III SA/Gd 951/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. P. na konkurs przeprowadzony przez Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Ze skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przez M. P. i z akt wynika, co następuje: Prezes Sądu Rejonowego w C. w dniu 18 września 2014 r. ogłosiła konkurs na dwa stanowiska asystenta sędziego. W ogłoszeniu podano wymogi obowiązujące kandydatów, listę wymaganych dokumentów i oświadczeń oraz ustalono daty kolejnych etapów konkursu. Zgodnie z ogłoszeniem, pierwszy etap konkursu polegał na wstępnej weryfikacji zgłoszeń kandydatów pod kątem spełniania wymogów formalnych przystąpienia do konkursu i został wyznaczony na dzień 22 października 2014 r. Komisja Konkursowa zakończyła pierwszy etap konkursu w dniu 21 października 2014. Po wstępnej weryfikacji, według ustalonej i ogłoszonej listy, do drugiego etapu konkursu sprawdzającego wiedzę kandydatów z zakresu prawa dopuszczono 9 osób. M. P., który zgłosił się do konkursu i nie został umieszczony na ww. liście, z ustnego uzasadnienia członków Komisji dowiedział się, że powodem niedopuszczenia go do kolejnego etapu konkursu było niezłożenie własnoręcznie sporządzonego życiorysu. Złożony przez kandydata dokument był bowiem w całości sporządzony pismem maszynowym, poza własnoręcznym podpisem. Pismem z dnia 21 października 2014 r. M. P. wystąpił do Komisji Konkursowej o zmianę stanowiska w sprawie i dopuszczenie do drugiego etapu konkursu. W uzasadnieniu wskazał, że zgłaszając się do konkursu przedłożył wszystkie wymagane dokumenty, co zostało potwierdzone przez przyjmującego te dokumenty pracownika sekretariatu. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 października 2013 r. w sprawie przeprowadzania konkursu na stanowisko asystenta sędziego (Dz. 2013, poz. 1228), do zgłoszenia do konkursu kandydat dołącza m.in. własnoręcznie sporządzony życiorys. W ocenie kandydata utożsamianie "własnoręcznie sporządzonego życiorysu", o którym mowa w rozporządzeniu, jedynie z dokumentem w całości sporządzonym pismem ręcznym, stanowi nadużycie. M. P. zaznaczył, że pojęcie własnoręcznego sporządzenia dokumentu należy interpretować jako nakaz samodzielnego sporządzenia dokumentu, bez pomocy innych osób i opatrzenie go podpisem. Kwestia wtórną powinno być natomiast, czy dokument ten jest sporządzony pismem ręcznym, czy też maszynowym, szczególnie w dobie komputeryzacji oraz w sytuacji, gdy przepis nie stanowi wprost o konieczności sporządzenia dokumentu w całości pismem ręcznym (w odróżnieniu np. od art. 949 KC). Z ostrożności kandydat dołączył do pisma z dnia 21 października 2014 r. życiorys w całości sporządzony pismem ręcznym. Uchwałą z dnia 21 października 2014 r. Komisja Konkursowa pozostawiła pismo M. P. bez dalszego biegu. Następnie powołując się na złożone w związku z pierwszym etapem konkursu odwołania, Prezes Sądu Rejonowego w C. zarządzeniem z dnia 23 października 2014 r. wstrzymała przeprowadzenie drugiego i trzeciego etapu konkursu. Pismem z dnia 24 października 2014 r. M. P. wniósł do Prezesa Sądu Rejonowego odwołanie od uchwały Komisji Konkursowej z dnia 21 października 2014 r., ponownie wnosząc o dopuszczenie do udziału w konkursie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, odwołujący się wskazał na inne uchybienia dotyczące organizacji konkursu, w tym na wcześniejsze, niż wynikające z ogłoszenia o konkursie, zakończenie przyjmowania zgłoszeń. Zgodnie z harmonogramem rozstrzygnięcie I etapu konkursu miało bowiem nastąpić w dniu 22 października 2014 r., a faktycznie nastąpiło dzień wcześniej, a więc w dniu, w którym mogły napłynąć jeszcze nowe zgłoszenia. W odpowiedzi na powyższe pismo Prezes Sądu Rejonowego w C. w dniu 27 października 2014 r. poinformowała M. P., że Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 października 2013 r. w sprawie przeprowadzenia konkursu na asystenta sędziego nie przewiduje trybu odwoławczego. Zatem od uchwały komisji konkursowej ustalającej kandydatów dopieszczonych do drugiego etapu konkursu nie przysługuje odwołanie. Ogłoszeniem z dnia 27 października 2014 r. Prezes Sądu Rejonowego w C. poinformowała, że drugi etap konkursu na asystenta odbędzie się 12 listopada 2014 r., a trzeci w dniu 25 listopada 2014 r. Konkurs został przeprowadzony, a jego wyniki ogłoszone przez Prezesa Sądu Rejonowego w C. w dniu 26 listopada 2014 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, nadanej w dniu 28 listopada 2014 r. M. P. wniósł o stwierdzenie nieważności przeprowadzonego konkursu. W uzasadnieniu skargi .zakwestionował niedopuszczenie go do udziału w konkursie, uznając wskazaną czynność za decyzję wydaną w toku postępowania administracyjnego. Skarżący zaznaczył, że wadliwie interpretując treść § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 października 2013 r. Komisja Konkursowa pozbawiła go prawa udziału w konkursie. Ze wskazanego przepisu nie wynika bowiem, aby życiorys miał być całości sporządzony pismem ręcznym, a jedynie - by był własnoręcznie sporządzony. Opisując przebieg postępowania w sprawie skarżący zauważył jednocześnie, że w dniu 21 października 2014 r. dołączył do dokumentów drugi życiorys – tym razem w całości sporządzony odręcznie, a zgodnie z ogłoszeniem, pierwszy etap konkursu miał się odbyć dopiero w dniu 22 października 2014 r. Wskazał też, że z praktyki innych sądów wynika, że honorują one życiorysy napisane na komputerze i odręcznie podpisane, tj. uznają tego rodzaju dokumenty za własnoręcznie sporządzone. W ocenie skarżącego w sprawie nastąpiło naruszenia kardynalnych zasad postępowania administracyjnego (art. 15 Kpa, art. 127 Kpa, art. 8 Kpa, art. 64 § 2 Kpa) oraz stosowanych bezpośrednio przepisów Konsytucji RP. Skarżący został na skutek tego pozbawiony możliwości udziału w konkursie, bez jakiejkolwiek możliwości zakwestionowania decyzji Komisji Konkursowej. Do skargi dołączono dokumenty obrazujące przebieg postępowania w sprawie obejmujące: pisma skarżącego kierowane do Komisji Konkursowej oraz Prezesa Sądu Rejonowego w C., oraz ww. ogłoszenia, zarządzenia i adresowane do skarżącego pisma strony przeciwnej. W odpowiedzi na skargę na czynność Prezesa Sądu Rejonowego w C. w przedmiocie konkursu na stanowisko sędziego organ – Prezes Sądu Rejonowego w C. - wniosła o jej oddalenie. Organ zaznaczył, że uchybienie w postaci zakończenia pierwszego etapu konkursu w dniu 21 października 2014 r., a nie w dniu następnym, nie miało żadnego wpływu na ustalenie liczby kandydatów dopuszczonych do drugiego etapu konkursu. W ogłoszeniu o konkursie wyraźnie zaznaczono bowiem, że dokumenty zgłoszeniowe należy złożyć lub przesłać w terminie do dnia 20 października 2014 r. Oceniając dokumenty poszczególnych kandydatów, komisja uznała, że życiorys sporządzony na komputerze i podpisany odręcznie nie może być uznany za życiorys własnoręcznie sporządzony w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 października 2013 r. Zatem skarżący złożył odpowiadający wymogom Rozporządzenia życiorys dopiero w dniu 21 października 2014 r., a więc - po terminie wyznaczonym na dostarczenie wymaganych dokumentów. Przebieg konkursu i skład komisji były zgodne z przepisami ww. Rozporządzenia. W szczególności Komisja nie miała obowiązku wzywania uczestników postępowania konkursowego do uzupełnienia braków formalnych, a ww. Rozporządzanie nie przewiduje trybu odwoławczego od uchwały komisji ustalającej listę kandydatów dopuszczonych do konkursu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t .Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Pierwszym problemem, jaki wyłonił się przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy jest, zdaniem sądu w składzie orzekającym, udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy – w świetle zarzutów skargi sformułowanych przez skarżącego – dopuszczalne byłoby "unieważnienie konkursu przeprowadzonego w dniach 18.09.2014 r.- 26.11.2014 r. na 2 stanowiska asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w C. (nr konkursu[...]) przez Komisję Konkursową powołana przez Prezesa Sądu Rejonowego w C.". Innymi słowy, na wstępie rozważenia wymagało, czy wskazany przez skarżącego przedmiot sprawy mieści się w granicach zakreślonych przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności – art. 3 § 2 i 3 (lub innym) tego aktu, czyli – czy sprawa podlega kognicji sądu administracyjnego. Wymagało zatem ustalenia, jaki charakter prawny ma konkurs, o którym mowa w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 października 2013 r. w sprawie przeprowadzania konkursu na stanowisko asystenta sędziego (Dz. U. 2013 r. poz. 1228, poz. 388 ze zm.), a także – czy w świetle przepisów normujących jego przeprowadzanie możliwym jest, stosując przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jego "unieważnienie" (art. 145 -150 p.p.s.a.). W obowiązującym systemie prawnym istnieją unormowania przewidujące unieważnienie konkursu przeprowadzonego celem np. wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki ( por. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej - Dz. U. z 2013 r., poz.832.), jak również w orzecznictwie dopuszczano możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego poszczególnych czynności podejmowanych w toku postępowań kwalifikacyjnych np. w toku konkursu na stanowisko referendarza sądowego, postępowania poprzedzającego egzamin sędziowski, wpisania na listę ławników, naboru kandydatów do korpusu służby cywilnej (por. wyroki sądów administracyjnych: WSA w Szczecinie z dnia 5.09.2013 r., sygn.. akt IISA/Sz 1919/13; WSA w Lublinie z dnia 22.12.2014 r., sygn.. akt III SA/Lu 617/14; NSA z dnia 29.11.2011r, sygn.. akt IOSK 717/11; postanowienie WSA w Bydgoszczy z dn. 15.07.2004r., sygn.. akt IISA/Bd 23/04). W uzasadnieniu do postanowienia z dnia 11.12.2006 r. sygn. akt I OPS 4/06 w sprawie dot. wyłonienia kandydata na funkcję dyrektora jednostki badawczo-rozwojowej po postępowaniu konkursowym przeprowadzonym na podstawie Rozporządzenia Ministra Nauki z dnia 10 września 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad postępowania konkursowego /..../ -( Dz. U. Nr 101, poz. 1101 ze zm.; uchylone) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego w omawianych sprawach może być nie tylko akt .(również wadliwy) unieważniający wyniki konkursu lecz również - akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, a samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Tych właśnie uprawnień, wynikających z przepisu prawa, mogą dotyczyć akty lub czynności podejmowane w toku konkursu przez organ administracji publicznej. Odmowa dopuszczenia określonej osoby do udziału w konkursie może być kwestionowana przez tę osobę jako akt (czynność) organu administracji publicznej odmawiający uznania jej uprawnienia do udziału w konkursie wynikającego z przepisu prawa. W razie naruszenia tych uprawnień aktem (czynnością) organu administracji publicznej w wyniku naruszenia przepisów prawa określających przeprowadzenie konkursu, uczestnik konkursu ma prawo do ochrony sądowej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jednak w uchwale z dnia 13 kwietnia 2015 r. w sprawie I OPS 5/14 Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, że uchwała komisji konkursowej o odmowie dopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora szkoły podjęta na podstawie § 4 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej ( Dz. .U. Nr 60, poz. 373 ze zm.) nie jest aktem, o którym mowa w art. 3 §2 pkt. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu do przytaczanej uchwały wskazano również, że:" Należy zatem uznać, że poszczególne czynności podejmowane w postępowaniu konkursowym przez komisję, w tym czynność polegająca na odmowie dopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego, która przyjmuje formę uchwały zamieszczonej w protokole po przeprowadzeniu tego postępowania (§ 4 ust. 2 rozporządzenia), nie mieszczą się w kategoriach aktów oraz czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Podejmowane przez komisję czynności nie są ani rozstrzygnięciem indywidualnym mającym postać decyzji administracyjnej lub postanowienia, ani też nie są aktem prawa miejscowego lub też "innym aktem podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej". Rozstrzygnięcie komisji nie może też być kwalifikowane jako "inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa". Czynności komisji konkursowej pozostają zatem poza zakresem art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a ( postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 10 grudnia 2007 r., II SA/Sz 1153/07, postanowienie WSA w Gliwicach z 13 grudnia 2010 r., IV SA/GL 767/10). Należy wskazać, że uznanie uchwały komisji konkursowej za inny niż określony w pkt 1 - 3 § 2 art. 3 p.p.s.a akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa stanowi chybiony zabieg interpretacyjny, biorąc bowiem pod uwagę postulat racjonalności ustawodawcy, kwestionowanie wyników wykładni gramatycznej bez ważnych powodów natury aksjologicznej jest niezgodne z literą prawa. Zatem chociaż dla zwolenników zaklasyfikowania uchwały komisji jako aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a, główny argument stanowi brak akceptacji dla zamykania kandydatowi drogi sądowej, to trzeba zauważyć, że o tym nie może być mowy, gdyż będące aktem z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a zarządzenie organu prowadzącego szkołę, wydawane na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia, jest wynikiem dokonanej przez ten organ obligatoryjnej oceny konkursu (a więc i wydanej uchwały komisji), także pod względem nieuzasadnionego niedopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego, jak również innych nieprawidłowości, które mogły mieć wpływ na wynik konkursu. Kontrolą sądową nie mogą być zatem objęte wszystkie kolejne czynności czy akty wydane na poszczególnych etapach postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora szkoły publicznej. Kontrola ta nie musi obejmować rozstrzygnięć wstępnych, pod warunkiem, że ostateczne rozstrzygnięcie podlega kontroli sądowej". Zacytowana uchwała podjęta została w sprawie ze skargi dotyczącej wyłonienia dyrektora szkoły publicznej, tj. w sprawie, przy rozpatrywaniu której stosuje się przepisy prawa przewidujące unieważnienie konkursu. Powracając do oceny stanu faktycznego sprawy ze skargi M. P. należy zauważyć, że konkurs na dwa stanowiska asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w C., nie był, jako taki, innym niż określone w pkt 1-3 aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, bowiem nie był aktem indywidualnym, a dotyczył w równym stopniu innych osób w nim uczestniczących. Te wszystkie względy prowadzą do konstatacji, że skargę M. P. wnioskującego o stwierdzenie nieważności konkursu przeprowadzonego w dniach 18.09.2014 r. – 26.11.2014 r. w Sądzie Rejonowym w C. na dwa stanowiska asystenta sędziego ( nr referencyjny konkursu[...]) należało odrzucić jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a, który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi nie jest dopuszczalne. Jak wskazuje T. Woś "ze względu na merytoryczny, a nie formalny charakter tej kategorii przesłanek dopuszczalności zaskarżenia - odmiennie niż w przypadku niedochowania przez skarżącego formalnych wymagań skargi - prawo nie przewiduje możliwości konwalidacji skargi, jeżeli jest ona niedopuszczalna; w każdym przypadku stwierdzenia braku którejś z przesłanek dopuszczalności zaskarżenia sensu stricto sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 276). ( wszystkie cytowane orzeczenia dostępne są w bazie orzeczeń sądów administracyjnych :http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.).