I OSK 2943/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-03-09
Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Małgorzata Borowiec, Małgorzata Pocztarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego, mógł samodzielnie przesądzić o braku wypłacenia odszkodowania w ramach układu indemnizacyjnego, zamiast nakazać organowi administracji jego zbadanie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylając decyzje organów obu instancji, nie mógł samodzielnie przesądzać o braku wypłacenia odszkodowania w ramach układu indemnizacyjnego. Sąd pierwszej instancji powinien był nakazać organowi administracji zbadanie tej kwestii, ponieważ przyznanie odszkodowania mogło wpływać na legitymację spadkobierców do żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego. Uzasadnienie wyroku WSA było zbyt ogólnikowe i nie spełniało wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1951 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność tego orzeczenia, uznając, że odmowa mogła opierać się jedynie na miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a nie na innych przyczynach. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje SKO, wskazując na konieczność zbadania prawidłowości pełnomocnictwa do złożenia wniosku dekretowego oraz wpływu układu indemnizacyjnego z Holandią na prawa spadkobierców. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA, uznając, że WSA nie mógł samodzielnie przesądzać o braku odszkodowania, a powinien był nakazać organowi jego zbadanie.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 33/15 w sprawie ze skargi B. L. i Stowarzyszenia Zwykłego "[...]" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 maja 2015r., sygn. akt I SA/WA 33/15 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Tytuł własności do nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], oznaczonej Nr hip. [...], działka nr ew. 3, 9 i 10 z obrębu [...] o pow. 974 m2 przysługiwał J. G. - właścicielowi firmy "J. G. [...]". Wniosek o przyznanie w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) prawa własności czasowej za czynszem symbolicznym do tej nieruchomości został złożony w dniu 6 sierpnia 1948 r. przez adw. L. S., posiadającego pełnomocnictwo spadkobiercy J. G. – L. G.
Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1951 r. Nr [...], Prezydium Rady Narodowej odmówiło L. G. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej Nr hip. [...] uzasadniając to następująco: "Według stwierdzenia Komitetu Blokowego nr [...] administrator nie interesuje się dostatecznie budynkiem".
Dalej w sprawie kilkakrotnie orzekały organy administracyjne, jak również zapadły wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1812/04 oraz z dnia 21 października 2010 r. sygn. I SA/Wa 1963/09.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] grudnia 1951r.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Kolegium wskazało, że odmowa przyznania prawa własności czasowej dotychczasowym właścicielom na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu mogła opierać się tylko na ustaleniach obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Inne przyczyny – zwłaszcza tak, jak w przedmiotowej sprawie – pozaprawne – nie mogły być podstawą do odmowy przyznania prawa własności czasowej.
Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyli [...] i Wspólnicy Spółka Jawna – reprezentowana przez adw. K. M.-N., Stowarzyszenie "Mieszkańcy Kamienicy [...]" i B. L. – reprezentowani przez r. pr. M. K., M. R., J. M.-M. i S. Z.
[...] i Wspólnicy Spółka Jawna zarzucali Kolegium niedoręczanie pism na adres jej siedziby, nieuwzględnienie, że w części budynku zostały sprzedane lokale mieszkalne, a więc w stosunku do tej części nieruchomości nie można stwierdzić nieważności decyzji ze względu na nieodwracalne skutki prawne, niewyjaśnienie czy osoba, która złożyła wniosek dekretowy, a następnie odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej, posiadała stosowne umocowania.
Stowarzyszenie "Mieszkańcy Kamienicy [...]" i B. L. podnosili, że nie wyjaśniono kwestii prawidłowości pełnomocnictwa osoby składającej wniosek o przyznanie prawa własności czasowej oraz niewyjaśnienie wątpliwości dotyczących wypłaty odszkodowania.
M. R., J. M.-M. i S. Z., w jednakowo brzmiących wnioskach, zarzucali decyzji niewyjaśnienie prawidłowości pełnomocnictwa do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2014r. nr [...], utrzymało w mocy w/w decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] grudnia 1951r.
W ocenie organu następcy prawni L. G. – którzy wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia 28 grudnia 1951 r. – wykazali odpowiednimi dokumentami swoje następstwo prawne. Natomiast ewentualne badanie prawidłowości pełnomocnictwa i uznanie go za nieprawidłowe, musiałoby – w ocenie Kolegium – spowodować konieczność stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 28 grudnia 1951 r. jako wydanego bez wniosku, ponieważ dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przewidywał wydawanie orzeczeń jedynie na wniosek byłego właściciela nieruchomości, a nie "z urzędu". W ocenie organu kwestia przyznania lub nieprzyznania odszkodowania w niniejszej sprawie też nie ma znaczenia i może być rozstrzygana przy rozpatrywaniu wniosku złożonego w trybie dekretu o przyznanie prawa własności czasowej.
Beata Lorenc oraz Stowarzyszenie Zwykłe "Mieszkańcy Kamienicy [...]" złożyli skargę na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2014 r. wskazując, że w trakcie toczących się postępowań podnosili, wadliwość pełnomocnictwa dla adw. L. S., co w konsekwencji przekładało się na bezskuteczność wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Jednak w obydwu decyzjach wydanych w niniejszej sprawie SKO uchyliło się od oceny tej okoliczności uznając, że nie ma ona znaczenia dla tej sprawy.
Zdaniem skarżących skoro więc wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został zgłoszony w imieniu L. G. przez osobę nieuprawnioną, bez stosownego umocowania, to po upływie terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1, wszelkie roszczenia związane z wejściem w życie dekretu – wygasły. Nie mogły więc przejść one na następców prawnych dotychczasowego właściciela. W konsekwencji, osoby występujące w niniejszej sprawie, jako wnioskodawcy, z uwagi na brak skutecznego roszczenia o przyznanie im prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości (jak również odszkodowania, na podstawie regulacji dekretowych), nie posiadają interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z [...] grudnia 1951 r. Świadczy o tym również fakt, że nawet w przypadku usunięcia z obrotu prawnego przedmiotowego orzeczenia, wnioskodawcy nie będą mogli realizować jakichkolwiek uprawnień na podstawie dekretu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia.
W ocenie Sądu słuszne okazały się zarzuty skargi, że organ nie odniósł się do kwestii, czy wniosek dekretowy został złożony przez uprawnioną osobę w przewidzianym przepisami dekretu terminie. Skarżący wskazywali bowiem, że adw. L. S. nie przedłożył wraz z wnioskiem dekretowym ważnego pełnomocnictwa do występowania w imieniu L. G., lecz jego odpis nie zawierający własnoręcznego podpisu mocodawcy. Zdaniem Sądu organ winien w pierwszej kolejności wyjaśnić kwestie prawidłowości pełnomocnictwa i dopiero gdyby doszedł do przekonania, że zainicjowanie nim postępowania wnioskowego nie powodowało rażącego naruszenia prawa w badanym orzeczeniu, przejść do kolejnych elementów wskazujących na naruszenie prawa (takich jak przesłanka planistyczna).
Odnosząc się do części skargi obejmujących zarzuty utraty roszczeń dekretowych w związku z układem indemnizacyjnym z dnia 20 grudnia 1963 r. Sąd wskazał, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.
Podkreślono, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 listopada 2003 r. I SA 340/01 stwierdził, że wyjaśnienie czy L. G. otrzymał w ramach układu indemnizacyjnego zawartego przez Rząd Polski z Rządem Królestwa Holandii w dniu 20 grudnia 1963 r. odszkodowanie za nieruchomość przy ulicy [...] w Warszawie ma w rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie, decyduje bowiem o tym, czy spadkobiercy L. G. byli uprawnieni do żądania stwierdzenia nieważności decyzji odmawiających przyznania L. G. prawa własności czasowej do gruntu przy ul. [...]. Przyznanie odszkodowania w ramach układu indemnizacyjnego, którego celem jest wynagrodzenie szkód – odszkodowaniem, powodowało bowiem przejście własności mienia, z którym wiązało się odszkodowanie na rzecz Skarbu Państwa, a po stronie osoby otrzymującej odszkodowanie powodowało utratę praw do tego mienia i związanych z nim roszczeń majątkowych. Gdyby okazało się, że L. G. otrzymał w omawianym trybie odszkodowanie za nieruchomość przy ul. [...] w Warszawie, to jego spadkobiercy nie byliby umocowani do żądania stwierdzenia nieważności decyzji z lat 50-tych odmawiających przyznania L. G. prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Ta nieruchomość bowiem ani związane z nią roszczenia nie wchodziłyby w skład masy spadkowej po L. G. zmarłym w 1995 r.
Sąd I instancji podał, że zgodnie z wiążącymi wskazaniami zawartymi w wyroku NSA z dnia 6 listopada 2003 r., L. G. nie zostało wypłacone odszkodowanie za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...]. Ustalenia takie wynikają z zachowanej dokumentacji dotyczącej wypłaty odszkodowań obejmujących wykonanie układów indemnizacyjnych (tłumaczenia tych dokumentów). Dokumenty te jednoznacznie potwierdzają za jakie nieruchomości zostało wypłacone odszkodowanie. Potwierdzają również, że wniosek wypłaty odszkodowania m.in. za nieruchomość na ul. [...] został cofnięty przez pełnomocnika L. G., a odszkodowanie za tą nieruchomość nie było wypłacone.
Wskazano, że zgodnie z wiążącą wykładnią zawartą w wyroku NSA z dnia 6 listopada 2003 r. brak wypłacenia odszkodowania za w/w nieruchomość powodowało, że związane z tą nieruchomością roszczenia wchodziły w skład masy spadkowej po L. G.
Tym niemniej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszały art.7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła B. L., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Jednocześnie wskazano, że zakresem zaskarżenia objęta jest część uzasadnienia w/w wyroku - w części dotyczącej rozważań na temat znaczenia prawnego dla niniejszej sprawy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2003 r. I SA 3403/01 (str. 14-15 uzasadnienia). Na podstawie "art. 184 i 185 p.p.s.a." wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej i udzielenie innego prawnego uzasadnienia w zakresie objętym zaskarżeniem oraz wskazania co do dalszego postępowania, w którym zostanie podkreślony obowiązek organu prowadzącego postępowanie do kompleksowego zbadania kwestii wpływu wypłaty zryczałtowanego i globalnego odszkodowania na podstawie układu między Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej a Rządem Królestwa Holandii dotyczącym odszkodowania za niektóre interesy holenderskie w Polsce zawartym dnia 20 grudnia 1963 r. w Warszawie na interes prawny wnioskodawców (stron wnoszących o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej z dnia 28 grudnia 1951 r.).
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w wyroku NSA z dnia 6 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 3403/01, który to wyrok zapadł w zupełnie innej sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do nieudzielania przez Sąd I instancji wskazań organowi administracji co do dalszego postępowania w zakresie odnoszącym się do wpływu układu między Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej a Rządem Królestwa Holandii dotyczącym odszkodowania za niektóre interesy holenderskie w Polsce zawartym dnia 20 grudnia 1963 r. w Warszawie na sprawę z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji;
2) art. 153 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że organ administracji w wykonaniu oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w wyroku z dnia 6 listopada 2003 r. sygn. akt I SA 3403/01, dokonał jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie układu między Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej a Rządem Królestwa Holandii dotyczącym odszkodowania za niektóre interesy holenderskie w Polsce zawartym dnia 20 grudnia 1963 r. w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Minister Spraw Zagranicznych w publikacji dotyczącej wykonania układu między Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej a Rządem Królestwa Holandii dotyczącym odszkodowania za niektóre interesy holenderskie w Polsce zawartym dnia 20 grudnia 1963 r. w Warszawie stwierdził, że "pomimo, iż nieruchomość nie została objęta postępowaniem prowadzonym przez władze holenderskie, to z uwagi na treść Układu należy uznać, że skutki zawarcia układu dotyczą wszelkich nieruchomości (w tym również nieruchomości, co do których nie został złożony wniosek o przyznanie odszkodowania), w stosunku do których spełnione zostały przesłanki zastosowania Układu".
W obszernym piśmie z dnia 14 listopada 2017 r. pełnomocnik M. T. i C. N. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, wywodząc, że L. G. w dacie przejęcia przez państwo przedmiotowej nieruchomości nie był obywatelem Holandii i nie otrzymał odszkodowania na podstawie układu indemnizacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zarzuty te dotyczą wyłącznie naruszenia art.153 p.p.s.a. i art.141 § 4 p.p.s.a., a zatem poza zakresem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje prawidłowość wyrażonej przez Sąd pierwszej instancji oceny w kwestii dotyczącej złożenia wniosku dekretowego przez prawidłowo umocowaną osobę.
Skarżący kasacyjnie podnosząc zarzut naruszenia art.153 w zw. z art.141 § 4 p.p.s.a. wywodzi, że wyrok NSA z dnia 6 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 3403/01 nie mógł być wiążący w niniejszej sprawie, gdyż zapadł w odrębnej choć podobnej sprawie. Aby odnieść się do tej kwestii należy przypomnieć chronologię wydarzeń dotyczących sprawy. Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1952 r. utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] grudnia 1951 r. odmawiające L. G. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej przy ul. [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 340/01 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2001 r. Następnie Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2004 r. uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2001 r. i stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1952 r. oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] grudnia 1951r. Wyrokiem z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/WA 1812/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2004 r. w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] grudnia 1951 r. i oddalił w skargę w pozostałej części. W wyniku tego rozstrzygnięcia pozostało do rozpoznania odwołanie od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji przez Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] grudnia 1951 r. Minister Budownictwa uznał, że organem właściwym do rozpoznania odwołania jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA z dnia 9 listopada 2006r., sygn. akt I SA/WA 1812/04 ). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2009 r. po rozpoznaniu odwołania od orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] grudnia 1951r. uchyliło zaskarżone orzeczenie. Wyrokiem z dnia 21 października 2010 r., sygn. I SA/Wa 1963/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2009 r. nakazując zbadanie legitymacji osoby wnoszącej odwołanie – M. Ż. Po rozpoznaniu tej kwestii Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze. I w ten sposób zakończyło się postępowanie z wniosku z dnia 1 grudnia 1998 r. złożonego przez adw. J. S. jako pełnomocnika S. G., Y. C. i V. M. po zmarłym L. G.
Natomiast niniejsza sprawa jest prowadzona z wniosku Z. N., C. N. i M. T., reprezentowanych przez r.pr. A. S. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] grudnia 1951 r. Zatem rację ma pełnomocnik skarżących kasacyjnie, że w znaczeniu formalnym są to dwie odrębne sprawy, chociaż obie dotyczą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 1951 r. W wyroku z dnia 6 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 340/01 Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądził, czy L. G. otrzymał odszkodowanie w ramach układu indemnizacyjnego z Holandią, lecz nakazał te kwestie zbadać. Z uzasadnienia wskazanego wyroku wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne wyjaśnienie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego, czy L. G. otrzymał odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Dlatego – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę – Sąd pierwszej instancji nie mógł wywieść, że będąc związany wyrokiem NSA z dnia 6 listopada 2003 r., L. G. takiego odszkodowania nie otrzymał. Sąd pierwszej instancji zajął zatem stanowisko co kwestii odszkodowania, uznając za wiążący pogląd NSA w wyroku z dnia 6 listopada 2003 r. podczas, gdy Sąd ten nakazał jedynie organom prowadzącym postępowanie zbadanie tej kwestii. Natomiast organ prowadzący postępowanie nadzorcze w zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. jednym zdaniem stwierdził, że: "Kwestia przyznania lub nieprzyznania odszkodowania w niniejszej sprawie też nie ma znaczenia i może być rozstrzygana przy rozpatrywaniu wniosku złożonego w trybie dekretu o przyznanie prawa własności czasowej". Stanowisko to jest błędne, bowiem przyznanie odszkodowania w ramach układu indemnizacyjnego powodowało przejście własności mienia na Skarb Państwa i utratę praw do tego mienia osoby otrzymującej odszkodowanie. A tym samym spadkobiercy osoby, która otrzymała odszkodowanie nie byliby uprawnieni do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego. Sąd pierwszej instancji "zastępując" organy, które nie zajęły żadnego stanowiska w sprawie i stwierdzając - " organ ustalił, że L. G. nie zostało wypłacone odszkodowanie", wyraził ocenę w omawianej kwestii, w sytuacji, gdy organ nie poczynił żadnych ustaleń tej kwestii dotyczących.
Ponadto Sąd pierwszej instancji wyrażając stanowisko co do odszkodowania na podstawie układu indemnizacyjnego z Holandią uczynił to w sposób jedynie ogólnikowy odwołując się jedynie do złożonej w sprawie dokumentacji, bez wskazania konkretnych dokumentów, bez analizy postanowień układu indemnizacyjnego, nie odnosząc się do podniesionych a dotyczących kwestii interpretacji układu indemnizacyjnego zarzutów strony skarżącej. Tak sporządzone uzasadnienie nie spełnia wymogów art.141 § 4 p.p.s.a. i nie poddaje się kontroli instancyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny związany żądaniem strony skarżącej wnioskującej o oddalenie skargi kasacyjnej może jedynie zalecić organom przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonanie analizy znajdujących się w sprawie dokumentów dotyczących odszkodowania przewidzianego w układzie indemnizacyjnym zawartym z Holandią i kwestii związanych z przyznaniem odszkodowania na podstawie tego układu L. G., z uwzględnieniem i odniesieniem się do argumentacji podnoszonej przez strony postępowania.
Zatem mając na względzie, że zaskarżonym wyrokiem uchylono decyzje obu instancji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art.184 p.p.s.a. Wniosek skargi kasacyjnej o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł być uwzględniony, albowiem nie ma w takiej sytuacji procesowej podstawy prawnej, przewidzianej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do zasądzenia tych kosztów.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło