II SA/Wa 1771/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej Sędzia WSA – Iwona Maciejuk Protokolant – referent stażysta Małgorzata Ciach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. Z. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego 1. stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa, 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz skarżącej M. Z. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca M. Z. zamieszkała w W. przy ulicy [...], uchwałą Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], została umieszczona na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, o który ubiega się wraz z mężem i dwójką dzieci. Pismem z dnia [...] października 2012 r. Zastępca Burmistrza Dzielnicy [...] zwrócił się do skarżącej pod wskazany wyżej adres, o dostarczenie w terminie 14 dni od daty otrzymania powyższego pisma zaświadczenia o dochodach za ostatnie 6 miesięcy, tj. od 1 kwietnia 2012 r. do 30 września 2012 r. poszczególnych członków gospodarstwa domowego skarżącej zgłoszonych do wspólnego zamieszkania. Jednocześnie pouczono skarżącą, że w przypadku niedostarczenia w wyznaczonym terminie powyższych dokumentów niezbędnych do weryfikacji, zarząd Dzielnicy może postanowić o skreśleniu z listy. Powyższe pismo z uwagi na fakt, że mieszkanie było zamknięte i nie mogło być dostarczone skarżącej w dniu 24 października 2012 r., przeto było awizowane 31 października 2012 r. oraz w dniu 8 listopada 2012 r., a następnie zwrócone do organu w dniu 9 listopada 2012 r. W tej sytuacji Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w sprawie skreślenia osoby fizycznej z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, działając na podstawie § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 Statutu Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy, stanowiącego załącznik Nr 1 do Uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 32, poz. 453 ze zm.), w związku z § 6 pkt 8 Uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady m. st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485) oraz § 26 ust. 3, § 24 ust. 1 w zw. z § 26 ust. 4 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Woj. Mazowieckiego z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), postanowił o dokonaniu zmiany na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu poprzez skreślenie z niej skarżącej M. Z. zam. przy ul. [...] w W. (§ 1), wykonanie uchwały powierzono Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] (§ 2 ust. 1), nadzór nad wykonaniem uchwały powierzono Członkowi Zarządu Dzielnicy [...] sprawującemu zwierzchni nadzór nad Wydziałem Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] (§ 2 ust. 2), zaś powyższa uchwała weszła w życie z dniem podjęcia. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podano, że zgodnie z § 26 ust. 3 wskazanej już wyżej uchwały Rady m. st. Warszawy nr LVIII/l751/2009, lista podlega weryfikacji co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie spełnienia kryterium dochodowego. W przypadku niespełnienia kryteriów dokonuje się skreślenia z listy. Ponadto skarżąca nie zgłosiła się z wymaganymi dokumentami do weryfikacji, przeto – w myśl § 26 ust. 4 tejże uchwały – zasadne jest skreślenie skarżącej z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu z uwagi na fakt, że stosownie do tego przepisu, niedostarczenie przez wnioskodawcę w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do weryfikacji, Zarząd Dzielnicy może postanowić o skreśleniu tej osoby z listy. O powyższym poinformowano skarżącą pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], które zostało odebrane przez skarżącą w dniu 30 stycznia 2013 r. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. nazwanym "zażaleniem" skarżąca M. Z. stwierdziła, że nawet opóźnienie w dostarczeniu zaświadczenia o zarobkach, nie powinien skutkować skreśleniem z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego i podjęta uchwała jest przykładem tendencyjnego działania prawa. Ponadto właściciel domu nie dostarczał awiza do skrzynki w drzwiach lokalu i tym samym została zaskoczona podjętą uchwałą. Niezależnie od powyższego, nikt z organu nie powiadomił ją telefonicznie lub za pomocą poczty elektronicznej. Organ pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. zarówno skarżącej, jak i ustanowionej przez nią pełnomocnikowi odpisał, że doręczenie pism za pomocą komunikacji elektronicznej, może nastąpić, stosownie do treści art. 391 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., gdy strona tego wyraźnie żąda, albo wyrazi zgodę na propozycję organu w tym zakresie. Stąd też Zarząd Dzielnicy [...] podtrzymał swoje stanowisko z uwagi na fakt, że zaskarżona uchwała została podjęta zgodnie z przepisami. W dniu [...] kwietnia 2014 r. skarżąca złożyła pismo do Zarządu Dzielnicy [...], w którym nie zgodziła się z decyzją zarządu o skreśleniu z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu do lokalu z [...] W. W uzasadnieniu podniesiono m.in., że stosownie do treści § 26 ust. 4 Uchwały Nr LVIII/1751/2009, w przypadku niedostarczenia przez wnioskodawcę w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do weryfikacji, o której mowa w ust. 3, zarząd dzielnicy może postanowić o skreśleniu tej osoby z listy. Zatem oznacza to, że nie jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. skarżąca została poinformowana, że Zarząd Dzielnicy [...] podtrzymał swoje stanowisko, bowiem zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Po otrzymaniu powyższego pisma skarżąca ponownie zwróciła się do Zastępcy Burmistrza [...], wyrażając swoje niezadowolenie dotyczące skreślenia z listy, zaś w odpowiedzi z dnia [...] maja 2014 r. organ podał skarżącej podstawę prawną spornej uchwały. W dniu [...] lipca 2014 r. skarżąca złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa na podjętą w dniu [...] stycznia 2013 r. przez Zarząd Dzielnicy [...] Uchwałę Nr [...] w sprawie skreślenia z listy osób do najmu lokalu z zasobu [...] W. Zarząd Dzielnicy [...], po zapoznaniu się z argumentami zawartymi w piśmie, nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego uchwałą Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. i w dniu 20 sierpnia 2014 r. udzielił odpowiedzi, w której ponownie podtrzymał swoje stanowisko. W skardze z dnia [...] września 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca M. Z. wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały z [...] stycznia 2013 r. nr [...] i w uzasadnieniu – powołując się na ustalony powyżej stan faktyczny sprawy oraz przedstawione już argumenty – podniosła, że można było ją powiadomić telefonicznie, co już wcześniej miało miejsce. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] W. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że skarżąca nie zachowała terminów obowiązujących do wniesienia skargi do Sądu ze względu na złożone zażalenie po upływie prawie 14 miesięcy od daty otrzymania pisma z kopią przedmiotowej uchwały oraz wezwanie do usunięcia naruszenia prawa dopiero w lipcu 2014 r. tj. po upływie prawie 18 miesięcy, a zatem nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Jednakże w pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego, zaś w myśl ust. 3 tegoż przepisu, w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Zatem aby złożyć skargę na uchwałę podjętą przez organ gminy, należy wyczerpać tryb "zażaleniowy", tj. wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa, zaś skarżąca w dniu [...] lipca 2014 r. złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia. Należy w tym miejscu zaakcentować, że strona nie jest ograniczona żadnym terminem do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia, bowiem ustawa wskazuje jedynie obowiązek wyczerpania trybu, nie podając terminu do jego wniesienia. Natomiast Sąd bada – pod kątem wniesienia skargi – terminy po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, organ udzielił skarżącej odpowiedzi pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r., które wymieniona otrzymała w dniu 26 sierpnia 2014 r. Natomiast zgodnie z art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w przypadku, o którym mowa w art. 52 § 3 i 4 (wezwanie do usunięcia naruszenia prawa), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie, zaś skarżąca wniosła skargę do sądu w dniu 1 września 2014 r. i tym samym zachowała termin. W tej sytuacji wniosek organu o odrzucenie skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Na marginesie jedynie zauważyć należy, że całkowicie niezrozumiałe jest powołanie się przez organ w odpowiedzi na skargę na przepis art. 54 § 3 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W dalszej stwierdzić należy, że stosownie do treści § 26 ust. 3 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Woj. Mazowieckiego z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), który m.in. stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały, lista podlega weryfikacji co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie spełniania kryterium dochodowego. W przypadku niespełnienia kryteriów dokonuje się skreślenia z listy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie przepis ten – w ocenie Sądu – w żadnym wypadku nie mógł stanowić podstawy skreślenia skarżącej z listy osób zakwalifikowanych do umowy najmu, bowiem i co organ sam ustalił, poprzez niedostarczenie przez wymienioną zaświadczenia o dochodach za ostatnie 6 miesięcy, nie było, po prostu, żadnej możliwości sprawdzenia kryteriów dochodowych. Z kolei według § 26 ust. 4 powyższej uchwały, który to przepis również stanowił podstawę materialnoprawną jej podjęcia, w przypadku niedostarczenia przez wnioskodawcę w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do weryfikacji, o której mowa w ust. 3, zarząd dzielnicy może postanowić o skreśleniu tej osoby z listy. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca w wyznaczonym jej terminie zakreślonym w piśmie organu z dnia 17 października 2012 r. i które to pismo należy w świetle przytoczonych okoliczności opisanych w stanie faktycznym uznać za prawidłowo doręczone, nie dostarczyła dokumentów niezbędnych do weryfikacji. Jednakże, na co wskazała wymieniona w piśmie do organu z dnia 24 marca 2014 r. nazwanym "zażaleniem", a co następnie zostało potwierdzone i uszczegółowione przez jej pełnomocnika na rozprawie przed Sądem, wszelka korespondencja kierowana do lokatorów była wrzucana przez doręczyciela do jednej skrzynki na zewnątrz budynku, do której klucz posiadał tylko właściciel kamienicy, a następnie to on lub jego żona doręczała osobiście korespondencję do poszczególnych lokatorów. Jednak w okresie, kiedy próbowano jej doręczyć pismo organu, właściciel przebywał w szpitalu, a jego żona się nim zajmowała i nie dostarczała lokatorom żadnej korespondencji. Powyższe okoliczności i wyjaśnienia skarżącej są o tyle istotne, że cytowany już wyżej przepis § 26 ust. 4 uchwały pozostawia rozstrzygnięcie uznaniu Zarządu Dzielnicy [...], bowiem posługuje się sformułowaniem "może postanowić", co wskazuje bezspornie na charakter uznaniowy rozstrzygnięcia w kwestii skreślenia z listy, przy czym pozostawienie tego uprawnienia organowi nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Innymi słowy, skreślenie w takiej sytuacji z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego nie może być uzasadnione przez organ, że podjęto takie rozstrzygnięcie w zaskarżonej uchwale, ponieważ "niedostarczenie przez wnioskodawcę w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do weryfikacji, Zarząd Dzielnicy może postanowić o skreśleniu tej osoby z listy". Podkreślić bowiem należy, że skoro rozstrzygnięcie owo ma charakter uznaniowy ("może"), to organ w sposób bardzo szczegółowy, wnikliwy, a przede wszystkim przekonywujący, a nie na zasadzie całkowitej dowolności i arbitralności, musi wskazać i uzasadnić, dlaczego podjął taką decyzję. Tym bardziej, że skarżąca wskazała w "zażaleniu" na okoliczności, w których doszło do nie podjęcia przez nią pisma organu z dnia 17 października 2012 r. i jeśli ów fakt polega to na prawdzie, to bezspornie – zdaniem Sądu – przemawia to na jej korzyść przy uznaniowym charakterze uchwały. Natomiast organ, co nie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, nie podjął się również w jakikolwiek sposób wyjaśnienia tej kwestii i w żaden sposób nie ustosunkował się do niej w kierowanych do skarżącej pismach. Reasumując, zaskarżona uchwała nie odpowiada wskazanym powyżej przepisom i jest w konsekwencji sprzeczna z prawem. Natomiast organ rozpoznając na nowo sprawę, winien dokładnie zbadać okoliczności niepodjęcia przez skarżącą pisma z dnia 17 października 2012 r., bowiem – jak już wyżej wskazano – przy uchwale o charakterze uznaniowym, jest to niezbędne, a następnie w sposób szczegółowy uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. Stąd też zaszły podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały w oparciu o przepis art. 147 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże przepis szczególny tj. art. 94 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), wyłącza stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały z uwagi na upływ jednego roku od jej podjęcia w dniu [...] stycznia 2013 r. Przepis ten stanowi bowiem, że nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo są one aktem prawa miejscowego (ust. 1). Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio. Mając zatem powyższe na względzie Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 147 zw. z art. 152 i art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w zw. z art. 94 ustawy o samorządzie gminnym, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.