II OZ 928/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 6 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 616/14 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 29 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 616/14 odmówił L. S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie z jej skargi na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że na rozprawie sądowej w dniu 19 maja 2015 r. Sąd ogłosił wyrok, którym oddalił skargę L. S. na powyższą decyzję. Na rozprawę nikt się nie stawił, zaś zawiadomienie dla skarżącej o terminie rozprawy zwrócono Sądowi po dwukrotnym awizowaniu z adnotacją "nie podjęto w terminie". W dniu 21 lipca 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, który jednocześnie załączyła, o uzasadnienie powyższego wyroku podnosząc, że nie otrzymała zawiadomienia o terminie rozprawy sądowej, na której wyrok ogłoszono, gdyż w tym okresie (do 15 maja 2015 r.) przebywała w S., na co również wskazywała w pismach procesowych kierowanych do Sądu w kwietniu 2015 r. (k. 32, 37 akt). Pomimo tego, że po powrocie dopytywała się w Sądzie o termin rozprawy, nie poinformowano jej, że wyrok już zapadł w dniu 19 maja 2015 r. Dowiedziała się o nim dopiero podczas przeglądania akt w dniu 14 lipca 2015 r., dlatego też wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie jej uzasadnienia tego wyroku. Odmawiając przywrócenia przedmiotowego terminu Sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wskazał, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżąca L. S. uchybiła terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku bez swojej winy. Termin ten biegł od dnia ogłoszenia wyroku na rozprawie sądowej (na której sąd administracyjny poucza obecne strony o sposobie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej), tj. od dnia 19 maja 2015 r., a o terminie rozprawy skarżąca została powiadomiona prawidłowo. Przesyłka została bowiem nadana na wskazany przez nią adres, a następnie po dwukrotnym awizowaniu została zwrócona do Sądu z adnotacją "nie podjęto w terminie", co pozwoliło uznać doręczenie za skuteczne zgodnie z art. 73 § 4 P.p.s.a. Skuteczności doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy nie podważa okoliczność, że skarżąca nie mogła go odebrać, gdyż faktycznie w tym okresie przebywała w Szczecinie. Strona nie poinformowała Sądu o zmianie adresu dla doręczeń, do czego była zobowiązana zgodnie z art. 70 § 1 P.p.s.a., o czym została pouczona w dniu 25 lipca 2014 r. (k. 18). Jedynie w dwóch pismach z dnia 20 i 29 kwietnia 2015 r. (k. 32 i 37) w nagłówku wskazała jako miejsce sporządzenia pisma "S.", jednak jako adres do korespondencji konsekwentnie wskazywała miejscowość N., na który wszelkie pisma sądowe były jej doręczane. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła L. S. wskazując, że Sąd nie uwzględnił faktu, że skarżąca po powrocie ze S. nie odnalazła w skrzynce pocztowej zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki sądowej w placówce pocztowej. Odnosząc się do kwestii braku powiadomienia Sądu o zmianie miejsca pobytu, skarżąca wskazała, iż nie zrobiła tego ponieważ uważała, że sprawa została zawieszona zgodnie ze złożonym wnioskiem – skarżąca nie otrzymała odpowiedzi odmownej z Sądu. Pomimo że przy piśmie z dnia 29 maja 2015 r. strona wnioskowała o dostarczenie kserokopii skargi w sprawie wznowienia postępowania oraz pisma procesowego z dnia 29 czerwca 2015 r., Sąd nie powiadomił jej o tym, że rozprawa już się odbyła. Skarżąca stwierdziła nadto, iż nie była właściwie reprezentowana, bowiem Sąd mimo dwukrotnego wniosku, nie przydzielił skarżącej adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminowi procesowemu, gdy strona lub uczestnik postępowania nie ponoszą winy w jego uchybieniu. Wniosek o przywrócenie terminu może być skuteczny, jeżeli łącznie spełnione są następujące przesłanki: 1) brak winy w uchybieniu terminowi; 2) spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego; 3) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu 4) równocześnie ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej (por. H. Knysiak-Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 380). Przywrócenia terminu może domagać się strona, która przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie i jest w stanie uprawdopodobnić, iż stało się tak bez jej winy ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, [w:] CBOSA). Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 809/04, niepubl.). Chodzi więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącego, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, strona nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do złożenia wniosku nastąpiło bez jej winy. Nie można uznać, że wyjazd poza dotychczasowe miejsce zamieszkania, stanowi przeszkodę, która stronie należycie dbającej o własne interesy uniemożliwia dokonanie powyższej czynności. Zauważyć należy, iż w odniesieniu do strony, która zmienia miejsce swego pobytu w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika oraz wskazaniem adresu do doręczeń przesyłek włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Jeżeli strona takich czynności nie podjęła, lub uczyniła to nieudolnie, w konsekwencji czego uchybiła terminowi wyznaczonemu do dokonania czynności, to nie można mówić o braku jej winy w powstaniu uchybienia. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Skonstatować należy, że skarżąca, pomimo iż została należycie pouczona o obowiązku zawiadomienia sądu o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby – stosownie do art. 70 § 1 P.p.s.a, zaniechała podjęcia jakichkolwiek działań mających na celu ochronę jej własnych interesów w czasie gdy przebywała poza miejscem zamieszkania. Powyższe zachowanie należy zakwalifikować jako brak należytej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy, strona bowiem powinna była przewidzieć, że w związku z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego może otrzymać korespondencję sądową i zostać zobowiązana do wykonania określonych czynności procesowych. Odnosząc się do kwestii braku pozostawienia w skrzynce oddawczej skarżącej powiadomienia o pozostawionej w placówce pocztowej korespondencji należy wskazać, że zgodnie z art. 73 P.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w tym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu (§ 4). W niniejszej sprawie pismo Sądu zawierające zawiadomienie o terminie rozprawy zostało zaadresowane prawidłowo. Analiza akt sprawy wskazuje, że przesyłka była dwukrotnie awizowana. Na skutek niepodjęcia przesyłki w terminie 14 dni od daty pierwszego awiza (w dniu 22 kwietnia 2015 r.) została ona zwrócona do sądu. Biorąc pod uwagę, że skarżąca nie przedstawiła dowodów wskazujących na to, iż pracownik operatora pocztowego uchybił art. 73 § 2 i 3 P.p.s.a., należało uznać twierdzenia skarżącej o braku pozostawienia zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej za bezzasadne. Brak jest również podstaw, aby skarżąca swoimi zaniedbaniami obciążała Sąd. Skoro przy piśmie z dnia 29 maja 2015 r. skarżąca wnioskowała o dostarczenie kserokopii skargi oraz pisma procesowego z dnia 29 czerwca 2015 r., Sąd nie był zobowiązany do udzielenia stronie informacji wykraczającej poza zakres jej żądania. W kwestii zarzutu nieprzydzielenia skarżącej adwokata należy wskazać, że wbrew twierdzeniu strony, w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek wniosku w tym przedmiocie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.