II GZ 46/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "M" Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 287/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi "M." Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [..] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 287/15 odmówił "M" Sp. z o.o. w P. przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi "M" Sp. z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. "M" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (dalej: spółka, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia [...] marca 2015 r. spółka została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji spółki (KRS, statut) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została wysłana na adres skarżącej spółki wskazany w skardze: [...]. Po dwukrotnym awizowaniu przez doręczyciela (pierwsze awizo w dniu 30 marca 2015 r., powtórne awizo w dniu 8 kwietnia 2015 r.), przesyłka został zwrócona do sądu w dniu 16 kwietnia 2015 r. W dniu 13 maja 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka wskazała, że w dniu 7 maja 2015 r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu dowiedziała się o wysłaniu przesyłki zawierającej wezwanie. W rozmowie z pracownikami spółki ustalono, że żadne awizo informujące o przesyłce sądowej nie zostało pozostawione w siedzibie spółki. Z uwagi na zaistniałą sytuację spółka złożyła reklamację wraz ze skargą do operatora pocztowego. W piśmie z dnia 19 maja 2015 r. operator pocztowy poinformował, że przesyłka zawierająca wezwanie skierowane do skarżącej spółki została przyjęta w Oddziale Nadawczym w dniu 27 marca 2015 r., a w dniu 30 marca 2015 r. została wydana doręczycielowi. Analiza zapisu trasy GPS, stanowiącego wewnętrzne narzędzie weryfikacji pracy poszczególnych doręczycieli potwierdziła, że osoba odpowiedzialna za doręczenie była pod wskazanym adresem. Osoba ta wyjaśniła, że "Pani, która zazwyczaj odbiera przesyłki odmówiła odebrania przesyłki sądowej". Uzasadniła to tym, że "przykazano jej, aby przesyłki tego rodzaju nie były przez nią podejmowane". W związku z tym doręczyciel pozostawił zawiadomienie. Doręczyciel złożył oświadczenie, w którym potwierdził okoliczności pozostawienia zawiadomienia oraz powtórnej awizacji przesyłki po 7 dniach od daty pozostawienia pierwszego zawiadomienia. W ocenie Sądu I instancji nieprawidłowość doręczenia nie jest przesłanką przywrócenia terminu bowiem doręczenie korespondencji w sposób nieprawidłowy powoduje, że termin do dokonania danej czynność procesowej w ogóle nie rozpoczyna biegu, a tym samym nie można przyjąć, by doszło do jego uchybienia, co powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowy. Sąd ponadto podkreślił, że zagadnienie oceny prawidłowości doręczenia spółce wezwania do usunięcia braku formalnego skargi może być przedmiotem kontroli sądu na etapie oceny zachowania terminu do usunięcia tego braku. Negatywne rozstrzygnięcie w tym zakresie może być kwestionowane przez skarżącą spółkę w drodze zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Odnoszenie się przez sąd przy analizie zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu do kwestii prawidłowości doręczenia przesyłki jest więc zbędne. Sąd zaznaczył również, że skarżąca spółka nie wskazała żadnych innych okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego skargi i tym samym zdaniem Sądu nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co uzasadniło odmowę przywrócenia terminu. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. do ponownego rozpoznania, względnie o jego zmianę i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86, art. 87 § 2 i art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu na skutek uznania, że nieuzupełnienie braku formalnego skargi przez skarżącą spółkę było zawinione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż zostały w nim wskazane. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd I instancji oddalając wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi stwierdził, że "Nie można [...] przywrócić terminu, który nie rozpoczął biegu. Jest to bowiem konsekwencją tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biegu". Równocześnie podkreślił, że "Skarżąca spółka nie wskazała żadnych innych okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Tym samym nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi". Przesłanką merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności jest ustalenie, iż doszło do uchybienia temu terminowi. W przeciwnym wypadku, to jest jeżeli strona nie uchybiła terminowi, co ma miejsce w szczególności wtedy kiedy termin nie rozpoczął biegu, postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe - art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 841/04, postanowienie NSA z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 92/11). Dlatego Sąd przed merytorycznym rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu winien ustalić czy do uchybienia terminowi doszło. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd I instancji powinien wyjaśnić kwestię doręczenia spółce awizo, tym samym przeanalizować wyjaśnienia pracownika firmy In post i porównać je z zapisami na awizowanej kopercie. Dopiero po zbadaniu powyższych okoliczności i ustaleniu, czy strona uchybiła terminowi, Sąd podejmie rozstrzygnięcie odpowiednie do dokonanych ustaleń. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.