą chwilą przestał on być uczniem ww. placówki (ustał tym samym stosunek administracyjny łączący go ze szkołą).
Dyrektor podkreśliła, że procedura skreślenia ucznia w drodze decyzji przewidziana w art. 39 ust. 2 ustawy ma charakter stricte sankcyjny (przepisy dopuszczają zastosowanie tego trybu środka jedynie w przypadkach enumeratywnie wskazanych w statucie danej szkoły) i jest przewidziana jedynie dla szkół publicznych. Dodała, że nie było intencją Szkoły stosowanie wobec skarżącego sankcji, ale wyłącznie przyjęcie złożonej przez niego oferty rozwiązania umowy o kształcenie.
Brak jest zatem obowiązku wydania decyzji, o której mowa w cytowanym przepisie, ponieważ postanowienia art. 39 ust. 2 ustawy nie mają w zaistniałym stanie faktycznym zastosowania.
J.O. przestał być słuchaczem Liceum przez rozwiązanie umowy o naukę, wskutek złożenia zgodnych oświadczeń woli przez obie strony umowy. A zatem, zdaniem organu, doszło do rozwiązania cywilnoprawnej regulacji umownej, tj. umowy o naukę i dlatego obowiązek stosowania procedury przewidzianej w powyższym przepisie nigdy nie zaistniał.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego dotyczącego niecelowości podjęcia przez Radę Pedagogiczną uchwały uwzględniającej jego żądanie, wskazała, że Rada ta jest drugim najważniejszym po dyrektorze szkoły organem szkoły. Odgrywa znaczącą rolę w kwestiach dotyczących uczniów (np. w procesie skreślania z listy uczniów). Złożenie przez J.O. podania o rozwiązanie umowy o naukę jest w Liceum sytuacją bez precedensu. I to skłoniło Radę do podjęcia uchwały. W zaistniałym stanie faktycznym Rada wystąpiła zatem jako organ wyrażający zgodę na rozwiązanie umowy o naukę z jednym z uczniów placówki.
Dyrektor podkreśliła, że nie było jej intencją skreślenie skarżącego z listy uczniów, gdyż rozpoczęty przez niego proces nauki za wszelką cenę chciano doprowadzić do końca. Jako nieusprawiedliwione określiła twierdzenie skarżącego, że składając oświadczenie o chęci rozwiązania umowy o naukę działał on pod wpływem błędu lub groźby. Od rozpoczęcia nauki w Liceum Ogólnokształcącym przejawiał on brak chęci do zaangażowania się w życie szkoły i w sposób dobitny wyrażał brak chęci pobierania nauki. Pod tym względem złożenie przez skarżącego oświadczenia woli o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli organ uznał za pozbawione jakichkolwiek podstaw faktycznych, jak i prawnych. Dyrektor podkreśliła, że szkoła nie uznała oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych i w związku z czym nie uznała za zasadne formułowanie w ramach dotychczasowej korespondencji odpowiedzi na piśmie. Nieuwzględnienie pisma skarżącego skutkowało przekazaniem sprawy do [...] Kuratorium Oświaty.
Podniosła, że wskutek wyrażenia przez skarżącego woli rozwiązania umowy o kształcenie i akceptacji jego propozycji przez szkołę, umowa została zgodną wolą stron rozwiązana. Formułowanie jakichkolwiek zarzutów na gruncie K.p.a. w tym zakresie jest chybione. Stosunek administracyjny ma charakter wtórny w stosunku do umowy cywilnej i nie może samoistnie trwać po rozwiązaniu umowy. W konsekwencji rozwiązania umowy o naukę skarżący przestał być uczniem Liceum.
Reasumując, Dyrektor podkreśliła, że szkoła nie miała obowiązku wydać decyzji o skreśleniu skarżącego z listy uczniów. Przestał on nim być wskutek skutecznego rozwiązania umowy o naukę w dniu [...] marca 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres przedmiotowy kognicji sądów administracyjnych zakreśla przepis art. 3 § 2 P.p.s.a., z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli jest ona niedopuszczalna z innych powodów niż wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-5 P.p.s.a.
Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Oznacza to, że będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, organ pozostaje w zwłoce. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest dopuszczalna wyłącznie w takim przypadku, gdy przedmiotem bezczynności jest bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a art. 3 § 2 P.p.s.a., a więc niewydanie aktu lub niepodjęcie czynności określonej w tych przepisach. Skarga na bezczynność organu jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność organów przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a P.p.s.a. – czyli akty regulujące jednostkowe uprawnienia lub obowiązki, a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi (postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 496/08).
Skarga na bezczynność Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego dla Młodzieży w [...] oznacza zgłoszony pod adresem tego podmiotu zarzut, że jako organ właściwy i kompetentny do załatwienia sprawy w formie rozstrzygnięcia przewidzianego art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., nie załatwił sprawy w terminie określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Skarżący w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia uczynił bezczynność Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego dla Młodzieży w [...], polegającą na niewydaniu stosownego aktu, tj. decyzji o skreśleniu go z listy uczniów tego liceum. Mając na uwadze powyższe zważyć zatem przyjdzie, iż zarzucana w przedmiotowym postępowaniu bezczynność Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego dla Młodzieży w [...], nie ma charakteru bezczynności organu administracji publicznej, która podlegałaby kognicji sądu administracyjnego. Zarzucana przez skarżącego bezczynność organu nie dotyczy bowiem w istocie rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej, organ nie był zobowiązany do załatwienia sprawy skarżącego ani w formie decyzji, ani postanowienia, ani też innego aktu lub czynności regulujących indywidualne obowiązki lub uprawnienia skarżącego.
Istotę tej instytucji stanowi bowiem doprowadzenie do załatwienia w terminie określonym przepisami K.p.a. indywidualnej sprawy administracyjnej, zazwyczaj poprzez wydanie decyzji lub innego aktu kończącego sprawę co do istoty.
Organ administracji publicznej załatwia co do zasady sprawę administracyjną w drodze decyzji (art. 104 K.p.a.) lub innego aktu, w sytuacjach przewidzianych w K.p.a. lub przepisach szczególnych.
Wskazać należy, że skarżący był uczniem Liceum Ogólnokształcącego dla Młodzieży w [...], która to szkoła była szkołą niepubliczną. Działalność szkół niepublicznych ma inne podstawy normatywne niż działalność szkół publicznych. Zgodzić się należy z organem, że podjęcie nauki w takich szkołach wiąże się z zawarciem umowy cywilnoprawnej, która modyfikuje konstrukcję administracyjnoprawnej relacji pomiędzy szkołą, jako zakładem a uczniem jako jego użytkownikiem. Relacja ta zawiera zarówno cechy stosunku administracyjnego, jak i kontraktu cywilnoprawnego, podlegającego uregulowaniom zawartym w Kodeksie cywilnym. Z chwilą podpisania przez strony umowy o naukę powstaje stosunek zobowiązaniowy, obejmujący swym zakresem zobowiązanie do świadczenia nauki z jednej strony, a z drugiej obowiązek uiszczania wynagrodzenia za pobieraną naukę (czesne) oraz obowiązek podporządkowania się zasadom panującym w placówce.
Umowa o naukę podlega regułom zawartym w Kodeksie cywilnym, w tym przepisom dotyczącym umów dwustronnie zobowiązujących. Zgodnie z zasadą swobody umów (art. 3531 kc), strony mają wolną wolę w kwestii zawarcia umowy, wyboru kontrahenta, kształtowania treści umowy oraz formy zawarcia umowy. Z zasady swobody umów wyprowadza się także uprawnienie stron stosunku zobowiązaniowego do podjęcia decyzji o rozwiązaniu umowy łączącej strony. Stosunek zobowiązaniowy może być w każdej chwili rozwiązany na skutek zgodnych oświadczeń woli obu stron umowy. Uczeń szkoły niepublicznej nawiązuje dwa równoległe i wewnętrznie sprzężone stosunki prawne: cywilnoprawny (który opiera się na umowie o naukę łączącej go z osobą prowadzącą placówkę) i administracyjnoprawny (łączący go bezpośrednio ze szkołą). Wobec powyższego stosunek administracyjny jest niejako stosunkiem wtórnym w odniesieniu do kontraktu cywilnego zawartego przez strony. Jego istnienie uzależnione jest od ważnej umowy łączącej strony. W sytuacji skutecznego rozwiązania umowy cywilnej, relacja administracyjna (przejawiająca się podległością ucznia w stosunku do szkoły) ulega przerwaniu, co oznacza, że od tej chwili słuchacz nie ma obowiązku poddania się regulacjom wewnętrznym szkoły (przede wszystkim statutowi).
Rozwiązanie stosunku cywilnego w sposób oczywisty oddziałuje na relację administracyjną. Jaki to jest wpływ, zależy po pierwsze od treści umowy łączącej strony, a po drugie od przepisów prawa, w szczególności Kodeksu cywilnego. Nie ma jednak wyraźnych podstaw, aby uznać, że samo rozwiązanie stosunku administracyjnoprawnego poprzez skreślenie słuchacza z listy uczniów prowadzi samoistnie do ustania jakiegokolwiek stosunku cywilnoprawnego pomiędzy uczniem a szkołą.
Wskazać należy, że skarżący pismem z dnia [...] marca 2014 r. złożył podanie o skreślenie go z listy uczniów i tego samego dnia zabrał swoje dokumenty. Oświadczenie to zostało uznane jako oferta rozwiązania łączącej strony umowy, zaś Dyrekcja szkoły podjęła decyzję o przyjęciu złożonej przez niego oferty, czego skutkiem było rozwiązanie umowy o naukę ze skutkiem natychmiastowym. Oświadczenie o wyrażeniu zgody na rozwiązanie umowy zostało skarżącemu przekazane przez Dyrektora Liceum w dniu [...] marca 2014 r. Z tą chwilą przestał on być uczniem ww. placówki (ustał tym samym stosunek administracyjny łączący go ze szkołą).
Procedura skreślenia ucznia w drodze decyzji przewidziana w art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty ma charakter sankcyjny (przepisy dopuszczają zastosowanie tego trybu środka jedynie w przypadkach enumeratywnie wskazanych w statucie danej szkoły). Brak jest zatem obowiązku po stronie szkoły wydania decyzji, o której mowa w cytowanym przepisie, ponieważ postanowienia art. 39 ust. 2 ustawy nie mają w zaistniałym stanie faktycznym zastosowania.
J.O. przestał być słuchaczem Liceum przez rozwiązanie umowy o naukę, wskutek złożenia zgodnych oświadczeń woli przez obie strony umowy, szczególnie w sytuacji, kiedy w momencie składania oświadczenia woli był osobą pełnoletnią. A zatem doszło do rozwiązania cywilnoprawnej regulacji umownej, tj. umowy o naukę i dlatego obowiązek stosowania procedury przewidzianej w powyższym przepisie nigdy nie zaistniał. Ponadto wskazać należy, że szkoła nie uznała oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych.
A zatem stwierdzić należy, że wskutek wyrażenia przez skarżącego woli rozwiązania umowy o kształcenie i akceptacji jego propozycji przez szkołę, umowa została zgodną wolą stron rozwiązana.
Formułowanie jakichkolwiek zarzutów na gruncie K.p.a. w tym zakresie jest chybione. Zgodzić się należy z organem, że stosunek administracyjny ma charakter wtórny w stosunku do umowy cywilnej i nie może samoistnie trwać po rozwiązaniu umowy. W konsekwencji rozwiązania umowy o naukę skarżący przestał być uczniem Liceum.
A zatem szkoła nie miała obowiązku wydać decyzji o skreśleniu skarżącego z listy uczniów, bowiem przestał nim być wskutek skutecznego rozwiązania umowy o naukę w dniu [...] marca 2014 r.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga na błędnie rozumianą przez skarżącego "bezczynność" organu administracji publicznej, w sytuacji faktycznej i prawnej, która nie odpowiada dyspozycji art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło