IV SA/Wa 2598/14
WyrokWSA w Warszawie2015-05-22
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Katarzyna Golat, Anita Wielopolska-Fonfara
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wprowadzająca ograniczenia w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej (w tym związanej z odpadami) oraz nakładająca obowiązki rekultywacji, przekracza granice władztwa planistycznego gminy i narusza prawo własności lub inne prawa majątkowe?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wprowadzone przez radę gminy ograniczenia w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym związanej z odpadami, oraz nakazy rekultywacji, mieszczą się w granicach władztwa planistycznego gminy. Pomimo ingerencji w prawo własności skarżącego, ograniczenia te nie naruszają istoty tego prawa, są zgodne z przepisami prawa materialnego (w tym Prawa ochrony środowiska i Prawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) oraz uwzględniają interes publiczny i zasady planowania przestrzennego, w tym wymogi ochrony zdrowia i bezpieczeństwa.Stan faktyczny
Skarżący L. L., współużytkownik wieczysty nieruchomości w S., zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w S. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, przekroczenie przez radę władztwa planistycznego, ograniczenie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej (zbieranie, odzysk i unieszkodliwianie odpadów) oraz naruszenie prawa własności i konstytucyjnych praw majątkowych. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności uchwały w części dotyczącej jego nieruchomości. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując zgodność uchwały z prawem i potrzebą ochrony interesu publicznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2015 r. sprawy ze skargi L. L. na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - oddala skargę -
W dniu 28 listopada 2014 wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu -Rady Miejskiej w S. skarga L. L. na uchwałę Rady Miejskiej w S. Nr [...] z dnia [...] października 2013r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta S. dla terenu byłego [...].
Skarżący powołując się na art. 3 § 2 pkt 5, art. 53 § 2 w zw. z art. 52 § 4 i art. 54 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z 2002 r., dalej jako upsa) oraz art. 101 ust. 1 i 2a ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. 01.142.1591 ze zm. - dalej u.s.g.) zaskarżył wskazaną Uchwałę Rady Miejskiej w S. w części odnoszącej się do § 4 pkt 1, § 4 pkt. 2, § 4 pkt 4, § 7 ust. 1, § 8 ust. 1 i 2; tj. w zakresie w jakiej dotyczy położonych w S. działek gruntu o nr [...] (przy ul. [...]), będących w użytkowaniu wieczystym I. L. i L. L., dla których Sąd Rejonowy w S. księgę wieczystą o nr KW [...].
Zaskarżonej uchwale zarzucono:
1. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 15 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717) w zw. z art. 4 pkt 3 lit. a) Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 sierpnia 2003 roku w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U.2003.164.1587)., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przekroczeniu przez Radę Miejska w S. przysługującego gminie władztwa planistycznego, poprzez użycie zakazów (wykluczeń) wykraczających poza wskazany w powołanym rozporządzeniu zakres, z których wynika, że wyklucza się realizację przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, co oznacza przekroczenie władztwa planistycznego gminy, wynikającego z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo Ochrony Środowiska(Dz. U. 2001, nr 62, poz. 627 ze zm.), albowiem w treści przedmiotowej ustawy takie zakazy nie występują;
2. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 15 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717) w zw. z art. 4 pkt 3 lit. a) Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 sierpnia 2003 roku w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U.2003.164.1587)., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przekroczeniu przez Radę Miejska w S. przysługującego gminie władztwa planistycznego, poprzez użycie zakazów (wykluczeń) wykraczających poza wskazany w powołanym rozporządzeniu zakres, z których wynika, że wyklucza się realizację zakładów o dużym i zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii w rozumieniu przepisów odrębnych, co oznacza przekroczenie władztwa planistycznego gminy, wynikającego z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2001, nr 62, poz. 627 ze zm.), albowiem stosownie do treści przepisu art. 73 tejże ustawy w granicach administracyjnych miast oraz w obrębie zwartej zabudowy wsi jest zabroniona budowa zakładów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a w szczególności zagrożenie wystąpienia poważnych awarii, a nie jak wskazano w treści niniejszej uchwały w ogóle jakichkolwiek awarii
3. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 15 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 oraz art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717), polegające na braku ustalenia jakie tereny wymagają przeprowadzenia rekultywacji przed ich zagospodarowaniem, skutkujące przerzuceniem tego obowiązku na podmiot zagospodarowujący nieruchomość, co wskazuje, że w trakcie przeprowadzania strategicznej oceny oddziaływania na środowisko nie zostały one zidentyfikowane, a zatem została ona przeprowadzona wadliwie, nie wskazując podmiotom zainteresowanym zagospodarowaniem nieruchomości jakie działania są rzeczywiście niezbędne do zagospodarowania nieruchomości oraz jakie koszty mogą się z tym wiązać, przenosząc tym samym ustalenia z tym związane na etap zagospodarowania nieruchomości ;
4. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wykroczeniu przez Radę Miejska w S. poza przysługujące gminie władztwo planistyczne, podczas gdy przepis ten nie może stanowić legitymacji do nieograniczonej swobody w działaniach planistycznych, bowiem gminy w tych czynnościach są zobligowane do uwzględniania obowiązujących przepisów prawa w ramach nadrzędnej dyrektywy, sformułowanej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nadto plany zagospodarowania przestrzennego dotyczą indywidualnych interesów prawnych i uprawnień właścicieli nieruchomości ;
5. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci przepisu art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez jego niezastosowanie, polegające na niezgodności zaskarżonej uchwały z rozwiązaniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, które wyraźnie przewidywało, że tereny byłego zakładu [...] powinny być przeznaczone na cele związane z rozwojem przemysłu, przy jednoczesnym skutecznym egzekwowaniu unieszkodliwiania odpadów, natomiast rozwiązania planu miejscowego wyłączają lub bardzo mocno ograniczają realizację tych celów; podczas gdy stosownie do treści powołanego przepisu ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych;
6. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci przepisu art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez jego niezastosowanie, polegające na braku aktualizacji ustaleń wynikających ze studium i przyjęcie w zaskarżonej uchwale sprzecznych z nim rozwiązań;
7. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci przepisu art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez jego niezastosowanie, polegające na braku uwzględnienia w procesie planowania przestrzennego prawa użytkowania wieczystego skarżącego, podczas gdy postulat uwzględnienia w zagospodarowaniu przestrzennym wymagań tego prawa oznacza między innymi takie zagospodarowanie przestrzeni miejskiej w zakresie funkcji danego terenu, które umożliwi harmonijne, optymalne w danym przypadku warunki korzystania z tegoż prawa, a wprowadzenie w planie funkcji kolidujących z funkcją dotychczasową bądź wiodącą musi być uzasadnione szczególnymi okolicznościami przemawiającymi za jej wprowadzeniem;
8. rażące naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię przepisów art. 140 k.c., art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. Nr 78, poz. 483) w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. polegające na naruszeniu prawa użytkowania wieczystego skarżącego w ten sposób, że zaskarżona uchwała wprowadza ograniczenia w zakresie możliwości korzystania z nieruchomości i czerpania z niej korzyści przez skarżącego.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o:
I. stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części odnoszącej się do § 4 pkt 1, § 4 pkt. 2, § 4 pkt 4 § 7 ust. 1, § 8 ust. 1 i 2; dotyczącej działek gruntu o nr [...], położonych w S. przy ulicy [...], będących we współużytkowaniu wieczystym L. L. (art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 ust. 6 p.p.s.a.), ewentualnie o stwierdzenie, że została wydana z naruszeniem prawa;
II. zasądzenie od Rady Miejskiej w S. na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący L. L., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą w B. jest współużytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], tj. działek gruntu o nr [...]. Na terenie przedmiotowej nieruchomości prowadzona jest działalność związana ze zbieraniem odpadów, która w najbliższym czasie miała podlegać rozszerzeniu na odzysk i unieszkodliwianie zbieranych odpadów.
Działalność ta była zgodna z dotychczasowym sposobem zagospodarowania nieruchomości, która wcześniej stanowiła własność byłych [...] Zakładów [...] i była wykorzystywana na cele związane z wykonywaniem działalności gospodarczej. Taki sposób wykorzystywania nieruchomości pozostawał również w zgodzie z postanowieniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta S., przyjętym uchwałą Rady Miejskiej w S. nr [...] z [...] grudnia 2002 r. W tym akcie z zakresu planowania przestrzennego przewidywano, że wokół [...] ma być wyznaczona strefa, w której nastąpi likwidacja istniejącej zabudowy mieszkaniowej, rozwój obiektów przemysłowych, przy jednoczesnym zagwarantowaniu skutecznego egzekwowania utylizacji odpadów.
Uwzględniając powyższe rozwiązania, L. L., nabył wraz z żoną I. L. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, z jednoczesnym planowaniem rozwoju inwestycji, której częścią byłaby instalacja do odzysku odpadów przemysłowych, gdyż trwał w przekonaniu, że w miejscu po byłych zakładach [...] taka działalność nie będzie godziła w niczyje interesy i nie będzie wywoływała konfliktów społecznych. W związku z tym zaciągnięte zostały zobowiązania kredytowe. Nieruchomość, na której prowadzona jest opisana wyżej działalność gospodarcza oznaczono w trakcie opracowywania planu symbolem 5.126 PU. (na rozprawie pełnomocnik skarżącego skorygował powyższe oznaczenie wskazując, że nieruchomości skarżącego znajdują się w obszarze 5.125 PU)
Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 roku (znak sprawy: [...]) Starosta S. udzielił L. L., właścicielowi [...] zezwolenia na zbieranie następujących rodzajów odpadów: odpady tworzyw sztucznych, opakowania z papieru i tektury, opakowania tworzyw sztucznych, papier tektura. W powołanej decyzji wskazano miejsce prowadzenia przedmiotowej działalności: działki o nr ewidencyjnym nr [...] obręb geodezyjny [...]. Określono, termin obowiązywania decyzji do dnia [...] grudnia 2022 roku.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowe działki znajdują się na terenie zabudowy produkcyjno-przemysłowej.
Podkreślono, że uprzednio obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu [...] (stan na dzień [...].06.2002r.) nie przewidywał ograniczeń w zakresie prowadzonej działalności - teren przemysłowy, stopień uciążliwości obiektów w obszarze nie wykraczający oddziaływaniem poza granice obszaru (Uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...].04.1994r.). Pozwalało to L. L. na prowadzenie procesów inwestycyjnych bez prognozowania zagrożenia zmiany prawa lokalnego.
Zaskarżoną Uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2013 r. Rada Miejska w S. uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta S. dla terenu byłego [...]. W § 4 pkt 1 i 2 tego aktu prawa miejscowego określono, że w obszarach oznaczonych na rysunku planu symbolami 5.125 PU, 5.126 PU, 5.127 PU, 5.128 PU. 5.129 PU, 5.130 PU. 5.131 PU. 5.132 PU. 5.133 PU, 5.134 PU, 5.135 PU, 5.138 PU wyklucza sie realizacje zakładów o dużym i zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii"- w rozumieniu przepisów odrębnych, oraz w tych obszarach wyklucza sie realizacje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko"(w rozumieniu przepisów odrębnych), za wyjątkiem sieci i urządzeń z zakresu łączności publicznej spełniających wymogi przepisów odrębnych. W § 4 pkt 4 planu wskazano, że przed realizacja nowego zagospodarowania w obszarach 5.125 PU i 5.127 PU nakazuje się, przy zachowaniu przepisów odrębnych:
a) przeprowadzenie w miejscu planowanej inwestycji badań gruntu pod kątem dotrzymywania wymaganych przez przepisy odrębne standardów jakości środowiska oraz, w zależności od wyników tych badań, przeprowadzenie rekultywacji gruntu w zakresie wymaganym przez przepisy odrębne,
b) inwentaryzację i likwidację w miejscu planowanej inwestycji ewentualnych, nieczynnych instalacji poprzemysłowych, mogących stwarzać zagrożenie dla środowiska.
Natomiast w § 8 ust. 1 tego aktu ustalono, że dla obszarów, o których mowa w § 2, ustala się stawkę procentową służącą naliczeniu opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem planu w wysokości 30%.
W związku z powyższym, pismem z dnia 2 października 2014 r. (które zostało złożone bezpośrednio w Urzędzie Miejskim w S. w tymże dniu) L. L. wystosował do Rady Miejskiej w S. wezwanie do usunięcia stanu naruszenia prawa. Organ uchwałodawczy w żaden sposób nie odniósł się do wystosowanego wezwania.
W tym stanie rzeczy, skarżący podniósł, że spełnione zostały przesłanki z art. 101 ust. 1 u.s.q.
Zdaniem L. L. zaskarżona uchwała narusza jego uprawnienie (prawo podmiotowe), istnieje bowiem niewątpliwy związek między jego indywidualną sytuacją prawną - sferą praw i obowiązków wynikających z norm prawa materialnego, procesowego i Konstytucji - a przedmiotową uchwałą. Skarżący prowadzi bowiem działalność gospodarczą o określonym profilu pod firmą [...], zaskarżona uchwała zmienia zaś na jego niekorzyść możliwość korzystania z należących do niego nieruchomości. W § 4 pkt 1 i 2 tego aktu prawa miejscowego określono bowiem, że w obszarach oznaczonych na rysunku planu symbolami 5.125 PU, 5.126 PU, 5.127 PU, 5.128 PU. 5.129 PU, 5.130 PU. 5.131 PU. 5.132 PU. 5.133 PU, 5.134 PU, 5.135 PU, 5.138 PU wyklucza się realizację zakładów o dużym i zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii" - w rozumieniu przepisów odrębnych, oraz w tych obszarach wyklucza się realizację przedsięwzięć "mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko" (w rozumieniu przepisów odrębnych), za wyjątkiem sieci i urządzeń z zakresu łączności publicznej spełniających wymogi przepisów odrębnych.
Powyższe w ocenie skarżącego w dużej mierze ogranicza prowadzenie działalności w zakresie zbierania, odzysku i unieszkodliwiania odpadów wykonywanej dotychczas oraz planowanej przez przedsiębiorstwo prowadzone przez L. L. pod firmą [...]. Nadto w § 7 ust. 1 przyjętego planu określono, że "Wyklucza się realizację w obszarach jakichkolwiek przedsięwzięć związanych ze zbieraniem, odzyskiem lub unieszkodliwianiem odpadów pochodzących spoza obszaru, za wyjątkiem obszarów oznaczonych na rysunku planu symbolami 5.126 PU, 5.130 PU 1 5.131 PU, w których dopuszcza się gospodarowanie odpadami w zakresach i terminach wynikających z obowiązujących w tych obszarach na dzień uchwalenia planu decyzji-zezwoleń, wydanych w trybie przepisów ustawy o odpadach". Odnosząc się do powyższych ustaleń, skarżący wskazał, że przepis art. 15 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717) przedstawia zagadnienia, które w planie miejscowym określa się obligatoryjnie oraz fakultatywnie "w zależności od potrzeb". W przepisie art. 15 ust. 2 ustawy wyliczono w sposób enumeratywny materię podlegającą regulacji w planie miejscowym. Rada gminy związana jest granicami przedmiotowymi zakresu planu, wyznaczonymi przez ustawę, co oznacza, że wprawdzie może samodzielnie określać treść regulacji objętej planem, ale wyłącznie w granicach upoważnienia zawartego wart. 15 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Szczegółową charakterystykę ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wymienionych w art. 15 ust. 2 i 3 zawiera natomiast Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 sierpnia 2003 roku w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U.2003.164.1587). Stosownie do treści przepisu art. 4 pkt 3 lit. a) powołanego aktu prawnego: Ustala się następujące wymogi dotyczące stosowania standardów przy zapisywaniu ustaleń projektu tekstu planu miejscowego: ustalenia dotyczące zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego powinny zawierać nakazy, zakazy, dopuszczenia i ograniczenia w zagospodarowaniu terenów wynikające z potrzeb ochrony środowiska, o których mowa w szczególności w art. 72 i 73 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627, z późno zm.)" Tymczasem w kwestionowanej uchwale zostały użyte zakazy (wykluczenia) wykraczające poza wskazany zakres, z których wynika, że wyklucza się realizację przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, co oznacza przekroczenie władztwa planistycznego gminy, wynikającego z ustawy Prawo Ochrony Środowiska.
Ustalenia zasad dotyczących ochrony środowiska przekraczają zatem ustawowe uprawnienia gminy - nie można bowiem ich określić w sposób tak szczegółowy i wymagający, używając przy tym pojęć ustawy, która reguluje zupełnie inną materię, tj. ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Co więcej, oprócz zakazu realizowania inwestycji mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w § 4 pkt 1 spornej uchwały wykluczono także realizację zakładów o dużym i zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii. Wykładnia tego punktu przedmiotowego aktu prawa miejscowego stanowi o zakazie realizowania przedsięwzięć o ryzyku wystąpienia jakiejkolwiek awarii.
Tymczasem jak wynika z treści przepisu art. 73 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku, Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2001, nr 62, poz. 627 ze zm.): "W granicach administracyjnych miast oraz w obrębie zwartej zabudowy wsi jest zabroniona budowa zakładów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a w szczególności zagrożenie wystąpienia poważnych awarii. Rozbudowa takich zakładów jest dopuszczalna pod warunkiem, że doprowadzi ona do ograniczenia zagrożenia dla zdrowia ludzi, w tym wystąpienia poważnych awarii. "Analiza powołanego przepisu, w kontekście regulacji cytowanego wyżej rozporządzenia prowadzi do wniosku, że ustawodawca zabronił budowy zakładów stwarzających wystąpienie poważnych awarii, a nie jak wskazano w treści niniejszej uchwały -. awarii w ogóle czy jakichkolwiek awarii, co ma ważkie znaczenie przy realizacji inwestycji L. L.
Transponując powyższe rozważana w realia niniejszej sprawy, skarżący wskazał, że postanowienia zakwestionowanego planu w odniesieniu do zakazów dotyczących kwestii nie związanych z formami ochrony przyrody (zakaz realizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, wykluczenie realizacji zakładów o dużym i zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii) wynikających z ustawy Prawo ochrony przyrody, zostały sformułowane wadliwie i jako takie nie mogą się ostać w obrocie prawnym.
Zapisy wprowadzone planem dla obszaru nieruchomości należących do skarżącego uniemożliwiają prowadzenie na niej działalności gospodarczej w dotychczasowym zakresie. Ograniczenie takie nie znajduje żadnego umocowania w ustaleniach wynikających z prognozy oddziaływania na środowisko. Z opracowania tego wynika bowiem jednoznacznie, że dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości znajdujących sie na tym terenie nie doprowadził do degradacji środowiska, która uzasadniałaby wprowadzenie na tym terenie działalności w zakresie zagospodarowania odpadów.
Wskazując na te ograniczenia należy również zauważyć, że są one dużo bardziej restrykcyjne w stosunku do proponowanych we wcześniejszej wersji planu, która dopuszczała funkcjonowanie tego rodzaju przedsięwzięć istniejących na dzień uchwalenia planu, jednak bez prawa rozbudowy i nadbudowy istniejących na dzień uchwalenia planu obiektów budowlanych. W związku z tym jej dokonanie powinno być poprzedzone aktualizacją przeprowadzonej strategicznej oceny oddziaływania oraz ponownym zasięgnięciem opinii oraz dokonaniem wymaganych uzgodnień organów współuczestniczących w procesie uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Warunek ten nie został jednak spełniony w analizowanym przypadku. W związku z czym należy uznać, że kwestionowany plan został przyjęty po wadliwie przeprowadzonym postępowaniu. W toku strategicznej oceny oddziaływania na środowisko przeanalizowano bowiem wpływ na środowisko w innym zakresie, niż przeznaczenie wynikające z przyjętego planu (różnice czasowe obowiązywania ograniczeń w wykonywaniu działalności) oraz nie zwrócono się o ponowne opinie i uzgodnienia do organów współdziałających w procesie tworzenia planu. W związku z tym wypowiedziały się one de facto w stosunku do innego sposobu zagospodarowania nieruchomości niż ta wynikająca z planu, a zatem w praktyce plan został przyjęty bez wymaganych stanowisk organów opiniujących i uzgadniających jego projekt.
Tak istotna zmiana jakościowa w ograniczeniach sposobu korzystania z nieruchomości nie ma także żadnego umocowania w dokonanych ustaleniach faktycznych.
Wskazując na wprowadzone ograniczenia w zakresie możliwości zagospodarowania odpadów skarżący podniósł, że takie kierunkowe ograniczenie nie ma żadnego związku z wpływem tego rodzaju działalności na środowisko oraz wynikających z tego tytułu uciążliwości. Truizmem jest stwierdzenie, że nie każda działalność w zakresie zagospodarowania odpadów kwalifikowana jest do grupy tych mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W tym zakresie mieszczą się bowiem również działalności nie generujące jakichkolwiek zagrożeń dla środowiska, a wręcz służących jego poprawie.
Wprowadzenie do planu tego typu ograniczeń nie znajduje więc żadnego racjonalnego uzasadnienia faktycznego lub prawnego, w związku z czym jest jedynie formą dyskredytowania podmiotów wykonujących jeden, konkretny rodzaj działalności, w tym przypadku związany ze zbieraniem i zagospodarowaniem odpadów.
Niezrozumiałym jest również zakres obowiązków nałożonych w § 4 pkt 4 planu. Zgodnie bowiem z postanowieniami przepisu art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w planie miejscowym określa się obowiązkowo "zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego", natomiast w myśl przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 tego aktu prawnego "granice obszarów wymagających przekształceń lub rekultywacji'. Tymczasem z postanowień kwestionowanego rozwiązania wynika, że po organ opracowując plan nie ustalił jakie tereny wymagają przeprowadzenia rekultywacji przed ich zagospodarowaniem. przerzucając ten obowiązek na podmiot zagospodarowujący nieruchomość, co wskazuje, że w trakcie przeprowadzania strategicznej oceny oddziaływania na środowisko nie zostały one zidentyfikowane. a zatem została ona przeprowadzona wadliwie, nie wskazując podmiotom zainteresowanym zagospodarowaniem nieruchomości, jakie działania są rzeczywiście niezbędne do jej zagospodarowania oraz jakie koszty mogą się z tym wiązać. W ramach tej samej jednostki planistycznej mogą bowiem znajdować się zarówno nieruchomości wymagające przeprowadzenia rekultywacji przed ich zagospodarowaniem zgodnym z planem, jak i takie które rekultywacji nie będą wymagały.
Z dyspozycji przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym bezspornie wynika, że granice obszarów wymagających rekultywacji powinny jednoznacznie wynikać z postanowień przyjętego planu. W tym przypadku organy administracji wykonały swoisty unik przenosząc ustalenia z tym związane na etap zagospodarowania nieruchomości, co stanowi oczywiste naruszenie przywołanego rozwiązania ustawowego.
Ponadto należy zauważyć, że nałożenie obowiązku przeprowadzenia badań gruntu, na którym mają być posadowione budowle jest domeną ustawy Prawo budowlane. Zgodnie bowiem z treścią art. 34 ust. 3 pkt 4 tegoż aktu prawnego, to projekt budowlany powinien - w zależności od potrzeb - zawierać wyniki badań geologiczno-inżynierskich oraz geotechniczne warunki posadowienia obiektów budowlanych. W związku z tym nakładanie takiego obowiązku w postanowieniach planu stanowi przekroczenie władztwa planistycznego przysługującego gminie - to organ administracji architektoniczno-budowlanej, zgodnie z postanowieniami powołanego przepisu jest władny do dokonania oceny, czy zachodzi konieczność przedłożenia wyników takich badań.
Dlatego też ustalenia przyjętego planu w obecnym kształcie pozostają w zakresie wynikającym z § 4 pkt 1, 2 i 4 oraz § 7 w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa i daleko wykraczają poza przysługujące gminie władztwo planistyczne, wynikające z przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W przypadku przedmiotowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie powołano się przy tym na jakiekolwiek okoliczności faktyczne, uzasadniające wprowadzenie kwestionowanych rozwiązań. W związku z tym zachodzi podstawa do twierdzenia, że w analizowanym przypadku przekroczone zostały granice przysługującego gminie władztwa planistycznego.
Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powinny pozostawać również w zgodzie z rozwiązaniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Tymczasem kwestionowany plan nie koresponduje z opracowanym przed jego uchwaleniem studium. Opracowania te bezwzględnie winny mieć charakter kompatybilny. Warto odnotować, że dla pozostałych terenów o charakterze przemysłowym bez innych funkcji (oznaczonych w Studium symbolem PU) dotychczas uchwalano plany zagospodarowania bez jakichkolwiek ograniczeń co do rodzaju działalności, jedynie z zastrzeżeniem niewykraczania z oddziaływaniem poza obszar objęty planem (vide: Uchwały Rady Miejskiej w S. Nr [...] z dnia [...].08.1997, Nr [...] z dnia [...].03.1998r., Nr [...] z dnia [...].02.2006 roku).
Postanowienia uchwalonego planu stanowią również nadmierne ograniczenie prawa własności oraz prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 31 Konstytucji RP "Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw." Oczywiście ograniczenie konstytucyjnie chronionych praw może nastąpić również w procesie planowania przestrzennego, zgodnie jednak z dyspozycją przepisu art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) w procesie planowania przestrzennego uwzględnia się zwłaszcza prawo własności.
Skarżący zakwestionował także postanowienia § 8 ust. 1 planu określającego 30% opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskazując, że w jego przypadku uchwalenie planu w kwestionowanym zakresie spowodowało obniżenie wartości nieruchomości, a nie wzrost, gdyż zakres dozwolonej działalności uległ znaczącemu ograniczeniu. Ponadto fakt, że na etapie opracowywania planu nie wyznaczono granic obszarów, które przed ich zagospodarowaniem powinny być zrekultywowane powoduje nikt nie będzie chciał nieruchomości o niepewnym stanie prawnym, której zagospodarowanie może się wiązać z poniesieniem nieprzewidywalnych kosztów. Dlatego też w takim przypadku trudno jest przyjąć, że uchwalenie planu spowodowało wzrost wartości nieruchomości. W przypadku L. L. przyniosło wręcz efekt odwrotny.
Skarżący wskazał także na brzmienie art. 21 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia oraz art. 64 ust. 1-3 Konstytucji, zgodnie z którym każdy ma prawo do własności, innych prawa majątkowych oraz prawo dziedziczenia; własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej; własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności, podnosząc że zaskarżona uchwała - w świetle przedstawionej argumentacji - niewątpliwie godzi w istotę prawa użytkowania wieczystego, które jest prawem majątkowym, pozbawiając skarżącego de facto możliwości swobodnego (w granicach prawa) dysponowania tym prawem. Zaskarżona uchwała w ocenie skarżącego narusza również wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasadę sprawiedliwości społecznej. Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, w której właściciel w skutek naruszających prawo działań organów administracji publicznej pozbawiony zostaje możliwości korzystania z przysługującego mu prawa podmiotowego. Skarżący pozbawiony został ochrony swego prawa użytkowania wieczystego - nie może korzystać z ww. działek gruntu, chociaż ma prawo do ich wyłącznego użytkowania i pobierania pożytków. Co więcej, prawo skarżącego do użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości okazało się czysto iluzoryczne wobec bezprawnych działań Rady Miejskiej w S., o których była mowa powyżej. Tym samym zaskarżona uchwała narusza przepis art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP.
W konsekwencji skarżący stwierdził, że przedmiotowa uchwała Rady Miejskiej w S. jest sprzeczna ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji, przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z przytaczanymi wyżej regulacjami wydanego na podstawie tej ustawy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naruszając powyższe przepisy organ planistyczny naruszył zasady sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podkreślić przy tym należy, że szereg wskazanych wyżej uchybień w zakresie dotyczącym ukształtowania treści planu polegał na przekroczeniu władztwa gminy, co do treści wskazanych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Niewłaściwe określenie w planie miejscowym elementów określonych wart. 15 ust. 2 ustawy, skutkuje wadliwością całej uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tym stanie rzeczy, zaskarżona uchwała powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, w części, w jakiej narusza interes prawny skarżącego, poprzez stwierdzenie jej nieważności w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że po przeanalizowaniu licznych zarzutów przedstawionych w uzasadnieniu skargi, które w istocie sprowadzają się do naruszenia przez organ gminy uchwalający plan, granic "władztwa planistycznego" ,co skutkuje naruszeniem przepisów o ochronie własności zawartych w kodeksie cywilnym , a także zasad określonych w Konstytucji RP - w ocenie organu uznać należy przedmiotową skargę za nieuzasadnioną.
Odnosząc się do poszczególnych argumentów zawartych w uzasadnieniu skargi organ podniósł co następuje:
l) Zawarte w § 4 pkt 1 wykluczenie realizacji, m.in. na terenie będącym własnością skarżącego, "zakładów o dużym i zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii" znajduje oparcie w art. 73 ust. 3, 3a i ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska ( tekst jednolity w Dz.U. z 2013 r. poz. 1232 z późniejszymi zmianami). Przepisy te zabraniają lokalizacji zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia stanów awarii przemysłowej w granicach administracyjnych miast oraz w pobliżu osiedli mieszkaniowych, obiektów użyteczności publicznej i budynków zamieszkania zbiorowego.
2) Nie jest oparty o fakty zarzut (str. 2 pkt 1) skargi, że planem wykluczono wszystkie przedsięwzięcia z zakresu mogących znacząco oddziaływać na środowisko, gdyż zapisem § 4 pkt 2 planem wykluczono tylko przedsięwzięcia z grupy "mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko". Natomiast plan dopuszcza realizację całej gamy przedsięwzięć z grupy "mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko" (za wyjątkiem tych związanych z gospodarką odpadami, ale z poszanowaniem praw nabytych). Zawarte w § 4 pkt 2 wykluczenie realizacji m.in. na terenie będącym właściwością skarżącego, przedsięwzięć "mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko" służy ochronie życia i zdrowia ludzi. Dotyczy to w szczególności mieszkańców osiedla budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego, przylegającego bezpośrednio do północnej granicy obszaru objętego skarżonym planem oraz użytkowników (w tym dzieci) sąsiadujących bezpośrednio z zachodnią i południową granicą obszaru objętego skarżonym planem obiektów użyteczności publicznej - szkół, przedszkola i stadionu sportowego. Sformułowane wykluczenie znajduje oparcie zarówno w art. 73 ust. 3a w/cyt. ustawy Prawo ochrony środowiska jak i w art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 647 z późniejszymi zmianami).
3) Zawarty w § 4 pkt 4 nakaz "przeprowadzenia w miejscu planowanej inwestycji badań gruntu pod kątem dotrzymywania wymaganych przez przepisy odrębne standardów jakości środowiska oraz, w zależności od wyników tych badań, przeprowadzenia rekultywacji gruntu w zakresie wymaganym przez przepisy odrębne" znajduje oparcie w orzecznictwie sądowo - administracyjnym (opartym z kolei o nieobowiązujący już obecnie art. 102 w/cyt. ustawy Prawo ochrony środowiska), w myśl którego "władający powierzchnią ziemi nie może się uwolnić od obowiązku rekultywacji gruntu z powołaniem się na sprawstwo osoby trzeciej, jeśli zanieczyszczenie miało miejsce przed objęciem władania" (np. wyrok NSA z dnia 5 marca 2008 r. - II OSK 14/07). Nakaz ten sformułowano w skarżonym planie "na wszelki wypadek", kierując się znaną w prawie i często stosowaną zasadą przezorności, a dotyczy on terenu na którym przez kilkadziesiąt lat funkcjonował duży zakład [...]. Nie da się zatem wykluczyć ponadstandardowego zanieczyszczenia gruntu na tym terenie na skutek zdarzenia lub zdarzeń, jakie miały miejsce na długo przed nabyciem terenu przez obecnych właścicieli, w tym także skarżącego Pana L. L. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...].
4) Zawarte w § 7 pkt 1 (w skardze błędnie podano § 7 ust. 1) wykluczenie "przedsięwzięć związanych ze zbieraniem, odzyskiem lub unieszkodliwianiem odpadów pochodzących spoza poszczególnych obszarów, za wyjątkiem obszarów oznaczonych na rysunku planu symbolami 5.126 PU, 5.130 PU, 5.131 PU i 5.138 PU, w których dopuszcza się gospodarowanie odpadami w zakresach i terminach wynikających z obowiązujących w tych obszarach na dzień uchwalenia planu decyzji - zezwoleń, wydanych w trybie przepisów o odpadach" jest swoistym kompromisem pomiędzy zgłaszanymi w procedurze sporządzania planu licznymi uwagami, żądającymi całkowitego i natychmiastowego zakazania na obszarze objętym planem wszelkiej działalności związanej z gospodarką odpadami, a zgłaszanymi uwagami firm prowadzących (lub zamierzających prowadzić) działalność w zakresie gospodarki odpadami, żądającymi z kolei likwidacji jakichkolwiek ograniczeń w planie w zakresie działalności gospodarczej. Kompromis polega na tym, że kwestionowanym § 7 pkt 1 planu nie odbiera się praw nabytych firmom z branży gospodarowania odpadami, działającym na obszarze objętym planem i pozwala się im przygotować do zakazu prowadzenia działalności w zakresie gospodarki odpadami, który wejdzie w życie dopiero po upływie ważności posiadanych przez te firmy na dzień wejścia w życie planu zezwoleń. Możliwość wykluczenia gospodarowania odpadami na terenie objętym planem, podyktowana troską o zdrowie i życie ludzi mieszkających lub przebywających w bezpośredniej bliskości terenu objętego tym planem, również znajduje oparcie w wyżej już cytowanych przepisach prawa, t.j. w art. 73 ust. 3a ustawy Prawo ochrony środowiska jak i w art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
5) Zawarte w § 8 ust. 1 ustalenie maksymalnej 30-to procentowej stawki służącej naliczaniu opłaty (tzw. "renty planistycznej") z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem planu znajduje oparcie w art. 15 ust. 2 pkt 12 w/cyt . ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na mocy tego przepisu ustalenie wysokości przedmiotowej stawki jest obligatoryjnym elementem planu i wyłączną kompetencją organu sporządzającego, a następnie przyjmującego plan. Zawarty w skardze wniosek o stwierdzenie nieważności § 8 ust. 2 planu jest nieporozumieniem, gdyż przepis ten nie dotyczy działek nr ewid. [...] (współwłasności skarżącego).
6) Nie jest prawdziwy sformułowany argument (str. 4, cz. I uzasadnienia skargi), że w obowiązującym "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta S." przyjętym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] grudnia 2002 r. przewiduje się wyznaczenie strefy wokół byłego zakładu [...], w której nastąpi likwidacja istniejącej zabudowy mieszkaniowej. Studium przewiduje natomiast na terenie byłych zakładów [...] zabudowę produkcyjno - usługową, a w bezpośrednim sąsiedztwie funkcje wrażliwe (zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i wielofunkcyjną zabudowę usługową).
7) Zbyt daleko idące jest zawarte w skardze stwierdzenie, że uchwalony plan pozostaje w sprzeczności z ustaleniami "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta S." przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] grudnia 2002 r. Różnice stopnia szczegółowości, skal oraz zawartości obydwu dokumentów (studium i planu) nie potwierdzają zarzutu zachodzącej między tymi dokumentami sprzeczności. Ustalony w studium dla terenu byłego [...] kierunek zagospodarowania jako "teren koncentracji zabudowy produkcyjno - usługowej" nie oznacza bowiem, że na tym terenie nie ma żadnych ograniczeń dla realizacji funkcji produkcyjnych lub usługowych. Studium nie jest przecież przepisem gminnym, a uszczegółowienie ustalonego w nim kierunku zagospodarowania w postaci przeznaczenia i warunków zagospodarowania terenu (łącznie z ograniczeniami w zagospodarowaniu, wynikającymi z potrzeby ochrony tzw. "wyższych wartości") następuje dopiero w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
8) Nieporozumieniem jest zawarty w uzasadnieniu istnienia interesu prawnego skarżącego argument (str. 7, cz. II uzasadnienia skargi), że działki skarżącego ([...]) znajdują się w obszarze oznaczonym symbolem 5.126 PU, gdyż w rzeczywistości działki te znajdują się w obszarze 5.125 PU. Nadmieniamy przy tym, że tutejszy Wydział do dnia uchwalenia planu przez Radę Miejską ([...].10.2013 r.) nie miał wiedzy, że w dniu 17.01.2013 r. skarżący uzyskał decyzję - zezwolenie Starosty S. na zbieranie odpadów na działkach [...]. Zezwolenie to nie zostało zatem uwzględnione w planie.
9. organ podniósł także, że skorygowany projekt planu wraz nową prognozą poddano, wbrew zarzutom skargi, ponownej procedurze uzgadniania i opiniowania w ramach strategicznej oceny oddziaływania na środowisko z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska i Powiatowym Inspektorem Sanitarnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. ( Dz.U. 2013.594 j.t. ze zm.), każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Oznacza to, że w pierwszej kolejności obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy wniesiona skarga podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny i czy spełnia wymogi formalne, do których w niniejszej sprawie zaliczyć należy: 1) zaskarżenie uchwały z zakresu administracji publicznej, 2) wcześniejsze bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, 3) zachowanie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (dwa ostatnie punkty stanowią wymogi formalne dopuszczalności skargi).
Nie budzi wątpliwości, że uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest uchwałą z zakresu administracji publicznej.
Również pozostałe wymogi formalne do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym zostały spełnione, albowiem skarga została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, które zostało przesłane do organu. W przedmiotowej sprawie został również zachowany 60- dniowy termin do wniesienia skargi.
Przed przystąpieniem do oceny merytorycznej skargi, Sąd jest obowiązany do sprawdzenia, czy zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącego, co dawałoby mu legitymację do wniesienia skargi.
W tym miejscu wskazać należy, że legitymacja do wniesienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego do sądu administracyjnego przysługuje nie temu kto ma w tym interes prawny, ale temu czyj interes prawny został naruszony skarżonym rozstrzygnięciem. Naruszenie interesu prawnego składającego taką skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienia, muszą więc naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego. Wskazać należy, iż w wyroku z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003 nr 8, poz. 4) Trybunał Konstytucyjny zauważył, że skarga na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Podstawą zaskarżenia jest bowiem równocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że każdy skarżący, składając skargę w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym musi wykazać, że w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżoną przezeń uchwałą, to znaczy, iż zachodzi związek polegający na tym, że uchwała narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) jego interes prawny lub uprawnienie, albo jako indywidualnego podmiotu, albo jako członka określonej wspólnoty samorządowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004/7/114).
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, nie w przyszłości, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Interes prawny skarżącego, co do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego.
Podsumowując stwierdzić należy, iż przymiot strony w postępowaniu kwestionującym legalność uchwały z zakresu administracji publicznej kształtowany jest na innych zasadach, aniżeli w postępowaniu administracyjnym regulowanym przepisami Kpa. Dopiero naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania (oceny) zaskarżonej uchwały. Ocena ta zaś dotyczy rodzaju naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego i w zależności od tego skarga może lub nie może być uwzględniona.
Jak wynika z akt sprawy zarówno wezwanie jak i skarga złożone zostały przez skarżącego, który jest współużytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], tj. działek gruntu o nr [...], które znajdują się w granicach obszaru objętego zaskarżoną Uchwałą, a ponadto ww. Uchwała w ocenie skarżącego narusza jego uprawnienia właścicielskie, skarżący wskazał na okoliczności, mające uzasadniać jego stanowisko - tym samym Skarżący posiada legitymację (interes prawny) do zaskarżenia Uchwały do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Spełniony został również warunek wykazania naruszenia interesu prawnego skarżącego. Wskazać jednak należy, że naruszenie interesu prawnego lub prawa dające stronie prawo do zaskarżenia uchwały z zakresu administracji publicznej nie oznacza automatycznego uwzględnienia skargi. Musi zostać wykazane, że naruszenie interesu prawnego skarżącego wiązane jest z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (np. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., II OSK 796/12, CBOSA). W przypadku kwestionowania uchwały w przedmiocie planu zagospodarowania przestrzennego uwzględnienie skargi nastąpi, gdy naruszenie przepisów przekroczy granice tzw. władztwa planistycznego. Wskazane władztwo planistyczne stanowi kompetencję gminy do samodzielnego i zgodnego z interesem publicznym kształtowania polityki przestrzennej. Obejmuje ono samodzielne ustalenie przez gminę przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy (art. 3 ust. 1 oraz art. 15 ust. 2 ustawy planistycznej). W zakres władztwa planistycznego wchodzi również, z mocy art. 6 ust. 1 ustawy planistycznej, ustalenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości. Koncepcja władztwa planistycznego oznacza przy tym, że w niektórych przypadkach ustalenia planu mogą ingerować w interesy prywatne podmiotów skarżących w sposób odbierany przez nich jako niekorzystny, natomiast nie musi z tym być powiązane przekroczenie granic władztwa planistycznego. Prawo własności jest co prawda najsilniejszym prawem podmiotowym, korzystającym z najszerszych gwarancji ustawowych i ponadustawowych, jednak nie ma charakteru absolutnego i nieograniczonego. Ograniczenia te dopuszcza Konstytucja RP w art. 64 ust. 3, zgodnie z którym własność może być ograniczona, tyle że tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności.
Koncepcja władztwa planistycznego zakłada więc nie tylko samodzielność gminy, ale i możliwość ingerencji w prawa prywatne (w granicach określonych prawem). Oznacza zatem, że zainteresowane podmioty (w tym właściciele nieruchomości położonych w granicach planu) nie mogą oczekiwać, że rada gminy nie będzie korzystała z przysługujących jej uprawnień w ramach władztwa z powodu niezgodności ustaleń planu z żądaniami właścicieli nieruchomości znajdujących się na obszarze objętym planem lub w bezpośrednim sąsiedztwie (Z. Niewiadomski "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz", Warszawa 2006, s. 197 – 198, powoływany już wyrok NSA z 26 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 1765/07, wyrok WSA w Lublinie z 2 października 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 342/08, CBOSA).
Taka sytuacja skorzystania z samodzielności gminy i ingerencji w prawo własności skarżącego (poprzez wprowadzenie pewnych ograniczeń w zagospodarowaniu należącej do niego nieruchomości) występuje w sprawie niniejszej. Zdaniem Sądu ingerencja ta, mimo że niewątpliwie negatywna dla strony, nie stanowi jednak przekroczenia granic władztwa planistycznego i została dokonana z zachowaniem odpowiednich proporcji i wyważenia interesu publicznego oraz prywatnego.
Jak wynika z akt sprawy główny powód niezadowolenia skarżącego wynika z tego, że zapisy planu ograniczają możliwość prowadzenia na jego nieruchomość działalności gospodarczej polegającej na zbieraniu odpadów zgodnie z decyzją Starosty S. z dnia [...] stycznia 2013r. Nr [...], jak również nakładają na niego inne obowiązki (rekultywacji) oraz wskazują na konieczność ponoszenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem planu.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy wskazać co następuje:
Jak wynika z akt sprawy nieruchomości, których skarżący jest współużytkownikiem wieczystym bez wątpienia zgodnie z § 2 uchwały znajdują się na obszarze objętym planem oznaczonym w nim symbolem 5.125 PU przeznaczonym pod realizację zabudowy przemysłowej lub usługowej (w tym składowej), przy zachowaniu zasad i warunków określonych w tym paragrafie. Stosownie zaś do kwestionowanego przez skarżącego § 4 pkt. 1, 2 i 4 dla obszaru tego ustala się następujące warunki i wymagania w zakresie ochrony środowiska:
pkt. 1- w obszarach wyklucza się realizację " zakładów o dużym i zakładów o zwiększony ryzyku wystąpienia awarii w rozumieniu przepisów odrębnych.
pkt. 2- w obszarach wyklucza się realizację przedsięwzięć "mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko" (w rozumieniu przepisów odrębnych), za wyjątkiem sieci i urządzeń z zakresu łączności publicznej spełniających wymogi przepisów odrębnych.
pkt. 4 - przed realizacją nowego zagospodarowania w obszarach 5.125 i 5.127 PU nakazuje się, przy zachowaniu przepisów odrębnych:
a) przeprowadzenie w miejscu planowanej inwestycji badań gruntu pod kątem dotrzymania wymagań przez przepisy odrębne standardów jakości środowiska oraz, w zależności od wyników tych badań, przeprowadzenie rekultywacji gruntu w zakresie wymaganym przez przepisy odrębne,
b) inwentaryzację i likwidację w miejscu planowanej inwestycji ewentualnych nieczynnych instalacji poprzemysłowych, mogących stwarzać zagrożenie dla środowiska.
Jednocześnie zgodnie z §7 pkt. 1 uchwały wykluczono realizację w obszarze na którym znajduje się nieruchomość skarżącego jakichkolwiek przedsięwzięć związanych ze zbieraniem, odzyskiem lub unieszkodliwianiem odpadów pochodzących spoza poszczególnych obszarów.
Nie ulega zatem wątpliwości, iż zaskarżone zapisy planu wprowadzają szereg ograniczeń w zakresie katalogu działalności jakie mogą być prowadzone w jego obszarze. Wbrew jednak zarzutom skargi Sąd uznał, iż przedmiotowe ograniczenia nie naruszają przepisów prawa materialnego i mieszczą się w granicach tzw. władztwa planistycznego. Wskazać bowiem należy, iż obszar objęty planem znajduje się na terenie miasta S. i obejmuje tereny dawnego przedsiębiorstwa [...] Zakładów [...]. Do [...] grudnia 2003r. dla tego obszaru obowiązywał plan miejscowy zatwierdzony uchwałą Nr [...] z [...] lutego 1992r. zmieniony uchwałą z [...] kwietnia 1994r., w którym obszar ten oznaczony był symbolem J23 P- tereny przemysłu. Stopień uciążliwości obiektów w obszarze nie wykraczający oddziaływaniem poza granice obszaru. Zgodnie zaś z obowiązującym dla tego obszaru Studium -uchwała Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r. w kierunkach rozwoju dla tego terenu założono rozwój obiektów produkcyjno-usługowych i urządzeń infrastruktury technicznej. Studium zakłada także dla tego obszaru przeprowadzenie prac rekultywacyjnych np. w połączeniu w inwestycją. Odnosząc się więc do zarzutu niezgodności zaskarżonego planu ze Studium Sąd uznał, że nie znajduje on uzasadnienie. Należy podkreślić, iż jedną z podstawowych zasad obwiązujących przy sporządzaniu planów miejscowych jest związanie organów gminy ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy - art. 9 ust. 4 u.p.z.p.. W myśl art. 20 ust. 1 u.p.z.p. plan miejscowy uchwala rada gminy po stwierdzeniu że nie narusza on ustaleń studium. Szczególny charakter studium i jego znaczenie w procesie planistycznym podkreśla ustawodawca w art. 27 u.p.z.p. stanowiąc, iż zmiana studium lub planu miejscowego następuje w takim trybie, w jakim są one uchwalane. Jednocześnie – stosownie do art. 28 ust. 1 u.p.z.p. - naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Należy pamiętać, że Studium jest aktem określającym kierunki polityki przestrzennej gminy, ale nie jest aktem prawa miejscowego, jednak zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Zgodnie z art. 10 ust. 1, 2 i 3 u.p.z.p. oraz §§ 4, 6 i 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy następuje już przeznaczenie w ramach wydzielonych granic określonego terenu na konkretne funkcje inwestycyjne, jak również dla tego terenu następuje określenie maksymalnych i minimalnych parametrów i wskaźników urbanistycznych. Studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gminy określa zatem strukturę przestrzenną gminy i lokalne zasady zagospodarowania przestrzennego, przeznaczenie poszczególnych obszarów gminy, wstępną lokalizację przestrzeni publicznych i infrastruktury technicznej.
Z uwagi na to, że studium jest jedynie aktem określającym kierunki polityki przestrzennej gminy jego zapisy powinny określać ogólne postanowienia tej polityki, co ma podlegać doprecyzowaniu, ale dopiero na etapie sporządzania – w oparciu o takie studium – miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie można więc z całą pewnością stwierdzić, że zapisy studium zawierają konkretne rozwiązania planistyczne, choć niewątpliwie w wymiarze ogólnym jego charakteru niewątpliwie może przesądzać o przeznaczeniu danego terenu, w tym wskazywać w jakim kierunku plan miejscowy powinien ograniczać sposób wykonywania prawa własności. Ograniczenia te są wpisane w istotę procesu planowania- patrz art. 1 ust. 2 u.p.z.p..
Organ stanowiący gminy, jako twórca polityki przestrzennej gminy, zatem dokonuje autointerpretacji uchwalonego przez siebie studium w zakresie oceny zgodności z nim projektu planu miejscowego (por. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2473/12).
Odnosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, wskazania wymaga, że zaskarżony plan nie narusza ustaleń Studium w zakresie przyjętych w nim kierunków rozwoju (przemysłowo- usługowe). Uwzględnia on także istniejące na tym terenie warunki i wartości, o jakich mowa w art. 1 ust. 2 u.p.z.p. w tym wymagania ładu przestrzennego, wymagania ochrony środowiska, wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia. Nie można także uznać, iż wprowadzając w planie kwestionowane przez skarżącego ograniczenia w zakresie wprowadzenia obostrzeń co do rodzajów działalności jakie mogą być realizowane Rada przekroczyła tzw. władztwo planistyczne. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 pkt. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu obowiązującym w dacie uchwalania zaskarżonego planu, w planie określa się obowiązkowo warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy. Dodatkowo zgodnie z § 4 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Dz. U. Nr 164, poz. 1587. Ustala się następujące wymogi dotyczące stosowania standardów przy zapisywaniu ustaleń projektu tekstu planu miejscowego:
1) ustalenia dotyczące przeznaczenia terenów powinny zawierać określenie przeznaczenia poszczególnych terenów lub zasad ich zagospodarowania, a także symbol literowy i numer wyróżniający go spośród innych terenów;
2) ustalenia dotyczące zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego powinny zawierać określenie cech elementów zagospodarowania przestrzennego, które wymagają ochrony, określenie cech elementów zagospodarowania przestrzennego, które wymagają ukształtowania lub rewaloryzacji, oraz określenie nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenów;
3) ustalenia dotyczące zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego powinny zawierać nakazy, zakazy, dopuszczenia i ograniczenia w zagospodarowaniu terenów wynikające z:
a) potrzeb ochrony środowiska, o których mowa w szczególności w art. 72 i 73 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska,
b) obowiązujących ustaleń planów ochrony ustanowionych dla parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych, a także dla innych form ochrony przyrody występujących na terenach objętych projektem planu miejscowego;
Stosownie zaś do art. 73 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska w granicach administracyjnych miast oraz w obrębie zwartej zabudowy jest zabroniona budowa zakładów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a w szczególności zagrożenia wystąpienia poważnych awarii. Rozbudowa takich zakładów jest dopuszczalna pod warunkiem, że doprowadzi ona do ograniczenia zagrożenia dla zdrowia ludzi, w tym wystąpienia poważnych awarii. (ust. 3). Przepis ust. 3 nie dotyczy budowy i rozbudowy zakładów na obszarach określonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego jako tereny przeznaczone do działalności produkcyjnej, składowej i magazynowania, jeżeli plany te nie zawierają ograniczeń dotyczących zakładów stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi (ust. 3a). Z kolei art. 248 ust. 1 w/w ustawy wskazuje kiedy zakład uznaje się za zakład stwarzający zagrożenie wystąpienia poważnej awarii dokonując jednocześnie rozróżnienia na "zakład o zwiększonych ryzyku" albo "zakład o dużym ryzyku" w zależności od rodzaju, kategorii i ilości substancji niebezpiecznych znajdujących się w zakładzie.
Analiza powyższych przepisów nie budzi zatem wątpliwości, iż Rada uchwalając plan w odniesieniu do obszarów miast i zwartej zabudowy wsi ma nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek do wprowadzenia ograniczeń w zakresie działalności, które stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Wprowadzając zatem w § 4 ust. 1 i 2 oraz w § 7 ust. 1 zaskarżonej uchwały wykaz działalności jakie nie mogą być realizowane Rada działała zgodnie z przepisami prawa oraz przysługującymi jej uprawnieniami. Wprowadzony zaś przez nią katalog tj. zakłady o dużym i zwiększonym ryzyku awarii oraz przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko bez wątpienia mieści się w pojęciu cyt. "zakładów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a w szczególności zagrożenia wystąpienia poważnych awarii". Mając zaś na uwadze, że tak jak wskazuje uchwała obowiązujące odrębne przepisy prawa definiują w/w pojęcia - patrz art. 248 ustawy prawo ochrony środowiska i przepisy wykonawcze do tegoż przepisu oraz § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U.2010.213.1397 ze. zm.). nie można uznać tak jak wywodzi skarżący, iż Rada uchwalają te przepisy naruszyła tzw. władztwo planistyczne.
W granicach uprawnień Rady leżało także uprawnienie związane z ograniczeniem wprowadzonym w § 7 pkt. 1 uchwały. Jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę wykluczając gospodarowanie odpadami na terenie objętym planem, kierował się troską o zdrowie i życie ludzi mieszkających lub przebywających w bezpośredniej bliskości terenu objętego tym planem. Nie ulega zatem wątpliwości iż interes społeczeństwa może uzasadniać ograniczenia w zakresie praw właścicielskich jednostki. Dodatkowo ograniczenie to znajduje również oparcie w wyżej już cytowanych przepisach prawa, tj. w art. 73 ust. 3a ustawy Prawo ochrony środowiska, jak i w art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wskazać również należy, iż wprowadzając powyższe ograniczenie Rada starała się uwzględnić interes obu stron tj. firm prowadzących tego typu działalność na tym obszarze oraz społeczeństwa zamieszkującego w sąsiedztwie. Kompromis polegał na tym, że w kwestionowanym § 7 pkt 1 planu nie odbiera się praw nabytych firmom z branży gospodarowania odpadami, działającym na obszarze objętym planem i pozwala się im przygotować do zakazu prowadzenia działalności w zakresie gospodarki odpadami, który wejdzie w życie dopiero po upływie ważności posiadanych przez te firmy na dzień wejścia w życie planu zezwoleń. Możliwość ta nie dotyczy wprawdzie obszaru na którym znajdują się nieruchomości skarżącego, jednak jak wynika z akt sprawy w dacie tworzenia projektu planu, a następnie jego wyłożenia skarżący nie prowadził działalności na terenie jego nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy rozstrzygając o sposobie uwzględnienia uwagi wniesionej do projektu planu przez skarżącego w dniu 12 czerwca 2012r. Rada wskazała, że do w/w uwagi skarżący nie dołączył żadnego zezwolenia na działalność w sferze gospodarowania odpadami na działkach nr [...]. Dlatego Rada uznała, że nie jest możliwe wyznaczenie na części obszaru 5.125 PU fragmentu na którym plan dopuszczałby taką działalność. Wskazano także, że w trosce o cyt.
" eliminowanie potencjalnych zagrożeń dla zdrowia i życia ludzi, zwłaszcza na sąsiadujących z w/w dziełkami terenach, na których istnieją tzw. funkcje wrażliwe (budynki mieszkalne, ogródki działkowe, nie jest możliwe dopuszczenie przedsięwzięć o zwiększonym ryzyku poważnej awarii." Wskazać także należy, iż z akt sprawy wynika, że z wnioskiem o wydanie załączonej do skargi decyzji Starosty S. z dnia [...] stycznia 2013r. skarżący wystąpił już po wyłożeniu projektu planu i wniesieniu uwag tj. 13 grudnia 2012r., mając więc świadomość jakie ograniczenia planuje przyjąć gmina na tym obszarze. Z ustaleń poczynionych na rozprawie sądowej wynika także, że skarżący nie prowadzi działalności określonej w/w decyzją na terenie należących do niego działek, ale wydzierżawia teren z nimi sąsiadujący. W świetle powyższych okoliczności nie można uznać, iż zaskarżona uchwała nie uwzględniła istniejącego interesu skarżącego. Okoliczność uniemożliwienia skarżącemu zamiaru/planu określonego zagospodarowania nieruchomości, poprzez prowadzenie na niej, konkretnej działalności, nie uzasadnia zdaniem Sądu postawienia Radzie zarzutu przekroczenia władztwa planistycznego. Zdaniem Sądu uchwalając plan Rada de facto nieuwzględnienia hipotetycznego interesu skarżącego, a wprowadzone na tym obszarze ograniczenia są zgodne z odrębnymi przepisami prawa oraz uwzględniają wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 15 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 oraz art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, polegającego na braku ustalenia jakie tereny wymagają przeprowadzenia rekultywacji przed ich zagospodarowaniem (§ 4 pkt. 4 uchwały) należy wskazać, że nie zasługuje on także na uwzględnienie. Jak wskazano powyżej konieczność przeprowadzenia prac rekultywacyjnych np. w połączeniu w inwestycją, dla obszaru planu przewidziano w Studium, a zatem nie ulega wątpliwości, iż zapisy planu w tym zakresie są zgodne ze Studium. Jak wynika z akt sprawy w toku uchwalania planu sporządzono także opracowanie ekofizjogroficzne, w którym wskazano na konieczność przeprowadzenia rekultywacji na obszarze byłych zakładów [...]. Mając zaś na uwadze, że teren nieruchomości należący do skarżącego znajduje się na obszarze 5.125 PU, gdzie dokonano już wyburzenia części zabudowań pozostałych po w/w zakładzie, w przypadku planowanego ich nowego zagospodarowania plan wprowadził obowiązek przeprowadzeni badań gruntu pod kątem wymaganych przez przepisy standardów jakości środowiska oraz w zależności od ich wyników przeprowadzenie rekultywacji gruntów. Powyższe w ocenie Sądu nie narusza obowiązujących przepisów prawa, zapisy planu wskazują jedynie na konieczność przeprowadzenie wymaganych prawem badań i w tym zakresie są zgodne z przepisami działu IV ustawy prawo ochrony środowiska. Nie narusza także interesu prawnego skarżącego, bowiem kupując nieruchomość na obszarze objętym zaskarżonym planem bez wątpienia miał wiedzę na temat jej historycznego użytkowania i zagrożeń z tym związanych. Ponadto obowiązywały już wówczas zapisy Studium, w którym wskazywano na konieczność rekultywacji tego obszaru.
Z kolei zawarte w § 8 ust. 1 ustalenie maksymalnej 30-to procentowej stawki służącej naliczaniu opłaty (tzw. "renty planistycznej") z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem planu, wbrew zarzutom skargi znajduje oparcie w art. 15 ust. 2 pkt 12 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na mocy tego przepisu ustalenie wysokości przedmiotowej stawki jest obligatoryjnym elementem planu i wyłączną kompetencją organu sporządzającego, a następnie przyjmującego plan. Przy czym ustalenia w zakresie tego o ile i czy w ogóle doszło do wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia planu, dokonuje biegły rzeczoznawca majątkowy w odrębnym postępowaniu administracyjnym o którym mowa w art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Sąd wbrew zarzutom skargi nie dopatrzył się także naruszenia przez Radę procedury uchwalania zaskarżonego planu, podkreślić przy tym należy, iż jak wynika z akt sprawy skorygowany projekt planu wraz nową prognozą poddano, wbrew zarzutom skargi, ponownej procedurze uzgadniania i opiniowania w ramach strategicznej oceny oddziaływania na środowisko z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska i Powiatowym Inspektorem Sanitarnym (patrz k.18 i 19 akt administracyjnych sprawy).
Reasumując stwierdzić należy, że całokształt regulacji zawartych w kwestionowanym planie i dotyczących nieruchomości skarżącego – uwzględniany i oceniany z punktu widzenia legalności i w kontekście obowiązujących przepisów planistycznych, jak również w kontekście pozostałych norm planu miejscowego - nie pozostawia wątpliwości, że wprowadzone ograniczenia, choć ingerujące w prawo własności skarżącego, nie przekraczają granic władztwa planistycznego przysługującego gminie. Jeszcze raz należy podkreślić zgodność ustaleń planu ze Studium, wprowadzenie ograniczeń nieingerujących w istotę prawa własności (zapewniono możliwość zagospodarowania objętej planem nieruchomości, która jest niezagospodarowana). Wskazać należy, że z dokumentacji planistycznej wynika, iż ustalenia planu dotyczące nieruchomości skarżącego stanowi fragment pewnej całości koncepcyjnej i prawnej dotyczącej obszaru byłych zakładów [...], co nie jest bez znaczenia dla oceny legalności uchwały. To dążenie do kompleksowego uregulowania kwestii zagospodarowania tego terenu, położonego w mieście, w pobliżu terenów zamieszkałych, szkoły, ogródków działkowych, stanowi również wartość prawną, w kontekście której należało oceniać rozwiązania przyjęte dla poszczególnych działek, w tym działek skarżących. Zauważyć należy, że ze względu na ogólną koncepcję nie granice własności, ale uwarunkowania prawne, środowiskowe były podstawą wprowadzanych ograniczeń, zatem nie może być mowy o naruszeniu zasady równości wynikającej z art. 32 ust. 1 Konstytucji, czy zasady równości dotyczącej ochrony prawa własności (art. 64 ust. 2 Konstytucji). Również fakt zachowania dotychczasowej możliwości zagospodarowania terenu przez podmioty, które faktycznie prowadziły już działalność na tym obszarze wskazuje, że Gmina nie dokonała nadmiernej ingerencji w sposób wykonywania prawa własności. Wykazano także, dlaczego nie uwzględniono żądania skarżącego, który co należy podkreślić w dacie uchwalania planu podejmował dopiero działania zmierzające do rozpoczęcia prowadzenia działalności na tym obszarze. Przypomnieć należy, że właściciel może korzystać ze swojego prawa oraz rozporządzać prawem w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego (art. 140 Kodeksu cywilnego), a sposób wykonywania prawa własności może być ustalony również w planie miejscowym (art. 6 ust. 1 ustawy planistycznej). Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie II OSK 944/12 (CBOSA), organ przy uchwalaniu planu musi niejednokrotnie dokonać wyboru, którym z wymogów wymienionych w art. 1 ust. 2 ustawy planistycznej, będących często we wzajemnej konkurencji, przyznać pierwszeństwo. Obok więc wskazywanego przez skarżącą prawa własności (pkt 7) omawiany przepis wskazuje również na: wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury (pkt 1), wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych (pkt 3),wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także potrzeby osób niepełnosprawnych (pkt 5), potrzeby interesu publicznego (pkt 9). NSA wskazał również, że pozbawienie właściciela części atrybutów korzystania, czy rozporządzania rzeczą nie musi oznaczać ingerencji w istotę jego prawa własności.
Wskazać zatem należy, że przyjęte w zaskarżonej uchwale rozwiązania dotyczące nieruchomości skarżącego nie pozbawiają go możliwości korzystania z nieruchomości, a jedynie wprowadzają ograniczenia w tym zakresie. Organ planistyczny należycie wyważył realizację interesu publicznego i granice ingerencji w interes prywatny. Zdaniem Sądu przyjęte w planie rozwiązania są wynikiem uwzględnienia zasad planowania oraz należytego wyważenia zarówno interesu strony skarżącej, jak i interesu publicznego całej wspólnoty samorządowej.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło