I SA/Bd 343/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-05-19
Skład orzekający: Urszula Wiśniewska, Teresa Liwacz, Mirella Łent
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyroki sądów karnych, które zapadły po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej, mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jako ujawniające nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji?Ratio decidendi
Wyroki sądów karnych, które zapadły po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej, nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jeśli nie ujawniają nowych okoliczności faktycznych, które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi. Sama odmienna ocena prawna dokonana przez sąd karny, w sytuacji gdy ustalenia faktyczne pokrywają się z ustaleniami organu podatkowego, nie jest wystarczająca do wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy, lecz jedynie badaniu, czy zaszły kwalifikowane wady procesowe.Stan faktyczny
Skarżący J. M. domagał się uchylenia ostatecznej decyzji podatkowej dotyczącej podatku VAT za luty 2001 r., powołując się na przesłankę wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Jako nowe dowody przedstawił wyroki sądów karnych uniewinniające dyrektora spółki, która wystawiła faktury VAT, twierdząc, że transakcje nie były fikcyjne. Organy podatkowe odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że wyroki karne nie stanowią nowych okoliczności faktycznych ani dowodów w rozumieniu Ordynacji podatkowej, ponieważ powstały po wydaniu decyzji ostatecznej i nie ujawniają nowych faktów istotnych dla sprawy podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krenz- Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2015r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę
Decyzją z dnia [...]. Urząd Skarbowy we W. określił Skarżącemu w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2001r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości [...]zł. Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że w kontrolowanym okresie podatnik dokonał obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego wynikającego z dwóch faktur VAT wystawionych zostały przez Przedsiębiorstwo Usług Specjalnych "K." Sp. z o.o. Decyzją z dnia [...]. Izba Skarbowa
w B. utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji,
a skarga od decyzji i skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji zostały oddalone.
Pismem z dnia [...]. skarżący wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją ostateczną Izby Skarbowej w B. z dnia [...]. Swoje żądanie oparł na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz. 749 ze zm.) – dalej jako: "O.p." W ocenie skarżącego w postępowaniu zakończonym decyzją Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] dokonano rażących błędów
w ustalaniu stanu faktycznego, co miało istotne znaczenie dla wyniku postępowania.
W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie decyzji ostatecznej Izby Skarbowej
w B. z dnia [...]. oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] oraz o orzeczenie co do meritum sprawy lub przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji w celu ponownego rozpoznania z uwzględnieniem ujawnionych nowych dowodów i okoliczności. Zarzucił naruszenie przepisów art. 120, art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 w związku z art. 194 O.p., poprzez działanie ponad granicami prawa i dokonanie rażącego błędu w ustaleniu stanu faktycznego.
Uzasadniając wniosek skarżący stwierdził w szczególności, że organ podatkowy błędnie ustalił stan faktyczny w zakresie rzekomego "obejścia prawa podatkowego". Jako nowe dowody w sprawie powołał m.in. orzeczenia wydane w postępowaniach karnych, tj. uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w W. wydanego dnia
[...]. [...] oraz orzeczenie Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] którym uniewinniono M. Ł. Dyrektora Spółki "K." oskarżonego o wystawienie nierzetelnych faktur VAT. Podniósł, że Sąd jednoznacznie stwierdził, iż dokonane transakcje nie są fikcyjne
a dokumentujące je faktury wystawione przez Spółkę na rzecz skarżącego są rzetelne.
Do wniosku dołączył: protokół kontroli z dnia [...] przeprowadzonej na podstawie upoważnienia do kontroli z dnia [...]. w zakresie podatku VAT za miesiąc grudzień 2000r.; protokół kontroli z dnia [...]. przeprowadzonej na podstawie upoważnienia do kontroli z dnia [...] w zakresie podatku VAT za miesiąc luty 2001r.; decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...].
[...] uchylającą decyzję Drugiego Urzędu Skarbowego W. Ś. z dnia [...]. Nr [...] określającą "K." Spółce z o. o. zobowiązanie podatkowe w podatku w podatku VAT za miesiące: listopad 2000r., styczeń 2001r., luty 2001r. oraz marzec 2001r.; orzeczenia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] oraz Sądu Okręgowego
w W. z dnia [...]
Decyzją z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w B. z dnia
[...]. W ocenie organu w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowienia, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
W złożonym na ww. decyzję odwołaniu skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. oraz art. 122 w zw. z art. 187 oraz art. 191, a także art. 120 , art. 121 i art. 122 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zdaniem odwołującego na gruncie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nowy dokument (dowód) może obnażać nowe okoliczności i fakty z tego dokumentu wynikające. Nawet jeśli nie istniał w dniu wydania decyzji, gdyż powstał w późniejszym okresie, to wynikająca z tego dowodu okoliczność mogła istnieć w dniu wydania decyzji i może uzasadniać wznowienie postępowania - tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. Zdaniem odwołującego, chociaż wyroki, na które powołuje się we wniosku, zostały wydane już po wydaniu decyzji ostatecznej, to okoliczności i fakty wynikające z ich uzasadnienia istniały
w dacie zakończenia postępowania głównego, a fakty ustalone w uzasadnieniach wyroków sądów karnych są ściśle związane z ostateczną decyzją, której uchylenia się domaga.
Decyzją z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]. odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Izby Skarbowej w B. z dnia [...]
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odniósł się do przesłanki wznowienia i uchylenia decyzji ostatecznej, na którą powoływała się strona określoną w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Wskazał, że aby wznowienie postępowania mogło nastąpić na podstawie tego przepisu, ujawnione w danej sprawie okoliczności faktyczne lub dowody muszą spełnić łącznie następujące cechy: są nowe, istniały w dniu wydania decyzji, są istotne dla sprawy oraz nie były znane organowi wydającemu decyzję.
Biorąc pod uwagę powyższe organ podkreślił, że w świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy powołane we wniosku i załączone do niego wyroki: Sądu Rejonowego
w W.oraz Sądu Okręgowego w W. nie mogą stanowić podstawy do uznania, iż ujawniono nową okoliczność faktyczną lub nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, nieznany organowi, w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Wyroki te nie stanowią bowiem dowodu, na podstawie którego można by ustalić stan faktyczny
w postępowaniu podatkowym prowadzonym w sprawie skarżącego i nie stanowią też okoliczności faktycznej, którą należało w toku postępowania ustalić i poddać ocenie. Organ podkreślił, że powołane wyroki nie dotyczą podatnika, a więc nie mogą wywierać wpływu na jego sytuację prawną. Dokonana przez sąd karny ocena nie stanowi okoliczności faktycznej ani dowodu w sprawie podatkowej dotyczącej rozliczeń
w podatku od towarów i usług za 2001r., nawet w sytuacji gdy jest odmienna od przyjętej przez organy oraz sąd administracyjny w tej sprawie.
Organ zaznaczył, że decyzja ostateczna Izby Skarbowej w B.y została wydana w dniu [...], natomiast wskazane wyroki w sprawach karnych zapadły odpowiednio [...]r., czyli ponad wszelką wątpliwość nie istniały w dniu wydania decyzji przez organ podatkowy. Orzeczenia te nie tylko nie stanowią nowej okoliczności faktycznej ani nowego dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, ale także zostały wydane później aniżeli zapadło rozstrzygnięcie w sprawie podatkowej. Zdaniem organu fakt uniewinnienia Prezesa Zarządu "K." nie powoduje automatycznie uznania, iż transakcje zostały dokonane przez skarżącego. Okoliczności i dowody zgromadzone
w sprawie, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia wskazują, iż orzeczenie wydane przez sąd karny w stosunku do M. Ł. nie spełnia przesłanki określonej
w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Organ zauważył, że przy wznowieniu postępowania chodzi o sprawdzenie, czy
w czynnościach procesowych poprzedzających wydanie decyzji doszło do naruszenia prawa sklasyfikowanego do jednej z przesłanek wznowienia postępowania. Podkreślił, że postępowanie wznowieniowe nie może być poświęcone powtórnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Inne rozumienie celów tego postępowania nadzwyczajnego, prowadziłoby do naruszenia zasady trwałości ostatecznych decyzji podatkowych, o której mowa w art. 128 O.p.
Organ wskazał, że materiał dowodowy, na podstawie którego orzekały w sprawie merytorycznej organy podatkowe oraz sądy administracyjne był obszerny,
a wskazane przez skarżącego dowody (decyzja Izby Skarbowej w W., protokoły kontroli podatkowej za luty 2001r. i grudzień 2000r.), nie były jedyną podstawą ustaleń organów podatkowych, lecz oceniane były w całokształcie materiału dowodowego
i przyczyniały się wraz z innymi zebranymi dowodami i okolicznościami sprawy do wydania decyzji ostatecznej. Poza tym, jak zaznaczył organ, z uzasadnienia decyzji wydanej przez Urząd Skarbowy we W. w dniu [...]. oraz ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że były one przedmiotem analizy
w toku postępowania podatkowego prowadzonego przez ten organ jak również
w postępowaniu odwoławczym. Mając powyższe na uwadze, w świetle orzecznictwa nie można uznać, iż były one nieznane organowi wydającemu decyzję.
W zakresie zarzutów dotyczących sposobu gromadzenia i analizowania materiału dowodowego w postępowaniu wymiarowym oraz dotyczących naruszenia zasad ogólnych prowadzenia postępowania podatkowego Dyrektor podkreślił, że nie mogą być przedmiotem analizy w niniejszej sprawie. Postępowanie wznowieniowe, nie jest bowiem postępowaniem wymiarowym, ani jego kontrolą instancyjną. W tym zakresie kontrola została dokonana przez sądy administracyjne w wydanych orzeczeniach.
Reasumując, organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie występują przesłanki wznowienia postępowania. W konsekwencji decyzja ostateczna Izby Skarbowej
w B. z dnia [...]., utrzymująca w mocy decyzję Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] r. nie jest obarczona wadą skutkującą jej uchyleniem.
Od powyższej decyzji strona złożyła skargę do tut., w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 18 listopada 2014r. zarzucając naruszenie:
1. art. 240 § 1 pkt 5 O.p., poprzez błędne przyjęcie, że:
- rażąca różnica wynikająca z porównania ustaleń faktycznych dotyczących tych samych zdarzeń gospodarczych, dokonanych przez ten sam organ podatkowy
w dwóch odrębnych protokołach sporządzonych jednocześnie w stanie faktycznym wynikającym z tego samego okresu porównawczego nie jest nową okolicznością w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Z decyzji ostatecznej nie wynika, aby ta rażąca rozbieżność została przez organ podatkowy dostrzeżona. Błędnie ustalony stan faktyczny w jednym z protokołów nie był przedmiotem badania i wyjaśnienia przez organ podatkowy;
- wyroki i dokonane w nich ustalenia faktyczne sądów karnych w W. i w W.w sprawie M. Ł. stanowią jedynie nowy dowód w rozumieniu art. 181 O.p., który powstał już po wydaniu decyzji ostatecznej - natomiast wyroki te są wyłącznie źródłem powzięcia wiedzy o nowych, nieznanych organowi okolicznościach faktycznych i prawnych istniejących w dacie wydania decyzji ostatecznej. Ustalenia faktyczne dokonane przez sąd karny są świadectwem tego, że w postępowaniu zakończonym decyzją Urzędu Skarbowego we W.
z dnia [...]. dokonano rażących błędów w ustaleniu stanu faktycznego.
2. art. 122 w zw. z art. 180, art. 181, art. 187 oraz art. 191 O.p. z uwagi na:
- niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezałatwienie sprawy do końca w postępowaniu podatkowym. Dyrektor Izby Skarbowej powinien odnieść się do tego, dlaczego istotne rozbieżności w ustaleniach faktycznych nie zostały uwzględnione w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...]
- nierozpatrzenie całego materiału dowodowego;
- przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez niechęć do dopuszczenia i oceny dowodów skutkujących prawidłowym ustaleniem prawdy obiektywnej.
W ocenie skarżącego organ respektując wykładnię przepisów art. 122, art. 180,
art. 181, art. 187 O.p. powinien dopuścić i ocenić jako dowód wszystko co było objęte zakresem wniosku o wznowienie postępowania, w tym również materiał zgromadzony
w toku postępowania karnego. Nieuwzględnienie powyższego, skutkuje przyzwoleniem na segregację dowodów na lepsze i gorsze. W szczególności organ powinien wyjaśnić, ocenić oraz wyciągnąć konsekwencje prawne z faktu, że pośród dowodów zgromadzonych w sprawie istnieją dwa protokoły zawierające sprzeczne ze sobą ustalenia. Nie bez znaczenia jest również fakt, że w sprawie wydano decyzję pierwotną, w oparciu o stan prawny wynikający z innej decyzji, która następnie została uchylona. Organ podatkowy tymczasem nie zauważa tej okoliczności.
Skarżący stwierdził ponadto, iż w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. okolicznością faktyczną jest wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub jego niewystąpienie,
a skoro tak, to organ podatkowy we wznowionym postępowaniu powinien uwzględnić również fakty, których niewystąpienie w sprawie głównej ujawnił sąd karny.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] skarżący polemizując z odpowiedzią na skargę ponownie wskazał, że organ powinien zbadać wyroki karne i ocenić je jako źródło ujawniające nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, a nie były znane organowi. Skarżący podkreślił, że badanie sprawy przez sądy administracyjne następowało na podstawie wprawdzie obszernego, ale niekompletnego materiału dowodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem
w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w B. stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydana w pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego oraz postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy ma ustalenie, czy
w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania z art. 240 § 1
pkt O.p.
Na wstępie rozważań należy podnieść, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 O.p. Trzeba bowiem pamiętać, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Nie może ono zastępować trybu odwoławczego. Jedną
z podstawowych zasad postępowania jest zasada trwałości decyzji ostatecznych (art. 128 O.p.). Doznaje ona ograniczenia tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy decyzja jest obarczona kwalifikowanymi wadami prawnymi. Granice postępowania w trybie wznowienia postępowania zakreślone są wnioskiem strony. Skoro wniosek
o wznowienie postępowania wskazywał na przesłankę z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., to postępowanie administracyjne ogranicza się do występowania tej przesłanki. W związku z tym również jego kontrola dokonywana przez sąd administracyjny dotyczy decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania i to w zakresie wyznaczonym przez wniosek strony. Istotnym jest zatem to, czy wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania. W rozpoznawanej sprawie należy jeszcze wskazać, że decyzje wydane w trybie zwykłym zostały poddane kontroli sądu administracyjnego, który oddalił skargę na decyzję organu II instancji (wyrok OZ NSA z dnia 05 czerwca 2003r. sygn. akt SA/Bd 387/03) , zaś skarga kasacyjna od tego orzeczenia również została oddalona (wyrok NSA z dnia 18 maja 2004r. sygn. akt FSK 85/04) .
Dotychczasowe uwagi wskazują, że istota zagadnienia, sprowadza się do tego, czy istniały podstawy wznowienia postępowania. Nie mogą natomiast odnieść skutku te wszystkie argumenty, które zmierzają do podważenia merytorycznej zasadności decyzji ostatecznych. Przedmiotem postępowania o wznowienie nie jest bowiem ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wyliczone w art. 240 §1 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2003 r. III SA 2367/01, lex nr 145008).
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi , który wydał decyzję.
Twierdzenia o zaistnieniu przesłanki wznowienia, skarżący uzasadnia:
1. zaistnieniem nowych okoliczności tj. dokonaniem analizy porównawczej dwóch protokołów kontrolnych sporządzonych przez pracowników urzędu skarbowego za miesiąc grudzień 2000r. i luty 2001r. ,
2. nieuwzględnieniem w uzasadnieniu decyzji Izby Skarbowej w . ustaleń wynikających z prawomocnej decyzji Izby Skarbowej w W. z dnia [...] uchylającej decyzję Drugiego Urzędu Skarbowego
w W. z dnia [..]
3. istnieniem nowych dowodów w postaci wyroków sądów karnych: Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] , Sądu Okręgowego
w W. z dnia [...]
Przechodząc do oceny stanowiska organu zawartego w kontrolowanym rozstrzygnięciu o odmowie uchylenie decyzji ostatecznej w kontekście zarzutów skargi, Sąd stwierdza, że jest ono prawidłowe, usprawiedliwione okolicznościami i przywołanymi na ich poparcie dowodami zgromadzonymi przez organy. Dokonana ocena nie budzi zastrzeżeń.
Tytułem wstępu za utrwalonymi poglądami judykatury i piśmiennictwa wskazać należy, że nowe okoliczności lub dowody stanowią podstawę wznowienia postępowania, jeżeli spełniają łącznie następujące cechy: (1) są nowe, (2) istniały w dniu wydania decyzji, (3) są istotne dla sprawy, (4) nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Tom II, Toruń 2007 r., s. 543). Podkreślić przy tym należy, że "nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody" to zarówno okoliczności faktyczne lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Przy czym należy zauważyć, że nowe dla sprawy, tj. nieznane organowi wydającemu decyzję, okoliczności faktyczne lub dowody, muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej (por. wyroki: NSA z 16 marca 2012 r., II FSK 1800/10 i wyrok WSA we Wrocławiu
z 14 grudnia 2011 r., I SA/Wr 1527/11). Ponadto, muszą one być istotne dla sprawy. Wprawdzie ustawa nie wskazuje, w jaki sposób należy oceniać istotność dowodu lub okoliczności, ale zasadniczo uznaje się, że są to takie dowody lub okoliczności, których uwzględnienie może prowadzić do rozstrzygnięcia odmiennego niż wcześniej podjęte, więc wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub
w części (por. wyrok NSA z 1 października 2003 r., II SA 2923/01). W przypadku braku jednej z ww. cech tych okoliczności czy dowodów nie można uznać by zaistniała przesłanka do wznowienia określona we wskazanym przepisie. Wspomnieć też przy tym należy, że organ podatkowy dokonuje oceny na podstawie całego zebranego
w sprawie materiału dowodowego, tj. czy dana okoliczność została udowodniona
(art. 191 O.p.), jak również ocenia wiarygodność i moc określonych dowodów
(por. wyrok NSA z 8 stycznia 2013 r., II FSK 981/11).
Przenosząc powyższe rozważania i zasady postępowania na grunt rozstrzyganej sprawy, w opinii Sądu, organy w sposób prawidłowy dokonały weryfikacji i oceny przedłożonych w trakcie postępowania nadzwyczajnego dowodów: protokołów z kontroli podatkowej za miesiąc grudzień 2000r. i luty 2001r. , decyzji Izby Skarbowej
w W. z dnia[...]. oraz wyroków sądów karnych w W.
i W..
Zasadne jest stanowisko organu , że dowody w postaci protokołów kontroli oraz decyzja Izby Skarbowej w W. znane były organowi odwoławczemu wydającemu decyzję z dnia [...]. wobec czego nie spełniają przesłanki z art. 240
§ 1 pkt 5 O.p. Jak podkreślono w decyzji pierwszoinstancyjnej powołane przez skarżącego protokoły kontroli były przedmiotem analizy w trakcie prowadzonego postępowania wymiarowego co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...]. Natomiast o wydaniu decyzji z dnia [...] skarżący poinformował organ odwoławczy w piśmie
z dnia [...]. do którego dołączył wyciąg z tej decyzji (k 000051-000054 tom I/II akt administracyjnych). W sytuacji zatem gdy powołane przez stronę dokumenty były elementem materiału dowodowego na etapie wydawania decyzji których dotyczył wniosek o wznowienie postępowania nie spełniają one przesłanki
z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Wbrew twierdzeniom skargi nie mogą one być uznane ani za nowy dowód ani za nową okoliczność wskazującą na błędne ustalenia stanu faktycznego przez Urząd Skarbowy we W.. W skardze strona podnosi, że co prawda same protokoły oraz ich treść znane były organowi, ale "ujawnione błędy
w ustaleniach faktycznych dostrzec można dopiero w wyniku bezpośredniego ich jednoczesnego zestawienia i analizy porównawczej zawartego w nich materiału dowodowego" (str. 2 skargi). Odnosząc się do powyższych twierdzeń należy jeszcze raz podkreślić, że w sytuacji gdy dowody w postaci dokumentów wskazane przez stronę były znane organowi co do faktu ich sporządzenia jak i co do ich treści to nie zaistniała przesłanka o której stanowi art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Przechodząc natomiast do kwestii powołanych przez skarżącego wyroków sądów karnych to nie ma między stronami sporu co do tego, że nie mogą one stanowić "nowego dowodu" , o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. ponieważ nie istniały
w dniu wydania decyzji (tj. w 2002r.). W skardze strona, powołując się m.in. na wyrok NSA z dnia 26 marca 2014r. sygn. akt II FSK 992/12, precyzuje jednak, że jej żądanie
w zakresie wznowienia nie dotyczyło nowego dowodu ale odnosiło się do nowych okoliczności faktycznych istniejących w chwili wydania decyzji ale ujawnionych dopiero w powołanych wyrokach sądów w W. i W.. Co do zasady, zgodzić się należy ze skarżącym, że gdyby z uzasadnienia wyroków przedłożonych przez stronę wynikały nowe okoliczności , nie znane organowi , istniejące w dniu wydania decyzji
i istotne dla sprawy ziściłaby się przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Nie mniej lektura uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w W. (drugi wyrok wydano w wyniku wniesionej apelacji od wskazanego orzeczenia) w zakresie ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez sąd w pełni pokrywa się z okolicznościami opisanymi w decyzji Izby Skarbowej w B.y z dnia [...]. Sąd nie wskazał w tym zakresie na istnienie nowych , innych okoliczności. Odmienna jest tylko ocena prawna na tle tych samych ustaleń co do okoliczności stanu faktycznego. Nie jest trafne stanowisko organu , iż z uwagi na fakt, że wyroki nie dotyczą skarżącego nie mogą wywierać wpływu na jego sytuację prawną. Wyroki sądów karnych co prawda dotyczą kontrahenta skarżącego ale odnoszą się do transakcji zwartych ze skarżącym, które były podstawa ustaleń organów podatkowych. Nie mniej zasadnie organ przyjął, że dokonana przez sąd karny ocena nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani nowego dowodu.
Nie mogą odnieść także spodziewanego efektu zarzuty naruszenia przez organ w postępowaniu wznowieniowym przepisów postępowania tj. art. 122 w zw. z art. 180, art. 181 , art. 187 i art. 191 O.p. Podkreślić należy raz jeszcze, że w prowadzonym postępowaniu w przedmiocie wznowienia organ ocenia decyzję ostateczną jedynie przez pryzmat przesłanek wznowienia wskazanych przez stronę . Wobec czego zebranie dowodów istotnych dla sprawy oraz ocena materiału dowodowego w tym postępowaniu sprowadza się do badania czy istnieją podstawy do wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 pkt 5 O.p (por. wyrok NSA z dnia 05 kwietnia 2011r. I FSK 596/10) a zatem ustalenie czy przesłanki wznowieniowe wskazane we wniosku miały rzeczywiście miejsce a nie ponowne kompleksowe zgromadzenie i ocena materiału dowodowego , który był podstawą do wydania decyzji ostatecznej. Organ akceptując ustalony w tamtym postępowaniu (zwyczajnym) stan faktyczny odmawiając przyjęcia, że wystąpiły przesłanki wznowienia tym samym dał wyraz zasadzie trwałości decyzji ostatecznych albowiem brak było podstaw do uchylenia decyzji z dnia
[...]. Sąd podziela to stanowisko.
Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
U. Wiśniewska T. Liwacz M. Łent
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło