II SAB/Po 37/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Fornalik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2015 r. sprawy ze skargi P.K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie, II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy W. na rzecz skarżącego kwotę 357zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 19 sierpnia 2014 r. do Urzędu Miasta i Gminy w W. wpłynął wniosek P. K. o udostępnienie informacji czy Gmina w okresie od 2012 r. do chwili obecnej zawierała umowy dotyczące obsługi prawnej, zastępstwa procesowego z kancelariami, radcami prawnymi, adwokatami, a jeśli tak o udostępnienie treści umów. Określając formę i sposób udostępnienia informacji wnioskodawca wniósł o jej nadesłanie w formacie pliku PDF na adres poczty elektronicznej. W dniu 12 września 2014 r. Burmistrz Miasta i Gminy W. poinformował wnioskodawcę, iż w 2013 r. została podpisana umowa o świadczenie usług doradztwa prawnego polegająca na zastępstwie procesowym oraz doradztwie w zakresie zastępstwa procesowego w postępowaniu o zwrot nadpłaconego podatku od towarów i usług z firmą "A" i sp.k. Jednocześnie wyjaśniono, iż treść umowy z wyżej wymienioną firmą zaopatrzona jest klauzulą poufności, w związku z czym przekazanie kopii umowy nie jest możliwe. W dniu 9 marca 2015 r. do Urzędu Miasta i Gminy w W. wpłynęła, skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarga P. K. na bezczynność Burmistrz Miasta i Gminy W. w udostępnieniu informacji publicznej. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a w przypadku, gdy po złożeniu skargi organ doręczy żądaną informacje publiczną - o uznanie, że na dzień wniesienia skargi do Sądu organ pozostawał w bezczynności i umorzenie postępowania. W motywach skargi wyjaśniono, że zgłoszone żądanie udostępnienia informacji publicznej skierowano do organu władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publiczne, a żądane informacje – treść umów zawieranych przez Gminę z kancelariami prawnymi – są informacjami publicznymi. Skarżący wyjaśnił, iż zakresem ustawy o dostępie do informacji publicznej objęte są umowy cywilnoprawne, zawierane przez organy władzy publicznej oraz osoby pełniące funkcje publiczne, gdy dotyczą spraw publicznych i stanowią informacje wytworzone przez organ władzy publicznej. Umowy o świadczenie usług prawnych dotyczą spraw publicznych, tak więc Burmistrz Miasta i Gminy miał obowiązek udostępnić mu te wnioski, to jest całe umowy wraz z załącznikami. Ponadto umowy te są związane z wydatkowaniem środków z budżetu gminy co również stanowi informację publiczną o jakiej mowa w art. 6 ust. 5 lit. c ustawy o dostępie do informacji publicznej. Strona skarżąca wskazała, iż zgodnie przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, w przypadku skierowania pisemnego wniosku o udzielenie informacji publicznej, podmiot, do którego wniosek taki został skierowany może dokonać następujących działań: - udzielić informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia. Organ dokonuje tego w formie czynności materialno - technicznej; - poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej, lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 cytowanej ustawy), lub poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji niż ten w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 ustawy); - odmówić udostępnienia informacji lub umorzyć postępowanie stosownie do treści art. 16 ustawy, czego dokonuje w formie decyzji administracyjnej; - może również odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ustawy. Tymczasem skarżący uzyskał informację o zawarciu przez Gminę umowy dotyczącej obsługi prawnej, jednak nie uzyskał treści tej umowy. W dniu 20 marca 2015 r. Burmistrz Miasta i Gminy W. przesłał P. K. za pośrednictwem poczty elektronicznej skan zanonimizowanej umowy zawartej w dniu 4 marca 2013 r. między Gminą W. a firmą "A" sp.k. dotyczącej usług doradztwa prawnego. Odpowiadając na skargę Burmistrz Miasta i Gminy W. wniósł o jej oddalenie wobec bezprzedmiotowości wniosku. Wyjaśniono, iż organ uznał skargę za zasadną i z tej przyczyny w dniu 20 marca 2015 r. udzielił informacji publicznej w żądanym zakresie. Uchybienie terminu spowodowane było błędną interpretacją art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w wyniku której klauzulę poufności, o której stanowi umowa o doradztwo prawne zawartą z firmą "A" sp.k. potraktowano jako tajemnicę przedsiębiorstwa. Na dzień przesłania skargi do sądu administracyjnego organ nie pozostaje już w stanie bezczynności. Pismem dnia 4 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 2070 ze zm. – dalej: P.p.s.a.) oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona wyjaśniła, iż jej żądnie zostało rozpoznane przez organ po wniesieniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a,, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w punktach 1 - 4a. Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I wyroku wskazać należy, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Z akt sprawy wynika, że na dzień wniesienia skargi wniosek skarżącego z dnia 18 sierpnia 2014 r. o udzielenie informacji publicznej w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie został załatwiony przez Burmistrz Miasta i Gminy W., co oznacza, że organ ten pozostawał w bezczynności. Tym niemniej rozpatrując skargę na bezczynność Sąd musi rozważyć, czy po jej wniesieniu nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania. W niniejszej sprawie udostępnienie przez organ żądanej przez skarżącego informacji po wniesieniu do Sądu skargi na bezczynność powoduje, że zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 18 sierpnia 2014 r. w określonym terminie stało się bezprzedmiotowe, a postępowanie sądowe w tym przedmiocie należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd dodatkowo miał na uwadze aktualne brzmienie art. 149 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 1 zd. 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1 zd. 2). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 481/13 (LEX 1299301), gdzie wskazano, że użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Za rażące naruszenie przepisów regulujących terminy rozpoznawania wniosków o udostępnienie informacji publicznej można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów. Rozpoznając niniejszą sprawę w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd doszedł do przekonania, że organ nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Bezsporne jest, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). W przedmiotowej sprawie nie sposób dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia skarżącego czy też celowego przedłużania postępowania. Cześć żądanej informacji została udzielona przez stronę jeszcze przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, a organ wyjaśnił przyczyny braku udostępnienia w terminie umowy dotyczącej doradztwa prawnego, tłumacząc to błędną interpretacją przepisu art. 5 ust 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Sądu dla stwierdzenia, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Mimo, iż było ono znaczne, to jednak nie wynikało z ukierunkowanego na naruszenie przepisów, umyślnego działania organu, lecz z błędnej interpretacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 149 § 1 zd. 2 P.p.s.a. , orzekł jak w punkcie II wyroku. Orzekając o kosztach postępowania Sąd miał na uwadze art. 201 § 1 P.p.s.a., w myśl którego zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3. Przepis art. 54 § 3 P.p.s.a. odnosi się zaś do sytuacji, gdy organ którego działanie, bezczynność lub przewlekłe postępowanie zaskarżono, w zakresie swojej właściwości uwzględnił skargę w całości lub w części do dnia rozpoczęcia rozprawy. Na zasądzone koszty składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego (240 zł - § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c, § 2 ust. 1 i 2 rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu Dz. U. z 2013 r. poz. 490) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).