II SA/Op 99/15
WyrokWSA w Opolu2015-05-26
Skład orzekający: Elżbieta Naumowicz, Elżbieta Kmiecik, Ewa Janowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia linii elektroenergetycznej może zostać wydana, jeśli rokowania z właścicielem nie doprowadziły do zawarcia umowy, a właściciel nie wyraził zgody na proponowane warunki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że spełniona została przesłanka przeprowadzenia rokowań, nawet jeśli nie doprowadziły one do zawarcia umowy, a właściciel nie wyraził zgody. Wystarczające jest, że inwestor zaproponował warunki, a właściciel ich nie przyjął. Budowa linii elektroenergetycznej jest celem publicznym zgodnym z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a ograniczenie prawa własności nastąpiło zgodnie z prawem.Stan faktyczny
Spółka A S.A. wystąpiła o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości E. i M. D. w celu założenia linii elektroenergetycznej. Starosta Opolski wydał decyzję zezwalającą na takie ograniczenie, którą utrzymał w mocy Wojewoda Opolski. Skarżący zarzucili naruszenie art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwe uznanie, że rokowania odbyły się zgodnie z prawem, oraz naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i pominięcie słusznego interesu obywateli.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Protokolant St. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2015 r. sprawy ze skargi E. D. i M. D. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 23 grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
Przedmiot niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej stanowi skarga na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 23 grudnia 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 K.p.a., utrzymującą w mocy decyzję Starosty Opolskiego z dnia 24 września 2014 r., nr [...], o ograniczeniu sposobu korzystania przez właściciela z części nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr a z k.m., obręb [...], gmina [...], KW [...], stanowiącej własność E. D. i M. D., przez udzielenie Spółce A S.A. z siedzibą w [...] zgody na założenie i przeprowadzenie przez ww. nieruchomość odcinka napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV [...] – nacięcie linii [...]-[...], w pasie technologicznym linii o szerokości 2 x 4 m, przez podwieszenie przewodów linii na wysokości nie mniejszej niż 10 m oraz długości 5 m, a także na funkcjonowanie linii po jej wybudowaniu, w tym na korzystanie z pasa technologicznego tej linii o powierzchni 537 m².
Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych
i prawnych.
Wnioskiem z 13 maja 2014 r. Spółka A S.A.
z siedzibą w [...], wystąpiła do Starosty Opolskiego o wydanie decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z opisanej wyżej nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr a z k. m. [...], obręb [...], gmina [...], przez udzielenie Spółce A S.A. z siedzibą w [...], poprzez wyrażenie zgody na założenie
i przeprowadzenie przez ww. nieruchomość odcinka napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV. [...] - nacięcie linii [...] – [...], o pasie technologicznym linii o szerokości 2 x 40 m w celu podwieszenia napowietrznych przewodów linii na wysokości nie mniejszej niż 10 m oraz długości ok. 5m, a także na funkcjonowanie linii po jej wybudowaniu na części nieruchomości, w tym na korzystanie z pasa technologicznego tej linii o powierzchni 537 m². Ponadto Spółka wniosła
o wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności.
Starosta Opolski decyzją z 24 września 2014 r., nr [...], ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości stanowiącej własność małżonków E.
i M. D. w ustawowej wspólności, zgodnie z wolą wnioskodawcy. W osnowie decyzji opisany został szczegółowy zakres i sposób ograniczenia nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, wskazany on został również na załączniku graficznym, stanowiącym załącznik nr 1 do ww. decyzji.
Od decyzji Starosty Opolskiego odwołanie złożył w dniu 16 października 2014 r. pełnomocnik E. D. oraz M. D., wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji
w całości i orzeczenie w tym zakresie poprzez niewydanie zezwolenia wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie przedmiotowej napowietrznej, dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu odwołania zarzucono, iż Starosta Opolski błędnie powołał w decyzji jako podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia art. 124a w związku z art. 113 ust. 6
i 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Starosta Opolski, postanowieniem z dnia 20 października 2014 r.
nr [...], sprostował oczywistą omyłkę w swojej decyzji z dnia 24 września 2014 r., nr [...], w ten sposób, że w podstawie prawnej skreślono wyrazy: "art. 124 a w związku z art. 113 ust. 6 i 7 i art. 118a ust. 2".
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Opolski utrzymał w mocy decyzję organu
instancji, stwierdzając, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia
w przedmiotowej sprawie stanowić winien art. 124 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U z 2014 r., poz. 518 ze zm. - dalej "u.g.n.").
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią ust. 1 tego przepisu starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów
i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stosownie do ust. 3 tego przepisu, udzielenie zezwolenia o którym mowa wyżej, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem
o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
Z treści powołanego przepisu wynikało zatem, w ocenie Wojewody, że ograniczenie przez starostę sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na jej zajęcie podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie inwestycyjne, zostało uzależnione od spełnienia następujących przesłanek. Po pierwsze, ograniczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w korzystaniu z jego nieruchomości musi nastąpić w związku z realizacją celu publicznego, który będzie zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po drugie zaś, wystąpienie z wnioskiem
o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., powinno być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań, mających na celu udostępnienie przez tę osobę nieruchomości w sposób dobrowolny.
Wojewoda dowodził, że budowa linii elektroenergetycznej jest celem publicznym w rozumieniu art. 6 u.g.n. W pkt 2 tego przepisu, jako cel publiczny wskazana jest bowiem budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów
i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Zatem analizowana przesłanka została spełniona.
Nie budziło także wątpliwości organu, iż projektowany przebieg inwestycji przez działkę stanowiącą współwłasność E. i M. D. został ustalony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Nr XIV/109/2000 Rady Gminy Dąbrowa z dnia 28 lutego 2000 r. w sprawie zmian miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Dąbrowa. Jednocześnie zaznaczył, że zgodnie z obowiązującym aktem prawa miejscowego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, nie istniała alternatywna trasa, która umożliwiłaby ominięcie swoim zakresem działki nr a z obrębu [...]. Podniósł także, że spełniony został wymóg przeprowadzenia rokowań, o których stanowi cytowany wyżej przepis (art. 124 ust. 3 u.g.n), co potwierdzał materiał dokumentacyjny sprawy, tj.: zaproszenia do rokowań z dnia 7 lutego 2014 r., nr [...] i nr [...]; z dnia 11 marca 2014 r., nr [...] oraz z dnia 7 kwietnia 2014 r., nr [...] i nr [...], wystosowane przez inwestora do właścicieli przedmiotowej nieruchomości oraz odpowiedź na zaproszenie do rokowań
z dnia 7 maja 2014 r., wystosowana przez pełnomocnika E. D. i M. D. Wprawdzie w odwołaniu zakwestionowany został fakt przeprowadzenia rokowań – jednakże, w ocenie organu, należało mieć na uwadze, że przepisy u.g.n. nie zawierają definicji "rokowań" i nie określają formy ich prowadzenia. Dlatego też organ przyjął, że znaczenie "rokowanie" jest słowem pochodnym od "rokować", które oznacza prowadzenie rozmów w celu osiągnięcia porozumienia, pertraktowanie. Z tego względu wystarczającym do uznania określonych czynności za "rokowania" jest złożenie propozycji jednemu podmiotowi przez drugi oraz odpowiedź podmiotu, do którego skierowano zapytanie, że nie jest zainteresowany określoną propozycją.
Jednocześnie Wojewoda Opolski zwrócił uwagę, że w doktrynie sądowo-administracyjnej przyjęto w tej kwestii stanowisko, że spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań - jako przesłanka wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości - oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Z kolei, niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia.
Nie budziło zastrzeżeń organu, że inwestor - Spółka A S. A. z siedzibą w [...], prowadził zarówno z E. D., jak
i z M. D., rokowania w sprawie zgody na realizację inwestycji związanej
z budową linii elektroenergetycznej na nieruchomości będącej ich własnością co odzwierciedlała korespondencja prowadzona pomiędzy zainteresowanymi stronami. Jednakże nie doszło do zawarcia umowy. Brak konsensusu w powyższym zakresie, był wystarczającym powodem stwierdzenia, że złożenie wniosku o wydanie decyzji w trybie art. 124 u.g.n. było poprzedzone etapem nieskutecznych negocjacji.
Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, iż wniosek Spółki A S.A. z siedzibą w [...] o wydanie decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości był uzasadniony. Spełniona bowiem została przesłanka lokalizacji celu publicznego zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i nie doszło do umowy cywilno-prawnej
z właścicielem nieruchomości. Starosta Opolski - jako organ właściwy do rozpatrzenia złożonego wniosku i wydania stosownej decyzji - przeprowadził dodatkowo w dniu 20 sierpnia 2014 r. rozprawę administracyjną, w celu ostatecznego uzgodnienia interesów stron i doprowadzenia do ewentualnej ich ugody.
Jednocześnie Wojewoda Opolski przyznał, że wydana na podstawie art. 124 u.g.n. ma charakter wyjątkowy - prowadzi bowiem do ograniczenia konstytucyjnego prawa własności bez zgody właściciela, zmuszając go do akceptowania działań podejmowanych na jego nieruchomości. Oznacza to, że uzasadniony interes właściciela nieruchomości wymaga, by przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właścicielskie sprowadzony do niezbędnego minimum.
W przedmiotowej sprawie ustalono, że inwestycja w obrębie działki nr a polegać będzie na założeniu i przeprowadzeniu przez ww. nieruchomość odcinka napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV [...] — nacięcie linii [...] – [...] w pasie technologicznym linii o szerokości 2 x 40 m przez podwieszenie przewodów linii na wysokości nie mniejszej niż 10 m oraz długości ok. 5 m, a także na funkcjonowaniu linii po jej wybudowaniu, w tym na korzystanie z pasa technologicznego tej linii o powierzchni 537 m²; lokalizacja linii została wskazana kolorem czerwonym na mapie stanowiącej załącznik nr 1 do decyzji. Usytuowanie i zakres ograniczenia zostało przedstawione na załączniku graficznym nr 1, stanowiącym integralną część decyzji.
Zatem, dokonane ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej własność E. i M. D. jest optymalne z punktu widzenia osiągnięcia celu, dla którego została wydana decyzja organu I instancji. Zakres ograniczenia został ściśle określony i sprowadzony do niezbędnego minimum, uwzględniając równocześnie słuszny interes właścicieli zajętej nieruchomości. Według organu, alternatywny przebieg planowanej inwestycji był niemożliwy z uwagi na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu dotyczącego błędnie powołanej podstawy prawnej w decyzji Starosty Opolskiego z 24 września 2014 r.
nr [...], organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 20 października 2014 r. Starosta Opolski na podstawie art. 113 § 1 i 3 K.p.a., wydał postanowienie nr [...], o sprostowaniu oczywistej omyłki, a więc zarzut błędnego powołania w decyzji jako podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia art. 124a w związku z art. 113 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. u.g.n. stał się bezprzedmiotowy, tym bardziej, iż powołanie w podstawie prawnej ww. decyzji Starosty Opolskiego z 24 września 2014 r. niewłaściwych przepisów nie miało wpływu na merytoryczną treść decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na opisaną na wstępie decyzję Wojewody Opolskiego wnieśli E. D. i M. D., zarzucając naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy: a to art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż rokowania z właścicielami w celu uzyskania zgody na wykonanie prac odbyły się zgodnie z prawem, co umożliwiło wszczęcie postępowania
o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości.
W skardze podniesiono również zarzut naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 K.p.a. w związku z art. 124 ustawy
o gospodarce nieruchomościami poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego
w sposób wyczerpujący, polegający na pominięciu słusznego interesu obywateli (stron) przy podejmowaniu decyzji przez organy obu instancji.
Mając na względzie zgłoszone zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 23 grudnia 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej przez Starostę powiatu opolskiego w dniu 27 października 2014 r.
Rozwijając zarzut naruszenia art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami skarżący argumentowali, że w przedmiotowej sprawie rokowania, o jakich mowa
w przywołanym przepisie, nie doszły do skutku. Dowodzili, że organ II instancji nie rozważył faktu, iż inwestor skierował do skarżących pismo z zaproszeniem do rokowań, jednak po przystąpieniu przez nich do rokowań – inwestor zaniechał kontynuowania negocjacji, wobec, rzekomego - zdaniem skarżących, braku zgody na budowę ww. linii energetycznej. W ich przekonaniu, z uwagi na fakt, że do przedmiotowych rokowań
w rzeczywistości nie doszło, a ich przeprowadzenie było obligatoryjne przed wydaniem decyzji, powinna ona "podlegać oddaleniu". Zdaniem skarżących, wyrok NSA, na który powołał się organ II instancji, nie odnosi się do niniejszej sprawy, ponieważ w wyroku tym nie rozważono sytuacji, kiedy inwestor, pomimo próby negocjacji ze strony właścicieli nieruchomości, kieruje sprawę na drogę administracyjną. W tym kontekście zwrócili uwagę, że w piśmie z dnia 7 maja 2014 r. odnieśli się szczegółowo do propozycji inwestora w zakresie odszkodowania z tytułu podjęcia inwestycji. Jednakże zaproponowana przez inwestora suma w wysokości 499 zł brutto, zdecydowanie budziła ich sprzeciw. Zaproponowana cena świadczyła jedynie, że inwestor próbował zredukować maksymalnie koszty, mimo że będzie czerpał z przeprowadzonych linii znaczne korzyści majątkowe. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przywołali wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 187/07, stwierdzający, że "przy ustalaniu inwestycji celu publicznego należy respektować prawo własności innych osób. W myśl art. 54 ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym organ ma respektować interesy osób trzecich".
Respektowanie, w ocenie skarżących, oznacza także godziwe odszkodowanie.
Natomiast, naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 K.p.a., polegało na nierozpatrzeniu materiału dowodowego, gdyż organy nie rozważyły przy podejmowaniu decyzji okoliczności, że nagromadzenie linii wysokiego napięcia
w okolicach zabudowań skarżących, już przez podjęciem kwestionowanych decyzji, praktycznie uniemożliwiało bezpieczne egzystowanie. Wskazywali, że promieniowanie elektromagnetyczne w przypadku prowadzenia linii energetycznych wysokich
i najwyższych napięć naraża mieszkańca na długoterminową 24 godzinną ekspozycję na promieniowanie elektromagnetyczne o szkodliwych poziomach i nie daje żadnej możliwości ograniczenia lub eliminacji tego zagrożenia. Tym samym, ewentualne przekształcenie w przyszłości działki rolnej nr a na działkę budowlaną jest niemożliwe. Ponadto zaznaczyli, że pomimo, że działka ta ma charakter terenu zabudowanego i rolnego, "w wyniku przeprowadzenia linii energetycznych nie będzie mogła z powodzeniem utrzymywać upraw bądź inwentarza żywego, gdyż kolejna linia o takim napięciu na to nie pozwala". Dodali też, że przebywanie na terenie działki jest wysoce niebezpieczne w czasie prac polowych, prowadzonych w miesiącach letnich,
z uwagi na stwarzające przez linie ryzyko w momencie wyładowań atmosferycznych.
Zdaniem skarżących, przywołane przez nich orzecznictwo potwierdza wywody zaprezentowane w postępowaniu administracyjnym oraz w skardze do Sądu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski podtrzymał argumentację zawartą
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, zgodnie z art. 151 P.p.s.a.
Uczestnik postępowania - A S.A. z siedzibą
w [...] wniósł o oddalenie skargi, wyrażając swoje stanowisko
w piśmie procesowym z dnia 9 marca 2015 r. - odpowiedź na skargę.
Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 124 ust. 3 u.g.n. Spółka wskazała, że przepis ten wprowadza wymóg przeprowadzenia rokowań. Jednocześnie nie określa, w jaki sposób mają być prowadzone rokowania. Podkreśliła, że w niniejszej sprawie inwestor dla celów dowodowych prowadził przedmiotowe rokowania w formie pisemnej i całą korespondencję kierował do właścicieli nieruchomości za tzw. "potwierdzeniem odbioru". Zgromadzone w sprawie dokumenty potwierdzają, że rokowania się odbyły, jednakże zakończyły się wynikiem negatywnym. W ocenie uczestnika postępowania,
w granicach orzekania przez organ w trybie art. 124 ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 3 u.g.n. nie mieści się kwestia orzekania przez organ o wysokości odszkodowania.
Wobec wywodów skarżących o możliwości przekształcenia działki nr a w działkę budowlaną, przywołano odpowiedni zapis planu miejscowego o przeznaczeniu, części przedmiotowej działki pod budowę napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV. Wywodzono również, że organy procedujące w sprawie działały w granicach i na podstawie prawa i zbadały, czy w niniejszej sprawie zachodzą materialnoprawne przesłanki określone w treści art. 124 ust. 1 u.g.n. (tj. wniosek pochodzi od podmiotu realizującego inwestycję celu publicznego, zamierzenie ma charakterze inwestycji celu publicznego, ujęto inwestycję w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy oraz zaistniała bezskuteczność rokowań) i zasadnie wydały zaskarżoną decyzję.
Żądane przez właścicieli kwestie zbadania przez organ pól elektromagnetycznych czy też występowania na nieruchomości skarżących innych linii energetycznych nie mieści się w granicach orzekania w trybie art. 124 u.g.n., w związku z planowaną budową przedmiotowej linii energetycznej. Zaakcentowano, że organy obu instancji szczegółowo przedstawiły przebieg inwestycji przez nieruchomość skarżących, przez załączenie do decyzji mapy, która w sposób jednoznaczny określa przebieg linii energetycznej przez działkę skarżących, organ administracji publicznej odwołał się do zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...],
z którego to aktu prawa miejscowego, powszechnie obowiązującego, wprost wynikają ograniczenia, jakich wskazania w decyzji, błędnie domagają się skarżący.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego. Przy tym w myśl art. 134 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej jako: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.
W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania
z nieruchomości należącej do skarżących, poprzez udzielenie Spółce A S.A. zgody na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość skarżących odcinka napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV [...] – nacięcie linii [...] – [...], w pasie technologicznym linii o szerokości 2 x 40 m przez podwieszenie przewodów linii na wysokości nie mniejszej niż 10 m oraz długości 5 m, a także na funkcjonowanie linii po jej wybudowaniu, w tym na korzystanie z pasa technologicznego tej linii o powierzchni 537 m².
Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z treścią art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm., także jako u.g.n.) starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji,
a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją
o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie powyższego zezwolenia następuje z urzędu lub na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej i powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac inwestycyjnych. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań (art. 124 ust. 2 i 3 powołanej ustawy).
Ograniczenie korzystania z nieruchomości jest jedną z form wywłaszczenia nieruchomości zdefiniowaną w art. 112 ust. 2 u.g.n. i stanowi ingerencję
w konstytucyjnie chronione prawo własności. Omawiany przepis art. 124 przewiduje szczególny przypadek ograniczenia wykonywania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego i innych praw rzeczowych, polegający na znoszeniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego przedsięwzięć inwestycyjnych podejmowanych na jego nieruchomości, a dotyczących zakładania i przeprowadzenia na nieruchomości przewodów oraz innych urządzeń, ich konserwacji i usuwania awarii. Warunkiem koniecznym i zarazem podstawowym (przesłanką) ubiegania się o wydanie zezwolenia ograniczającego sposób korzystania przez właściciela lub użytkownika wieczystego
z nieruchomości jest realizacja celu publicznego wyszczególnionego w art. 6 u.g.n.,
a co najważniejsze, zgodnego z planem zagospodarowania przestrzennego lub też
z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli planu miejscowego brak. Przy tak sformułowanym zapisie ustawowym dla oceny spełnienia przesłanki celu publicznego nie ma znaczenia, kto ten cel realizuje oraz kto jest jego wykonawcą. Szczególnym rodzajem ograniczenia praw do nieruchomości wynikającym
z przywołanego przepisu art. 124 ust. 1 u.g.n. jest udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów
i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów
i urządzeń. Art.124 ust. 3 cyt. u.g.n. zawiera dyrektywę, która nakazuje, aby wydanie zezwolenia zostało poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Wymieniony przepis ustanawia pierwszeństwo umownego uregulowania kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane związane z realizacją inwestycji liniowej przed rozstrzygnięciem w formie decyzji administracyjnej. Jednocześnie przepis ten nie określa formy prowadzenia rokowań, jednakże mówi o spełnieniu obowiązku ich przeprowadzenia, jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości. W praktyce oznacza to taką sytuację, w której inwestor określił
i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Z kolei, niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia
29 października 2009 r. sygn. akt I OSK 63/09 (orzeczenie zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia. nsa.gov.pl, dalej CBOSA) wskazał, że "rokowania [....] to nic innego jak negocjacje, czyli dyskusja, wymiana uwag (ustna, pisemna albo prowadzona w innym trybie) zmierzająca do ukształtowania treści umowy." W tym miejscu zasadnym jest również powołanie stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego
w wyroku z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1274/09 (CBOSA), zgodnie z którym proces rokowań nie może przebiegać w nieskończoność, albowiem w ten sposób można skutecznie blokować niezwykle ważne inwestycje celu publicznego, zaś rozbieżności co do kwoty rekompensaty mogą być na tyle duże, że nawet znaczny upływ czasu nie doprowadziłby do osiągnięcia konsensusu. Skoro inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie przedmiotowych prac a właściciel nie przyjął tych warunków, zatem uznać należy, że spełniony został obowiązek przeprowadzenia rokowań.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że przeprowadzone ze skarżącymi E. D. i M. D. pertraktacje nie zakończyły się porozumieniem, o czym stanowią dowody zawarte w aktach sprawy organu pierwszej instancji. O powyższym świadczy m.in., że rokowania pomiędzy inwestorem a małżonkami E. i M. D. toczyły się od lutego 2014 r. do 18 czerwca 2014 r. (pismo wyjaśniające wnioskodawcy). Zwrócić uwagę przyjdzie, że rokowania rozpoczęto "zaproszeniem" skierowanym do właścicieli przedmiotowej nieruchomości (pismo inwestora z dnia 7 lutego 2014 r.), po czym doręczono kolejne pisma o tym charakterze (pismo uczestnika postępowania z 11 marca 2014 r. i 7 kwietnia 2014 r.). W ramach prowadzonych rokowań stanowisko swoje wyrazili skarżący w piśmie z dnia 7 maja 2014 r.
Jak wyżej powiedziano, rokowania to po prostu negocjacje, o których mowa w art. 72
§ 1 Kodeksu cywilnego. Zatem, analizując prowadzoną pomiędzy stronami korespondencję, w której zamieszczano informację, że stanowi ona rokowania w rozumieniu art. 124 u.gn., zaakceptować przyjdzie stwierdzenie Wojewody Opolskiego, że została spełniona przesłanka, o której mowa w przywołanym wyżej przepisie, mimo że rokowania te zakończyły się niepowodzeniem, a to wobec sprzeciwu adresatów pism inwestora.
Zaakcentować warto, iż zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 124 ust. 1 u.g.n., organ wydający decyzję o ograniczeniu korzystania z nieruchomości bierze pod uwagę okoliczności, o których mowa w ww. przepisie, bada jedynie czy założenie
i przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej jest inwestycją spełniającą przesłanki inwestycji celu publicznego oraz czy planowane ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z planem miejscowym.
Natomiast w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jak i czy właściciel, użytkownik wieczysty lub odpowiednio posiadacz nieruchomości wyraził bądź nie zgodę na wykonanie na nieruchomości prac niezbędnych do realizacji inwestycji celu publicznego.
Zauważyć przyjdzie, że Starosta Opolski przeprowadził wnikliwą analizę przedmiotowego projektu pod kątem powołanego wyżej art. 124 u.g.n. i mając na uwadze powyższe kryteria, w świetle dokonanych ustaleń, organ prawidłowo uznał, iż planowana inwestycja jest inwestycją mieszczącą się w definicji inwestycji celu publicznego, określonej w art. 6 ust. 2 u.g.n.
Prawidłowo również przeprowadził całą procedurę poprzedzającą wydanie decyzji,
o czym świadczą rokowania między stronami, rozprawa administracyjna przeprowadzona przez Starostę Opolskiego w dniu 20 sierpnia 2014 r., podczas której strony pozostały przy swoich stanowiskach. Mając powyższe na uwadze, nie ulega wątpliwości, że Spółka A S.A. podjęła próby uzyskania zgody na wejście na przedmiotową nieruchomość w celu wykonania inwestycji, jednak do porozumienia między stronami nie doszło. W ocenie Sądu, powołane wyżej okoliczności sprawy, jednoznacznie wskazują, iż wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej własność skarżących, w drodze decyzji administracyjnej, jest całkowicie uzasadniony.
W świetle powyższych ustaleń faktycznych i prawnych niniejszej sprawy zarzuty skargi o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 1 u.g.n., należy uznać za pozbawione podstaw, albowiem przypomnieć należy, że organy orzekające w toku postępowania o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, z mocy samego przepisu art. 124 u.g.n. badają jedynie ziszczenie się przesłanek, o których mowa w tym przepisie, tj. czy inwestycja jest inwestycją celu publicznego, jej zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (lub w przypadku jego braku z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego) oraz weryfikują, czy przed wystąpieniem o zgodę w trybie administracyjnym wnioskodawca przeprowadził rokowania. Organ nie jest uprawniony do badania żadnych innych okoliczności, w tym nie ustala przebiegu linii elektroenergetycznej czy zmian w jej przebiegu, jak również nie kontroluje prawidłowości jej wyznaczenia. W tym zakresie jest on związany planem miejscowym,
a w przypadku braku planu decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Rola organu w tym zakresie ograniczała się jedynie do zbadania czy wszystkie wymienione wyżej przesłanki art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w odniesieniu do przedmiotowych działek stanowiących własność małżonków E.
i M. D. zostały spełnione. Podkreślić przyjdzie, że decyzja ograniczająca korzystanie przez właścicieli z ich nieruchomości jest precyzyjna w zakresie określenia części działki, której dotyczy, zawiera bowiem konkretne ustalenia dotyczące lokalizacji linii, przedstawione na mapie stanowiącej załącznik nr 1 do decyzji organu pierwszej instancji. Tym samym spełniony wymóg wynikający z przepisu art. 124 ust. 7 zdanie pierwsze u.g.n., który stanowi, iż decyzja taka jest podstawą do dokonania wpisu
w księdze wieczystej.
Reasumując, w ocenie Sądu, wykazano, że budowa przedmiotowej napowietrznej linii elektroenergetycznej jest inwestycją celu publicznego, a przebieg tej inwestycji jest zgodny z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego uchwałą Rady Dąbrowa
Nr XIV/109/2000 z dnia 28 lutego 2000 r., zaś rokowania z właścicielami zostały przeprowadzone prawidłowo. Plan uchwalony tą uchwałą jest obowiązujący (art. 112 ust 1 u.g.n.). Podkreślenia wymaga, że ww. uchwała w sprawie zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy Dąbrowa swoim zakresem obejmowała ustalenie trasy napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV, relacji [...] – [...] w granicach wsi: [...], [...], [...], [...] (§ 3), a zakres zmian planu zawarty został w treści uchwały i na rysunkach zmiany planu stanowiących załącznik do uchwały. Załącznik nr 1 dotyczył wsi [...], na terenie której zlokalizowana jest nieruchomość skarżących.
Stąd też w obliczu powyższego, nie ma podstaw do twierdzenia, że decyzje obu organów zostały wydane z naruszeniem prawa.
Również wbrew twierdzeniom skarżących, postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone ani wybiórczo ani fragmentarycznie, nie naruszono w nim przepisów procedury administracyjnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazał na wszystkie istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
W tym miejscu należy również wskazać na treść ust. 5 art. 124 u.g.n, w myśl którego, jeżeli założenie i przeprowadzanie na nieruchomości planowanej inwestycji uniemożliwi właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy, albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel może żądać aby starosta lub inwestor nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność nieruchomości. Równocześnie zgodzić się należy z wywodami skargi, że unormowanie zawarte w art. 124 u.n.g. jest szczególnym rodzajem wywłaszczenia (zwanym w literaturze "małym wywłaszczeniem"), polegającym na ograniczeniu prawa własności, o jakim mowa w art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Jednakże zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia ochrony konstytucyjnego prawa własności, gdyż ograniczenie to nastąpiło zgodnie
z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Interes inwestora realizującego inwestycję celu publicznego, jak i słuszny interes skarżących, których prawo własności zostało ograniczone zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pozwalają na zastosowanie art. 124 ust. 1 u.g.n.
Wobec powyższego, mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż decyzje Starosty Opolskiego i Wojewody Opolskiego wydane
w przedmiotowej sprawie nie naruszają art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ani też art. 7 K.p.a., art. 107 § 1 i 3 K.p.a; art.138 § 1 pkt 1 K.p.a., stąd też zarzuty skargi należy uznać za całkowicie nieuzasadnione.
Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, działając na zasadzie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę tę oddalił, orzekając jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło