IV SA/Wa 2541/14
WyrokWSA w Warszawie2015-05-12
Skład orzekający: Piotr Korzeniowski, Katarzyna Golat, Marta Laskowska-Pietrzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Fundacja wykazała istnienie interesu prawnego uzasadniającego udostępnienie jej danych osobowych dłużnika ze zbioru PESEL w celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Fundacja wykazała istnienie interesu prawnego w uzyskaniu numeru PESEL dłużnika. Uruchomienie postępowania egzekucyjnego, które wymaga posiadania danych dłużnika, służy realizacji interesu prawnego wierzyciela opartego na przepisach prawa materialnego. Praktyka sądów powszechnych polegająca na podawaniu numeru PESEL dłużnika w tytule egzekucyjnym oraz konieczność jego posiadania do skutecznego wszczęcia egzekucji przemawiają za uznaniem istnienia takiego interesu.Stan faktyczny
Fundacja (następca prawny Stowarzyszenia) zwróciła się do Ministra Spraw Wewnętrznych o udostępnienie ze zbioru PESEL numeru PESEL dłużniczki, wskazując na konieczność złożenia wniosku o nadanie klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty. Minister odmówił, uznając brak wykazania interesu prawnego, ponieważ sądy same ustalają numer PESEL dłużnika. Po utrzymaniu odmowy w mocy przez Ministra, Fundacja wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących interesu prawnego i obowiązku sądów w ustalaniu PESEL.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 2014 r. i zasądził od Ministra na rzecz Fundacji zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2015 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia ze zbioru PESEL danych osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz skarżącej Fundacji [...] z siedzibą w W. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
IV SA/Wa 2541/14
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2014 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy Stowarzyszeniu "[...]" (którego następcą prawnym jest: Fundacja "[...]" z siedzibą w W., wskazywana dalej jako "skarżąca") udostępnienia ze zbioru PESEL danych osobowych.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Stowarzyszenie "[...]", wnioskiem z [...] kwietnia 2014 r. zwróciło się do Ministra Spraw Wewnętrznych o udostępnienie ze zbioru PESEL numeru PESEL U. W. Uzasadniając potrzebę uzyskania danych skarżąca wskazała na konieczność złożenia w Sądzie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty z [...] grudnia 2013 r., wydanemu w sprawie o sygn. akt [...] przez Sąd Rejonowy dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie.
Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z [...] lipca 2014 r., nr [...] odmówił skarżącej udostępnienia ze zbioru PESEL powyższych danych. Wskazał, że powodem negatywnego rozstrzygnięcia był brak spełnienia przesłanki ujętej w art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.), warunkującej możliwość udostępnienia danych, tj. brak wykazania interesu prawnego w uzyskaniu danych U. W.
Skarżąca pismem z 18 sierpnia 2014 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając organowi przyjęcie błędnej interpretacji przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 5 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności (Dz. U. z 2012 r., poz. 443, z późn. zm.) i w konsekwencji przyjęcie przez organ orzekający stanowiska, iż Sąd we własnym zakresie ustała numer PESEL dłużnika, niezbędny do umieszczenia w treści klauzuli wykonalności. Skarżąca poddała w wątpliwość możliwość samodzielnego ustalenia numeru PESEL osoby poszukiwanej przez Sąd oraz możliwe komplikacje z tym związane, które skutkować mogą zbędnym przedłużeniem postępowania w sprawie nadania klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty. Stwierdziła, iż wystąpienie do Sądu z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności wymaga legitymowania się przez wnioskodawcę numerem PESEL dłużnika, co uzasadnia posiadanie przez nią interesu prawnego w uzyskaniu ze zbioru PESEL danych U. W.
Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z [...] października 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2014 r.
W uzasadnieniu wskazał, iż zagadnienie dotyczące treści klauzuli wykonalności reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 5 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności (Dz. U. z 2013 r. poz. 443, z późn. zm.). Na mocy ww. rozporządzenia w treści klauzuli wykonalności dodatkowo wskazuje się numer PESEL lub NIP wierzyciela i dłużnika. W ocenie organu, wolą ustawodawcy było, aby sądy we własnym zakresie, realizując wnioski o nadanie klauzuli wykonalności prawomocnym tytułom egzekucyjnym, ustalały numer PESEL dłużnika i zamieszczały go w treści klauzuli wykonalności. Podstawą takiej interpretacji są przepisy postępowania cywilnego, a przede wszystkim art. 782 kpc, zgodnie z którym klauzulę wykonalności wyrokowi nadaje Sąd, a zatem to on jest odpowiedzialny za treść tego dokumentu. Wniosek o nadanie klauzuli powinien spełniać wymogi zwykłego pisma procesowego, gdzie obowiązek wskazania numeru identyfikacyjnego istnieje jedynie w stosunku do powoda, a nie pozwanego. W ocenie organu prawidłowość powyższej wykładni potwierdza także uzasadnienie projektu zmiany powyższego rozporządzenia, z którego jednoznacznie wynika, iż obowiązek wskazania numer PESEL lub NIP wierzyciela i dłużnika w treści klauzuli wykonalności został nałożony na sądy. Świadczą o tym użyte w uzasadnieniu sformułowania np. "Ustalenie numerów identyfikacyjnych uczestników postępowania egzekucyjnego odbędzie się z wykorzystaniem już istniejących instrumentów teleinformatycznych", czy "Niezależnie od chwili powstania pozasądowego tytułu egzekucyjnego, sąd nadając klauzulę wykonalności pozasądowym tytułom egzekucyjnym będzie musiał ustalić numer identyfikacyjny dłużnika".
Wskazując na powyższe podał, że skoro na potrzeby postępowania klauzulowego ustalenie numeru PESEL dłużnika stanowi zadanie Sądu, to wierzyciel nie jest zobowiązany a jednocześnie uprawniony, do jego wcześniejszego ustalenia w drodze występowania do organu ewidencyjnego. Byłoby to wyrazem przeniesienia obowiązku sądu na organ administracji publicznej. O spełnieniu przesłanki interesu prawnego można mówić wówczas, gdy sytuacja prawna danego podmiotu zależna jest od uzyskania informacji o poszukiwanym. W konsekwencji strona nie może zrealizować określonej, rodzące dla niej skutki prawne czynności, bez legitymowania się żądanym zakresem informacji. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż skuteczne uzyskanie klauzuli wykonalności jest możliwe bez posiadania numeru PESEL dłużniczki.
Organ nie podzielił wątpliwości skarżącej co do braku możliwości samodzielnego ustalenia przez Sąd numeru PESEL osoby poszukiwanej. Podał, że Sądy uzyskały dostęp online do zbioru PESEL, w związku z czym mogą samodzielnie zrealizować obowiązek nałożony przez przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296, ze zm.), powoływanego dalej również jako kpc, jak również rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 5 kwietnia 2012 r. Podkreślił, iż posiadane przez skarżącą informacje dotyczące poszukiwanej osoby, a w szczególności seria i numer jej aktualnego dowodu osobistego, czy adres zameldowania pozwalają na jednoznaczną identyfikację w zbiorze PESEL. W związku z powyższym Sąd, w oparciu o te kryteria, może ustalić we własnym zakresie numer PESEL U. W.
Końcowo podniósł, że dane osobowe, jako sfera prywatności osoby fizycznej, stanowi przykład jej dobra osobistego, które podlega ochronie. Jednocześnie w tym przypadku ochrona prawna polega przede wszystkim na działaniu zgodnie z wyrażoną w art. 51 ust. 2 Konstytucji zasadą, iż władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Jest to zasada adekwatności, zgodnie z którą organ nie może udostępnić więcej danych o osobie niż jest to niezbędne wnioskodawcy w danej chwili, w jego aktualnej sytuacji prawnej. W niniejszej sprawie nie zachodzi, co rodzi obawę udostępnienia niezgodnego z prawem, równoznacznego w skutkach z możliwością naruszenia dóbr osobistych poszukiwanej.
Skarżąca na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] października 2014 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzja z [...] lipca 2014 r.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i w konsekwencji uznanie, że skarżąca, mimo przedłożenia prawomocnego nakazu zapłaty wydanego przeciwko pozwanej U. W., nie wykazała istnienia po swojej stronie interesu prawnego umożliwiającego żądanie udostępnienie jej danych, niezbędnych w przymusowej egzekucji obowiązku zapłaty określonego orzeczeniem sądowym;
2. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 44i ust. 5 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegające na uznaniu, że udostępnienie skarżącej danych osobowych dłużnika w celu windykacji doprowadziłoby do naruszenia jej dóbr osobistych, a tym samym przyznanie pierwszeństwa prawom dłużnika przed prawami majątkowymi skarżącej wierzyciela.
Uzasadniając pierwszy z zarzutów, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lutego 2011 r. sygn. akt. II OSK 180/10, wskazała, że wykazanie interesu prawnego w żądaniu uzyskania danych osobowych, ma polegać na wskazaniu okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego kreują ten interes prawny, a nie na wskazaniu wprost przepisu. W ocenie skarżącej organ dokonał błędnej wykładni pojęcia "interes prawny" w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. Skarżąca bowiem należycie wykazała swój interes prawny, wskazując, że numer PESEL U. W. jest niezbędny do zainicjowania postępowania klauzulowego, a następnie skutecznej egzekucji.
Zarzucając organowi błędne twierdzenie, iż sąd ustala numer PESEL dłużnika podniosła z urzędu, iż w swojej praktyce spotkała się z podobnym problemem w innym postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy- Śródmieścia w Warszawie, gdzie skarżąca również wnioskowała o nadanie klauzuli tytułowi egzekucyjnemu. Zarządzeniem z 7 stycznia 2014 r. Sąd wezwał ją do wskazania numeru PESEL pozwanego lub danych umożliwiających Sądowi ustalenie numeru PESEL, w oparciu o bliższe dane (datę urodzenia, imiona rodziców). Na poparcie swojej argumentacji załączyła jako dowód: kopię zarządzenia z 7 stycznia 2014 r. sygn. [...]. Jednocześnie podniosła, że nie posiadała danych pozwanego, które umożliwiałyby Sądowi ustalenie numeru PESEL. Powyższe skutkowało niemożnością przeprowadzenia egzekucji i zaspokojenia wymagalnego roszczenia.
Jako uzasadnienie drugiego zarzutu sformułowanego w przedstawionej skardze, skarżąca powołała się na art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1182), zgodnie z którym przetwarzanie danych jest dopuszczalne, jeżeli jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Zdaniem skarżącej bez wątpienia jej sytuacja w niniejszej realizuje dyspozycję ww. przepisu. Skoro skarżąca ma prawo dochodzić swoich praw na drodze postępowania egzekucyjnego, a wszczęcie tego postępowania wymaga posiadania wiedzy, co do numeru PESEL dłużnika, to udostępnienie przez organ danych U. W. w żadnym wypadku nie będzie stanowiło naruszenia dóbr osobistych tej osoby.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu stwierdził, że powołane przez skarżącą okoliczności oraz cel ubiegania się o udostępnienie numeru PESEL dłużniczki nie kreują po jej stronie interesu prawnego, wynikającego z przepisu prawa materialnego, który warunkuje przekazanie tej danej. Skarżąca nie jest bowiem adresatem przywołanej jako podstawa uprawnienia normy zawartej w § 21 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 5 kwietnia 2012 r. Adresatem normy wynikającej z przywołanej regulacji jest sąd, który z urzędu ustala numer PESEL pozwanego i zamieszcza go w klauzuli. O uprawnieniu strony można mówić bowiem tylko wówczas, gdy jej sytuacja prawna, która w niniejszej sprawie oznacza wszczęcie postępowania klauzulowego, wymaga znajomości określonej informacji o osobie poszukiwanej pozostającej z wnioskodawcą w stosunku prawnym. Odstąpienie od wykazania takiej zależności oznaczałoby, że wierzyciel może uzyskać nieograniczony dostęp do informacji o dłużniku, co byłoby niezgodne z zasadami ochrony danych osobowych.
Następnie odnosząc się do argumentacji skarżącej popartej dowodem w postaci zarządzenia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z 7 stycznia 2014 r. sygn. akt [...] wyjaśnił, iż w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wykazanie interesu prawnego oznacza wskazanie okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego nakładają na stronę określone obowiązki, których spełnienie jest zależne od uzyskania danych ze zbiorów ewidencji ludności. Tym samym powołanie się przez skarżącą na praktykę sądu orzekającego w sprawach cywilnych, w zupełnie innej sprawie, nie może zostać uznane za wykazanie interesu prawnego.
Ponadto, w opinii organu, przedłożone w sprawie sygn. akt [...] wezwanie jedynie potwierdza argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, że to na sądzie spoczywa obowiązek ustalenia numeru PESEL pozwanego w postępowaniu klauzulowym. Świadczy o tym użyte w wezwaniu sformułowanie; "umożliwiających sądowi ustalenie numeru PESEL pozwanego". Zwrócił uwagę, że istotą przedstawionego wezwania było zobligowanie strony do podania bliższych danych personalnych pozwanego (daty urodzenia, imion rodziców), które pozwoliłyby sądowi na zidentyfikowanie osoby w zbiorze PESEL Sądy powszechne na zasadach określonych w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych posiadają dostęp do zbioru PESEL, zaś sposób wyszukiwania danych przez sąd jest analogiczny, jak w postępowaniu administracyjnym o udostępnienie danych ze zbioru PESEL Tym samym, jeżeli skarżąca, składając pozew nie wskazała danych osoby pozywanej w sposób pozwalający na jej jednoznaczne zidentyfikowanie w zbiorze PESEL, również sąd nie miał możliwości jej wyszukania.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 44i ust 5 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, podał, że numer PESEL danej osoby stanowi nie tylko dane osobowe, ale jako sfera prywatności człowieka jest także dobrem osobistym. Tym samym nieuprawnione udostępnienie danych o numerze PESEL U. W. byłoby równoznaczne z naruszeniem jej dóbr osobistych. Nieuprawnione jest bowiem ujawnienie danych osobowych wbrew art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. w sytuacji gdy skarżąca nie wykazała interesu prawnego w otrzymaniu danych.
Podkreślił, że powołany przez skarżącą art. 23 ust. t pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych nie ma zastosowania w zakresie udostępniania danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych. Przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych są bowiem przepisami lex specialis w stosunku do ustawy o ochronie danych osobowych i wyłączają jej stosowanie.
Końcowo podniósł, że zaskarżona decyzja w żadnym razie nie jest przejawem przyznania pierwszeństwa prawom dłużnika, przed prawami majątkowymi skarżącej jako wierzyciela. Organ udostępniający dane ze zbiorów ewidencji ludności nie ocenia, ani nie wartościuje wskazanych praw, a jedynie bada czy wnioskodawca ubiegający się udostępnienia danych wykazał uprawnienie do ich otrzymania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna.
Podstawę rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowiła ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993).
Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych przewiduje dostęp do danych osobom, których dane są przetwarzane, a także innym podmiotom określonym w art. 44h ust. 1 i 2 cyt. ustawy, jeżeli spełniają one wymienione w tym przepisie warunki. Jeżeli chodzi o osoby indywidualne, dane ze zbioru PESEL są udostępniane, jeżeli osoby te wykażą interes prawny uzasadniający pozyskanie tychże danych (art. 44h ust. 2 pkt 1) lub wskażą (uwiarygodnią) interes faktyczny stojący za potrzebą zaznajomienia się z danymi ze zbioru PESEL. W tym ostatnim przypadku wymagane jest jednak uzyskanie zgody osób, których dane te dotyczą (art. 44h ust. 2 pkt 3). Zgodnie z art. 44i ust. 5 ustawy, odmowne rozpatrzenie wniosku o udostępnienie danych ze zbioru PESEL następuje w drodze decyzji administracyjnej i wynika ze stwierdzenia, że udostępnienie to spowodowałoby naruszenie dóbr osobistych osoby, której dane dotyczą, lub innych osób.
O tym, czy w konkretnej sprawie wnioskodawca ma interes prawny decydują przepisy prawa materialnego.
Istotne jest zatem, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83, publik. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego - Warszawa 1994, s. 109). Musi to być taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z konkretnym rozstrzygnięciem. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialno - prawnym między normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Zdaniem Sądu, wnioskodawca ubiegający się o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych ma interes prawny w uzyskaniu danych ze zbiorów meldunkowych osoby przeciwko której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym, ale także kiedy zamierza z takim pozwem wystąpić (tak NSA w wyroku z 25 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 375/13, CBOSA).
Skoro przesłanką udostępnienia danych osobowych jest wykazanie interesu prawnego, to uznać należy, że niezbędne jest przedłożenie przez wnioskodawcę dowodów świadczących o istnieniu interesu prawnego w udostępnieniu danych osobowych.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 180/10, CBOSA, stwierdził, że wykazanie interesu prawnego w żądaniu uzyskania danych osobowych ma polegać na wskazaniu okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego kreują ten interes prawny. W sytuacji, gdy dany podmiot nie może realizować swoich uprawnień bez udziału osoby, której dane służyłyby jej odnalezieniu, można mówić o istnieniu okoliczności świadczących o istnieniu interesu prawnego (por. wyrok NSA z 5 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 95/08, CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wyraża przy tym pogląd, że interes prawny może być wywodzony również ze stosunków cywilnoprawnych (por. wyroki NSA w Warszawie z 30 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 629/97, z 2 lipca 1998 r., sygn. akt IV SA 1306/96, a także uchwała NSA z dnia 26 listopada 2001, sygn. akt OPK 19/01, jak i poglądy doktryny np. J. Zimmermanna - OSP 1997/4/83; tak również m.in. (w:) R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 105, a także A. Matan (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan "Postępowanie administracyjne ogólne.", C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 281).
Stojąc na takim stanowisku należy stwierdzić, że strona skarżąca, domagając się udostępnienia danych winna była wykazać, z jakim powództwem cywilnym chce wystąpić i uwiarygodnić co najmniej stan faktyczny, który daje jej legitymację do jego wniesienia.
W ocenie Sądu strona skarżąca wykazała interes prawny w uzyskaniu żądanych danych.
Uruchomienie postępowania egzekucyjnego, dla którego potrzebne jest posiadanie danych dłużnika, służy bez wątpienia realizacji interesu prawnego wierzyciela opartego na przepisach prawa materialnego. Należy bowiem mieć na uwadze, że postępowanie egzekucyjne, jak wynika z zasady zawartej w art. 796 § 1 Kpc, wszczynane jest na wniosek, do którego należy dołączyć tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776 Kpc).
Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika strony skarżącej, praktyką jest podawanie w tytule egzekucyjnym nr PESEL dłużnika będącego osobą fizyczną, co wynika m.in. z faktu, iż żądają tego sądy powszechne. Pominięcie znaczenia tej praktyki mogłoby spowodować brak realizacji prawa wierzyciela, niwecząc prawnie zagwarantowaną możliwość odzyskania długu, co - biorąc pod uwagę wskazanie przez skarżącą przepisu prawa, który zidentyfikowanie dłużnika traktuje jako konieczną przesłankę poprawności tytułu egzekucyjnego - przemawia za uznaniem, że po stronie skarżącej istnieje interes prawny.
Sąd nie uwzględnił argumentu organu, iż skarżąca nie wykazała interesu prawnego w żądaniu nr PESEL, gdyż dane te mogą okazać się przydatne na etapie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, do którego niezbędne jest dysponowanie tytułem wykonawczym, jak również okoliczności, iż z art. 126 Kpc, który wskazuje co powinien zawierać wniosek kierowany do Sądu, nie wynika obowiązek podania nr PESEL.
Powoływane wcześniej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 5 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności nie wskazuje bowiem sądu jako podmiotu, który jest zobowiązany do wystąpienia o przedmiotowe dane, a wnioski wynikające z wykładni autentycznej tego aktu, na którą powołuje się organ w rozpatrywanej sprawie, jak również argumentacja związana z nowelizacją tego rozporządzenia, nie przeważa nad potrzebą realizacji prawa wierzyciela. Skarżąca jest bowiem w sytuacji, podmiotu który nie może realizować swoich uprawnień bez udziału osoby, której dane służyłyby jej odnalezieniu. Wykładnia celowościowa, mająca swoje podstawy w realizacji prawa wierzyciela przesądza na rzecz racji skarżącej. Tym samym Sąd uznał, ż na gruncie niniejszej sprawy, wbrew stanowisku organów, skarżąca wykazała, że posiada interes prawny w zakresie udostępnienia mu nr PESEL dłużnika, zgodnie z art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych.
Ze względu na powyższe oraz mając na uwadze konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organy, zgodnie z wytycznymi Sądu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło