II SA/Ol 268/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Referent-Stażysta Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2015 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]". Dowódca Jednostki Wojskowej Nr "[...]" w A (dalej jako: "organ"), po rozpatrzeniu odwołania I. P., utrzymał w mocy rozkaz personalny nr "[...]" Dowódcy 1 Brygady Pancernej z dnia "[...]" o zwolnieniu odwołującego się z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 grudnia 2014 r. i przeniesienia do rezerwy, wskutek otrzymania ogólnej oceny niedostatecznej w opinii służbowej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że szeregowy I. P. pełnił zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu zawartego na okres od dnia 7 listopada 2013 r. do dnia 28 czerwca 2015 r. W opinii służbowej z dnia 26 września 2014 r. oceniony został na ocenę ogólną niedostateczną. Odwołanie od tej opinii nie zostało uwzględnione, podobnie jak wniosek o jej weryfikację. Organ wskazał na treść art. 111 pkt 6 i art. 115 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1414), dalej jako: "u.s.w." oraz na przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 670), dalej jako: "rozporządzenie", podkreślając, że otrzymanie ogólnej oceny niedostatecznej w opinii służbowej stanowi obligatoryjną podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Podstawą oceny było wywiązywanie się przez żołnierza z jego obowiązków, jego kompetencje i predyspozycje, dyspozycyjność, odpowiedzialność oraz odporność na stres. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił: - rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych, który stanowi, że opiniowaniem służbowym obejmuje się żołnierza zawodowego, który do 15 sierpnia danego roku przez okres co najmniej 6 miesięcy wykonywał obowiązki na stanowisku służbowym, o którym mowa w art. art. 26 ust. 5 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych; - naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 77 i art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na to, że organ odwoławczy nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, przez co nie wykazał należytej staranności i dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. i nie mógł tym samym zawrzeć w decyzji uzasadnienia odpowiadającego art. 107 § 3 k.p.a. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji i poprzedzającego ją rozkazu personalnego. W uzasadnieniu skargi I. P. wskazał, że nie kwestionuje tego, iż otrzymanie ogólnej oceny niedostatecznej w opinii służbowej skutkuje zwolnieniem żołnierza ze służby wojskowej, jednak nadal kwestionuje poszczególne oceny cząstkowe. Skarżący nie powinien podlegać opiniowaniu, gdyż od 9 lutego 2014 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Art. 60 b ustawy stanowi, że zwolnienie lekarskie obejmuje okres, w którym żołnierz zawodowy jest zwolniony od zajęć służbowych z powodu choroby. Natomiast skoro jest zwolniony od zajęć służbowych, to nie mógł wykonywać obowiązków służbowych na stanowisku służbowym. Do 15 sierpnia skarżący wykonywał obowiązki służbowe jedynie przez 39 dni, w związku z tym nie mógł być opiniowany, gdyż do wydania opinii wymagane jest wykonywanie obowiązków na stanowisku służbowym przez okres co najmniej 6 miesięcy, w konsekwencji nie powinien być wydany rozkaz o zwolnieniu ze służby. Do powyższej argumentacji organ odwoławczy się nie odniósł w żadnym stopniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto wskazał, że obowiązujące przepisy nie zawierają przeszkód do opiniowania żołnierza zawodowego, który z przyczyn zdrowotnych długotrwale nie wykonuje obowiązków służbowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje zatem jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego. Przy czym zaskarżona decyzja podlega uchyleniu tylko w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 111 u.s.w., który w punkcie 6 stwierdza, że żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Szczegółowe warunki i tryb zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej określa powołane wcześniej rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014r. poz. 670). Stosownie do § 6 tego rozporządzenia w przypadku otrzymania ogólnej oceny niedostatecznej w opinii służbowej dowódca jednostki wojskowej występuje niezwłocznie z wnioskiem do organu zwalniającego, o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Do wniosku dołącza się ostateczną lub zweryfikowaną opinię służbową żołnierza. Jeżeli organem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem jest organ zwalniający, nie sporządza się wniosku o zwolnienie (§ 16 rozporządzenia). Przepisy te wskazują, że otrzymanie przez żołnierza ogólnej oceny niedostatecznej w opinii służbowej stanowi obligatoryjną podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Kwestia ta nie została pozostawiona uznaniu właściwego organu, tak jak to ma miejsce w przypadku otrzymania ogólnej oceny dostatecznej. Żadne względy natury osobistej żołnierza typu: trudna sytuacja zdrowotna, rodzinna czy finansowa nie mogą stanowić przeszkody do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w takiej sytuacji. Jedynym warunkiem jaki właściwy organ musi zweryfikować jest istnienie ostatecznej lub zweryfikowanej opinii służbowej. Ocenia on wyłącznie czy opinia służbowa została wydana przez właściwy organ, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej niedostateczną ocenę ogólną o opiniowanym. Sprowadza się to w istocie do ustalenia, czy opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym czy można jej przypisać wartość dowodu, potwierdzającego wysokość przypisanej żołnierzowi oceny ogólnej (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2013r., sygn. akt. I OSK 2732/12, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też do zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym sprawy, niezbędne było wykazanie, że skarżący podlegał opiniowaniu służbowemu, że otrzymał ogólną ocenę niedostateczną i opinia ta jest ostateczna. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych. Żaden przepis ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego nie dopuszcza możliwości kolejnej, dalszej jej weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu. Tym samym organ orzekający o zwolnieniu ze służby nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem zbadania zasadności i rzetelności ocen sformułowanych w opinii służbowej. We wskazanym wyroku NSA wyjaśnił, że prawa osób opiniowanych podlegają ochronie wyłącznie przez ustalony w pragmatykach służbowych tryb odwołania się od treści wydanej opinii do właściwych przełożonych wyższego stopnia, bądź przez wynikające z przepisów prawa karnego i cywilnego gwarancje ochrony ich dóbr osobistych. Natomiast sąd administracyjny rozpatrując skargę na decyzję "wykonawczą" w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego, ustala jedynie, czy zachodzi przesłanka zwolnienia oraz czy decyzja została podjęta przez właściwy organ i we właściwym trybie. Sąd nie jest władny samodzielnie oceniać sposobu wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych. Jego kompetencje nie obejmują też badania zasadności ocen podjętych w postępowaniu opiniodawczym. Prawo opiniowania i oceniania żołnierzy oraz funkcjonariuszy innych służb mundurowych jest atrybutem właściwego przełożonego i mieści się w sferze podległości służbowej. Ten zakres władzy służbowej pozostaje poza kontrolą sądową (art. 5 pkt 2 p.p.s.a. i art. 8 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Tak więc nie tylko literalne brzmienie art. 112 u.s.w., ale także rozwiązania systemowe wykluczają badanie prawidłowości (rzetelności) wystawionej oceny opiniowanemu żołnierzowi zawodowemu przy sądowoadministracyjnej kontroli decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W rozpatrywanym przypadku skarżący odwołał się od wystawionej przez dowódcę drużyny w opinii służbowej oceny niedostatecznej. Ocena ta została utrzymana w mocy najpierw w postępowaniu odwoławczym w dniu 9 października 2014r. przez dowódcę plutonu łączności, a następnie w postępowaniu weryfikacyjnym w dniu 14 listopada 2014 r. przez dowódcę batalionu. W ten sposób opinia służbowa uzyskała walor ostateczności. Pomimo tego, że skarżący w uzasadnieniu skargi podnosi to, że kwestionuje poszczególne oceny składające się na ocenę ogólną, to nie uzasadnia tego w żaden sposób. Natomiast poprzednia ocena skarżącego, tj. za rok 2013, wskazywała na wystawienie oceny ogólnej dostatecznej, co już wówczas stanowiło fakultatywną przesłankę do zwolnienia go ze służby wojskowej. Przebywanie na zwolnieniu lekarskim z przyczyn pozostających w związku z wypadkiem podczas służby (zawodów koszykarskich), nie stanowi podstawy do odstąpienia od opiniowania żołnierza zawodowego. Podnieść należy, że wypadki lub choroby związane ze służbą są podstawą do postępowania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. z 2014r. ,poz. 213), natomiast w żaden sposób nie mogą być podstawą do żądania utrzymania kontraktu (wyrok NSA z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I OSK 81/14, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Wbrew twierdzeniom skarżącego, przebywanie na długotrwałym zwolnieniu lekarskim nie uniemożliwiało przeprowadzenia opiniowania służbowego. Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.s.w. żołnierz zawodowy podlega corocznemu opiniowaniu służbowemu. Opiniowanie służbowe przeprowadza się w okresie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października (art. 26 ust. 2 u.s.w.). W myśl zaś § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 764) opiniowaniem służbowym obejmuje się żołnierza zawodowego, który do 15 sierpnia danego roku przez okres co najmniej sześciu miesięcy wykonywał obowiązki na stanowisku służbowym. Z unormowań tych wynika, że pierwszemu opiniowaniu podlega żołnierz, który do dnia 15 sierpnia danego roku realizował obowiązki służbowe co najmniej przez okres sześciu miesięcy. Jeżeli do dnia 15 sierpnia nie miał jeszcze przepracowanego tego okresu, to będzie po raz pierwszy opiniowany w roku następnym. Kolejne opinie przeprowadza się corocznie, w okresie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października, bez względu na to, czy w badanym okresie żołnierz mógł, czy nie mógł realizować obowiązków z usprawiedliwionych przyczyn, skoro stanowisko to zajmuje. Do takiej interpretacji szczególnie przekonuje treść art. 26 ust. 5 pkt 1 u.s.w., zgodnie z którym opiniowanie służbowe żołnierza zawodowego ma ocenić jego wywiązywanie się z obowiązków na stanowisku służbowym. Fakt, że ustawodawca nakłada obowiązek corocznego opiniowania żołnierzy zawodowych, w określonych ustawowo terminach, wskazuje na to, że osoby pozostające w zawodowej służbie wojskowej podlegają temu opiniowaniu, a celem jego jest ustalenie aktualności przydatności do służby na danym stanowisku. Zważyć też należy, że ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków, które pozwalałyby na odstąpienie od opiniowania żołnierza w terminach ustawowo określonych. Jest to z resztą stanowisko słuszne i całkowicie zrozumiałe, bo w innym wypadku i przy podzieleniu stanowiska skarżącego, żadna osoba, która przebywa w danym roku przez dłuższy czas na zwolnieniu lekarskim nie mogłaby podlegać ocenie. Tym samym niezależnie od tego jak wykonywałaby swoje obowiązki i choćby nie była zupełnie przydatna do służby, nie mogłaby być nie tylko oceniona, ale i zwolniona. Nie można pominąć również tego, że żołnierz przebywający na zwolnieniu lekarskim pomimo zwolnienia z zajęć służbowych nadal pozostaje na zajmowanym stanowisku. Dlatego też w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze, jak również to, że organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.