II SA/Lu 1059/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Robert Hałabis, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza B., przyznano J. S. zasiłek stały w kwocie [...] zł miesięcznie, z zastrzeżeniem, że zasiłek ten za okres od [...] listopada 2013 r. do [...] listopada 2013 r. wyniesie [...] zł. Powyższa decyzja nie była kwestionowana w trybie odwoławczym, co skutkowało nabyciem przez nią przymiotu decyzji ostatecznej. W dniu [...] lipca 2014 r. wpłynął do organu pierwszej instancji wiosek J. S. o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza B., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B. odmówił wzruszenia, po uprzednim wznowieniu postępowania administracyjnego, decyzji z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...] przyznającej J. S. zasiłek stały. Decyzją z dnia [...] października 2014 r., znak: [...], wydaną na skutek odwołania J. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 151 § 1 pkt 1 w związku art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną w całości i odmówiło uchylenia decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza B. z dnia [...] listopada 2013 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia kolegium wyjaśniło, że wprawdzie ma ono charakter reformatoryjny, jednak odwołanie J. S. nie zasługuje na uwzględnienie, a wyrażone w nim stanowisko nie znajduje jakiegokolwiek oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Organ podniósł, że podstawą wznowienia postępowania administracyjnego, którą wskazała odwołująca się, jest art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a okolicznością, o której mowa w tym przepisie, jest to, że organ pomocy społecznej pierwszej instancji, ustalając dochód dla potrzeb rozpatrzenia wniosku o pomoc społeczną, nie powinien wliczać do dochodu osoby ubiegającej się o taką pomoc otrzymywanego dodatku mieszkaniowego. W ocenie kolegium, powyższy pogląd jest błędny, gdyż dodatek mieszkaniowy jest dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Organ podkreślił przy tym, że w sprawie J. S. nie nastąpiła utarta dochodu z art. 8 ust. 3 tej ustawy. Dodatek mieszkaniowy nie jest również dochodem nie podlegającym wliczeniu do dochodu wnioskodawczyni z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku. Dochód z tytułu przyznanego dodatku mieszkaniowego nie został bowiem wymieniony w art. 8 ust. 4 ustawy. Brak jest zatem podstaw do jego nieuwzględniania przy ustalaniu dochodu J. S. dla potrzeb rozstrzygnięcia jej wniosku o przyznanie zasiłku stałego. Powyższe, zdaniem kolegium, przesądza o tym, że argumentu podnoszonego przez odwołującą się nie można zaliczyć do okoliczności dających podstawę do wzruszenia decyzji ostatecznej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzję organu pierwszej instancji należało uchylić i orzec co do istoty sprawy z uwagi na naruszenie przez organ pierwszej instancji art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b. Skoro organ pierwszej instancji w sentencji kwestionowanej decyzji odmówił wzruszenia decyzji z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...], to uczynił to wbrew dyspozycji powołanego przepisu, który w tego rodzaju przypadku przewiduje rozstrzygnięcie w postaci odmowy uchylenia decyzji. W skardze na powyższą decyzję J. S. zarzuciła organom naruszenie prawa polegające na uznaniu, że dodatek mieszkaniowy wlicza się do dochodu, którego wysokość ma kluczowe znaczenie dla ustalenia kwoty zasiłku stałego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn niż wskazane w jej treści. Będąca przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie decyzja kolegium wydana została w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., wydaną z upoważnienia Burmistrza B., przyznającą J. S. zasiłek stały. W pierwszej kolejności należy podnieść, że kolegium zasadnie uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną z uwagi na naruszenie przez Burmistrza B. dyspozycji art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Wydane przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie "odmawiające wzruszenia decyzji z dnia [...] listopada 2013 r." niewątpliwie bowiem pozostaje wbrew dyspozycji tego przepisu, który stanowi, że organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b. Organ drugiej instancji dopuścił się jednak uchybienia, które jest na tyle istotne, że uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Bezsporne jest bowiem, że kolegium rozpoznało wniosek o wznowienie postępowania jedynie w granicach podstawy wznowienia wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., którą – według skarżącej – stanowiło błędne przyjęcie przez organ pierwszej instancji, że otrzymywany przez nią dodatek mieszkaniowy wlicza się do dochodu, od którego zależy wysokość zasiłku stałego. Przedmiot postępowania w sprawie wznowienia postępowania wyznacza art. 149 § 2 k.p.a., wedle którego przedmiotem postępowania jest ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., czy występuje przesłanka z art. 145a § 1 lub czy występuje przesłanka z art. 145b § 1 k.p.a. oraz - w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Ani art. 149 § 2 k.p.a., ani żaden inny przepis kodeksu nie zawęża granic postępowania wznowieniowego tylko do podstawy wznowienia postępowania wynikającej z wniosku o wznowienie. Przeciwnie, organ po wznowieniu postępowania ma obowiązek rozpoznać sprawę w świetle wszystkich podstaw wznowienia z art. 145 § 1 k.p.a., z wyjątkiem podstaw wskazanych w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b k.p.a., których badanie może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (tak: B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 545-546; R. Stankiewicz, [w:] Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2014, s. 633; wyrok NSA z dnia 15 listopada 1999 r., FSA 1/99, ONSA 2000, nr 2, poz. 45, wyrok NSA z dnia 27 września 2006 r., II OSK 1128/05, LEX nr 320867). Nie ulega wątpliwości, że kolegium nie zbadało sprawy w powyższym zakresie, ograniczając się do oceny przesłanki wznowienia postępowania wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Mimo, że kolegium zasadnie uznało, iż nie ma podstaw do uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza B. w dniu [...] listopada 2013 r. z uwagi na to, iż nie wyszły na jaw żadne istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne ani żadne nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, to nierozpoznanie sprawy w kontekście pozostałych podstaw wznowieniowych, określonych w art. 145 § 1 pkt 1-3 i pkt 6-8 k.p.a. uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł, jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu organ drugiej instancji zbada sprawę pod kątem pozostałych, branych pod uwagę z urzędu, podstaw wznowienia postepowania, określonych w art. 145 § 1 pkt 1-3 i pkt 6-8 k.p.a. i w zależności od wyniku poczynionych ustaleń wyda stosowne rozstrzygnięcie.