I OSK 3290/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-09-26

Skład orzekający: NSA Joanna Runge- Lissowska, NSA Roman Ciąglewicz, del. WSA Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzje o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego mogą zostać uznane za bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy wyrok sądu cywilnego ustalił bezskuteczność uznania ojcostwa oraz wygasił obowiązek alimentacyjny, ale te wyroki nie zniosły obowiązku alimentacyjnego za okres poprzedzający ich wydanie?
Ratio decidendi
Decyzje o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie stają się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. w sytuacji, gdy wyrok sądu cywilnego ustalił bezskuteczność uznania ojcostwa lub wygasił obowiązek alimentacyjny z określoną datą, ale nie zniosły one obowiązku alimentacyjnego za okres poprzedzający te daty. Wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego podlegają zwrotowi, jeśli zostały wypłacone osobie uprawnionej na podstawie obowiązującego tytułu wykonawczego i zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji.
Stan faktyczny
J. W. domagał się stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wskazał na wyroki sądu cywilnego ustalające bezskuteczność uznania ojcostwa i wygaszenie obowiązku alimentacyjnego. Organy administracyjne oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówiły stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, uznając, że nie zaszła przesłanka bezprzedmiotowości. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, podnosząc naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 26 września 2017r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 315/15 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 315/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 28 listopada 2014 r. J. W. zwrócił się o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji: - z dnia [...] grudnia 2009 r. o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz A. W. w okresie od 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r.; - z dnia [...] listopada 2010 r. o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz A. W. w okresie od dnia 1 października 2009 r. do dnia 30 września 2010 r.; - z dnia [...] kwietnia 2011 r. o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz A. W. w okresie od 1 października 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. Wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Łodzi, VII Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt R VII C [...], ustalono bezskuteczność uznania ojcostwa wnioskodawcy względem A. W., który przez okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. był osobą uprawnioną do pobierania zaliczki alimentacyjnej oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., wydaną na podstawie art. 162 K.p.a., art. 2 pkt 3 i 11, art. 27 1 i 2, art. 41 i art. 43 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.) w zw. z art. 2 pkt 5, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 ze zm.), Prezydent Miasta Łodzi odmówił J. W. stwierdzenia wygaśnięcia wskazanych przez wnioskodawcę decyzji. Organ ustalił, że decyzje uprawniające A. W. do świadczeń z funduszu zostały wydane, gdyż spełnione zostały kryteria określone w przepisach. Nadto w chwili orzekania o świadczeniach A. W. posiadał status osoby uprawnionej do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego. Decyzje, których wygaśnięcia domaga się wnioskodawca zostały wydane na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy. W dniu 1 marca 2011 r. do akt sprawy wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 9 grudnia 2010 r., R VII C [...], którym ustalono bezskuteczność uznania ojcostwa wnioskodawcy względem A. W. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 10 marca 2011 r. Nadto, do akt załączony został wyrok Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 24 lutego 2011 r. ustalający, że obowiązek alimentacyjny J. W. w stosunku do A. W. wygasł z dniem 17 grudnia 2010 r. Organ wskazał na przesłanki zastosowania art. 162 K.p.a. i wyjaśnił, że do momentu wydania przez Sąd Rejonowy wyroku z dnia 9 grudnia 2010 r. ustalającego bezskuteczność uznania ojcostwa wnioskodawca był w świetle przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. K.r.o rodzicem A. W., na wnioskodawcę został też nałożony obowiązek alimentacyjny na mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 6 listopada 1996 r. Wobec niewywiązywania się z nałożonego obowiązku organ w kolejnych okresach zasiłkowych ustalił prawo do zaliczki alimentacyjnej, a następnie do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W świetle wyroku Sądu Rejonowego z dnia 24 lutego 2011 r. obowiązek wnioskodawcy względem A. W. istniał do dnia 17 grudnia 2010 r. gdyż dopiero z tym dniem obowiązek ten wygasł. Dopiero od momentu wydania przez Sąd prawomocnego wyroku ustalającego bezskuteczność uznania ojcostwa wnioskodawca utracił status dłużnika alimentacyjnego w rozumieniu przepisów ustawy i dopiero od tego momentu A. W. przestał być osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu. W odwołaniu J. W. podkreślił, że w postępowaniu cywilnym Sąd Rejonowy w Łodzi na podstawie wyroku z dnia 9 grudnia 2010 r. orzekł o bezskuteczności egzekucji. Sąd zwolnił stronę, wyrokiem z dnia 5 maja 2011 r., z zapłaty zaległych alimentów na rzecz A. W. Zwrócił uwagę, że zaległe alimenty, tak jak należności z funduszu również powstały przed uprawomocnieniem się wyroku z dnia 9 grudnia 2010 r. i z dnia 24 lutego 2011 r. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 162 K.p.a., art. 27 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wyjaśniło, że organ administracji publicznej jest obowiązany stwierdzić wygaśnięcie decyzji, jeżeli spełnione są łącznie dwie przesłanki: decyzja stała się bezprzedmiotowa oraz stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym lub słusznym interesie strony. Stwierdziło, że warunek bezprzedmiotowości decyzji nie został spełniony. Zdaniem organu, kluczowe znaczenie ma wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi z dnia 24 lutego 2011 r. ustalający, że obowiązek alimentacyjny strony w stosunku do A. W. wygasł z dniem 17 grudnia 2010 r. Na podstawie tegoż wyroku komornik sądowy postanowieniem z dnia 10 września 2012 r. umorzył postępowanie egzekucyjne w zakresie alimentów bieżących od dnia 17 grudnia 2010 r. W ocenie Kolegium, wszystkie zobowiązania strony z tytułu niezapłaconych alimentów przed dniem 17 grudnia 2010 r. wypłacone w zastępstwie podlegają zwrotowi. W niniejszej sprawie jest to zaliczka alimentacyjna za okres od dnia 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r. oraz świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2008 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. Zdaniem organu, warunki bezprzedmiotowości nie zostały więc spełnione. W skardze J. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację zawarta w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o oddalenie skargi. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji zgodził się ze stanowiskiem organu, że nie zaistniały przesłanki, od których ustawodawca uzależnił stwierdzenie wygaśnięcia decyzji ostatecznych, określone w art.162 § 1 pkt 1 K.p.a. Sąd odnotował, że w pierwszej kolejności niezbędne jest ustalenie bezprzedmiotowości i dopiero po ustaleniu, iż taka wystąpiła, można odwołać się do przepisu szczególnego. Sąd wskazał, że bezprzedmiotowość decyzji wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, czy to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku, gdy przepis prawa przewiduje taki skutek. Sąd nie podzielił oceny skarżącego, że decyzje orzekające o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłacanych na rzecz uprawnionego na podstawie decyzji właściwego organu, stały się bezprzedmiotowe. Nie odpadł żaden z elementów materialnoprawnego stosunku będącego podstawą tych decyzji. Przedmiotowe decyzje wydane zostały m.in. na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy, wobec ustalenia, że zakończył się okres świadczeniowy. Nie można przypisać decyzjom orzekającym o zwrocie wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, waloru bezprzedmiotowości. Nadto Sąd zwrócił uwagę, że na mocy wyroku z dnia 24 lutego 2011 r. sąd powszechny wygasił obowiązek alimentacyjny skarżącego względem A. W. z dniem 17 grudnia 2010 r. Dopiero zatem od tej daty A. W. nie był osobą uprawnioną do alimentów, ale skutki takiego orzeczenia powstają od daty wygaszenia. Oznacza to, że decyzje na mocy których A. W., jako uprawnionemu, były wypłacane świadczenia z funduszu alimentacyjnego, za okres od 1 października 2008 r. do dnia 31 grudnia 2010 r., jako pozostające w obrocie prawnym, rodzą skutek w postaci wydania decyzji o zwrocie wypłaconych świadczeń. Zdaniem Sądu nie sposób wiązać z wyrokiem Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 9 grudnia 2010 r. ustalającym bezskuteczność uznania ojcostwa skarżącego wobec A. W. skutku w postaci bezprzedmiotowości decyzji orzekających o zwrocie wypłaconych A. W. świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wbrew przekonaniu skarżącego nie zaistniały więc przesłanki do stwierdzenia w oparciu o art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. wygaśnięcia tychże aktów. Skargę kasacyjną złożył J. W., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Wyrok zaskarżył w zakresie oddalenia skargi (pkt 1 wyroku) i zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. 1. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi J. W. i nieuchyłenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] marca 2015 r. pomimo naruszenia przez organ wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego i naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów m.in. w ten sposób że: “organ przy ocenie stanu faktycznego sprawy pominął dowód z dokumentu załączonego do akt sprawy w postaci wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi VII Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt: VII RC [...] w przedmiocie pozbawienia wykonalności tytułów wykonawczych w zakresie świadczeń alimentacyjnych należnych A. W. od J. W. do kwoty 34.218,09 zł i tym samym nie oparł swojego rozstrzygnięcia na pełnym materiale dowodowym, co doprowadziło do uznania, że w zaistniałym stanie faktycznym nie zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości z art. 162 § 1 pkt 1) K.p.a. 2. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c P.p.s.a. w zw z art. 162 § 1 pkt 1) K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi J. W. i nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] marca 2015 r. pomimo nieuzasadnionego przyjęcia przez organ, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wygaśnięcia decyzji w przedmiocie zwrotu świadczeń alimentacyjnych a zwłaszcza przesłanka bezprzedmiotowości, podczas gdy w tym zakresie przestał istnieć stosunek prawny zobowiązujący Skarżącego do zwrotu tych świadczeń a więc ustał prawny byt elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, II. naruszenie prawa materialnego tj.: 1. art. 27 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 3) ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy z uwagi na wydanie prawomocnego wyroku o bezskuteczności uznania ojcostwa oraz uchylenie tytułów wykonawczych w zakresie zaległych alimentów, J. W. nie jest dłużnikiem alimentacyjnym w brzmieniu tych przepisów a skutek ten nastąpił ex tunc. 2. art. 78 w zw. z art. 81 K.r.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wytoczenie powództwa o orzeczenie bezskuteczności uznania ojcostwa i wydanie prawomocnego wyroku w tym przedmiocie nie ma wpływu na wymagalność uprzednio zasądzonych lecz mewy egzekwowanych świadczeń alimentacyjnych, podczas gdy od momentu prawomocności wyroku uchylającego ojcostwo ustaje nie tylko obowiązek świadczeń na przyszłość ale także świadczeń uprzednio prawomocnie zasądzonych lecz jeszcze nie wyegzekwowanych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę, tj. w zakresie pkt 1 sentencji wyroku i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej tj. w zakresie pkt 1 sentencji wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, które nie zostały opłacone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem ograniczyć się do zarzutów skargi kasacyjnej. Najpierw odnotować należy, że podstawy kasacji pozwalają na merytoryczne odniesienie się do istoty sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela jednak tez sformułowanych w zarzutach skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy poddać analizie zarzuty procesowe. Od razu odnotować można, że wyjaśniając podstawę prawna rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji nie rozważył znaczenia dowodu z dokumentu w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt R VII C [...] w przedmiocie pozbawienia wykonalności tytułów wykonawczych w zakresie świadczeń alimentacyjnych należnych A. W. od J. W.. Nie oznacza to jednak, że dowód ten został pominięty w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowym. Zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i Sąd pierwszej instancji odnotowały istnienie tego wyroku. Uznały jednak, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają dwa inne wyroki Sądu Rejonowego w Łodzi: wyrok z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt R VII C [...] o bezskuteczności uznania ojcostwa oraz wyrok z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt R VII C [...] o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego. Brak rozważenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku znaczenia wyroku Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt R VII C [...] w przedmiocie pozbawienia wykonalności tytułów wykonawczych, był uchybieniem, które nie miało wpływu na wynik sprawy. Zagadnienie to zostanie przedstawione w odniesieniu do materialnych zarzutów skargi kasacyjnej. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. Ustalony w sprawie stan faktyczny nie pozwala na ocenę o zaistnieniu przesłanki bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 479 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Natomiast w myśl art. 2 pkt 3 tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dłużniku alimentacyjnym - oznacza to osobę zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Skarżący był zobowiązany do alimentów na rzecz A. W. Obowiązek ten nie został zniesiony wyrokiem o bezskuteczności uznania ojcostwa. Ustanie tego obowiązku nastąpiło na skutek wyroku ustalającego, że obowiązek alimentacyjny wygasł z dniem 17 grudnia 2010 r., przy czym jest niewątpliwe, że ustalenie to było rezultatem wcześniejszego wyroku orzekającego o bezskuteczności uznania ojcostwa. Nie ma podstaw do przyjęcia, że przywołane wyroki Sądu Rejonowego w Łodzi: w przedmiocie uznania bezskuteczności uznania ojcostwa oraz ustalający wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego zniosły obowiązek alimentacyjny skarżącego wobec A. W. za okres poprzedzający dzień 17 grudnia 2010 r. W okresie tym, szczegółowo wskazanym w decyzjach, których wygaśnięcia skarżący domagał się, egzekucja alimentów była prowadzona na podstawie pozostających w obrocie tytułów wykonawczych. Bezskuteczność egzekucji skutkowała zaistnieniem przesłanki wydania kolejno trzech decyzji zobowiązujących skarżącego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Należy zwrócić uwagę na to, że niezależnie od innych przesłanek określonych w art. 9 ust. 1-12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (m.in. wiek, dochód), zgodnie z art. 9 ust. 1, przysługiwanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest uwarunkowane spełnianiem przez wnioskodawcę statusu "osoby uprawnionej". Pojęcie to oznacza, zgodnie z art. 3 pkt 11 omawianej ustawy, osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. W spornych okresach zatem organ właściwy dłużnika, w rozumieniu art. 3 pkt 9, był związany funkcjonującym w obrocie prawnym tytułem wykonawczym oraz zaświadczeniem organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji (art. 2 pkt 2 oraz art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Skoro należności z funduszu zostały wypłacone w warunkach tego związania, to zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy, organ nie może obecnie kwestionować legalności tego zdarzenia prawnego. Wypłacenie poprzednio pomocy osobie uprawnionej stanowi przesłankę wskazaną w art. 27 ust. 1, jako "świadczenia wypłacone z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej". Zaistnienie tej przesłanki zobowiązuje organ do wydania decyzji o zwrocie świadczeń. Należy podkreślić, że decyzje zobowiązujące skarżącego do zwrotu odnoszą się do obowiązku alimentacyjnego, który za ten okres nie został zniesiony. Przesądzające znaczenie ma w tym zakresie wyrok ustalający ustanie obowiązku alimentacyjnego z określoną datą. Natomiast wyrok pozbawiający tytuł wykonawczy wykonalności odnosi się do świadczeń, które nie zostały wyegzekwowane. Wynika to z charakteru orzeczenia w przedmiocie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności. Uwzględnienie przez sąd powództwa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego stwarza podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na jego podstawie (art. 825 pkt 2 K.p.c.) – patrz: Dariusz Zawistowski [w:] "Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne", pod red. J. Gołaczyńskiego, LEX 2012, pkt 14 do art. 840. Tak więc wyrok pozbawiający tytuł wykonawczy wykonalności nie usuwa z obrotu prawnego orzeczenia stanowiącego tytuł egzekucyjny (wyrok zasądzający alimenty, czy też ugoda w tym zakresie). Wywiera skutki w zakresie trwającego postępowania egzekucyjnego. O okresie trwania stosunku alimentacyjnoprawnego rozstrzyga w takiej sytuacji orzeczenie w przedmiocie ustalenia, że obowiązek alimentacyjny wygasł. W rezultacie, tak samo jak nie ma podstaw do żądania zwrotu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych za okres poprzedzający wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego (por. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt III CZP 91/11), tak samo nie ma podstaw do przyjęcia, że dłużnik jest zwolniony od zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej w rozumieniu art. art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionych do alimentów. W rezultacie decyzje wydane w okresie obowiązywania art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie stały się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. Nie są zatem zasadne zarzuty wyartykułowane w materialnej podstawie kasacji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu z uwagi na to, że przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, co wynika art. 254 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło